ASEAN Roundup อินโดนีเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ เตรียมจัดตั้งคลังสำรองเชื้อเพลิงฉุกเฉินร่วมกัน

• Facebook
• Twitter

อินโดนีเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ เตรียมจัดตั้งคลังสำรองเชื้อเพลิงฉุกเฉินร่วมกัน

รัฐบาลของสามประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ลงนาม เพื่อสร้างระบบการแบ่งปันคลังสำรองน้ำมันและเชื้อเพลิงสำหรับรับมือกับภาวะฉุกเฉินในอนาคต

การลงนามได้มีการประกาศในงานประชุมสุดยอดธุรกิจและการลงทุนอาเซียน (ASEAN Business and Investment Summit) ณ กรุงมะนิลา ซึ่งจัดขึ้นก่อนการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 49 และการประชุมอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

บริษัทน้ำมันแห่งชาติฟิลิปปินส์ หรือ Philippine National Oil Co. (PNOC) Exploration Corp. (EC) ได้ลงนามในหนังสือแสดงเจตจำนง (Letters of Intent) แยกกันกับบริษัท PT Interport Mandiri Utama ของอินโดนีเซีย และบริษัท เชลล์ แห่งประเทศไทย จำกัด (The Shell Co. of Thailand Ltd.) เพื่อร่วมกันศึกษาแนวทางการจัดทำข้อตกลงระบบตั๋วสิทธิ์สำรองน้ำมัน (Oil ticketing arrangements)

ในการนี้ สถาบันวิจัยเศรษฐกิจเพื่ออาเซียนและเอเชียตะวันออก (ERIA) และสภาธุรกิจอินโดนีเซีย (Indonesian Business Council) ได้เข้าร่วมในข้อตกลงทั้งสองฉบับในฐานะพันธมิตรด้านองค์ความรู้ เพื่อเป็นแนวทางในการศึกษาวิจัยและการหารือร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ภายใต้ระบบตั๋วสิทธิ์สำรองน้ำมัน ประเทศหนึ่งจะจ่ายค่าธรรมเนียมเพื่อแลกกับสิทธิ์ตามสัญญาในการดึงน้ำมันดิบหรือน้ำมันสำเร็จรูปที่เก็บรักษาไว้ในคลังน้ำมันที่มีอยู่เดิมของอีกประเทศหนึ่งมาใช้งานในช่วงเวลาที่เกิดวิกฤตขาดแคลนอุปทาน

กลไกดังกล่าวช่วยให้รัฐบาลสามารถสร้างกันชนพลังงานสำรองฉุกเฉินได้โดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนเงินลงทุนก้อนใหญ่ล่วงหน้าในการก่อสร้างคลังเก็บน้ำมันแห่งใหม่ หรือต้องจัดซื้อน้ำมันดิบจริงเข้ามาเก็บสำรองไว้เองทั้งหมด

ทั้งนี้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเผชิญกับความเปราะบางต่อภาวะชะงักงันของห่วงโซ่อุปทานโลกมากยิ่งขึ้น เนื่องจากความต้องการใช้พลังงานในภูมิภาคเติบโตแซงหน้ากำลังการผลิตภายในประเทศ โดยในปี 2024 ภูมิภาคนี้ต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 66 ขณะที่ฟิลิปปินส์ต้องนำเข้าสูงถึงร้อยละ 99 ของความต้องการใช้ทั้งหมด และไทยนำเข้าอยู่ที่ร้อยละ 94 ส่งผลให้เศรษฐกิจของทั้งสองประเทศมีความเสี่ยงสูงต่อปัญหาคอขวดในเส้นทางเดินเรือตะวันออกกลางและภาวะราคาพลังงานพุ่งสูงขึ้น

โครงการนำร่องเหล่านี้เกิดขึ้นตามแรงผลักดันของประธานาธิบดีเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ (Ferdinand Marcos Jr.) ที่ต้องการให้มีกรอบความร่วมมือระดับภูมิภาคด้านการสำรองน้ำมันร่วมกัน ท่ามกลางความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ทวีความรุนแรงขึ้นในตะวันออกกลาง ข้อตกลงดังกล่าวจึงถือเป็นก้าวแรกในการนำแผนแม่บทระดับภูมิภาคในวงกว้างซึ่งพัฒนาโดย ERIA ภายหลังการประชุมโต๊ะกลมระดับสูงของภาคอุตสาหกรรมที่สิงคโปร์ มาสู่การปฏิบัติจริง

การขยายความร่วมมือระดับภูมิภาคอาจช่วยประหยัดงบประมาณได้อย่างมหาศาลสำหรับประเทศเศรษฐกิจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยผลการศึกษาของ ERIA ว่าด้วยยุทธศาสตร์การสำรองน้ำมันระดับภูมิภาคพบว่า การรักษาปริมาณน้ำมันสำรองฉุกเฉินเพิ่มขึ้นอีก 60 วันทั่วทั้งกลุ่มประเทศอาเซียน จะมีค่าใช้จ่ายสูงถึง 2.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี หากแต่ละประเทศพึ่งพาการเก็บสำรองแบบแยกกันทำ แต่หากเพิ่มสัดส่วนการถือครองสต็อกน้ำมันร่วมกันเป็น 30 วัน จากเดิม 10 วัน ควบคู่ไปกับการคงสัดส่วนการสำรองผ่านระบบตั๋วสิทธิ์ไว้อีก 5 วัน จะช่วยลดต้นทุนการเก็บรักษารายปีลงเหลือ 2.19 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งช่วยประหยัดงบประมาณได้ประมาณ 610 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นร้อยละ 22 ต่อปี

สำนักข่าว Nikkei Asia รายงานเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ว่า โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนจากญี่ปุ่นนี้จะจัดตั้งระบบตั๋วสิทธิ์ (Ticket system) สำหรับการสำรองเชื้อเพลิงฉุกเฉิน ซึ่งคล้ายคลึงกับระบบที่ใช้งานในสหภาพยุโรป

ตามรายงานระบุว่า โครงการนี้จะครอบคลุมถึงการก่อสร้างคลังเก็บน้ำมันดีเซลและน้ำมันเบนซินในอินโดนีเซียและไทย ซึ่งฟิลิปปินส์จะสามารถขอซื้อได้ในช่วงเวลาที่เกิดวิกฤต โดยข้อตกลงดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลญี่ปุ่น ซึ่งเป็นแกนนำในการผลักดันความพยายามเพื่อเสริมสร้างความมั่นคงด้านการจัดหาเชื้อเพลิงของเอเชียภายหลังเหตุการณ์สงครามอิหร่าน

โดยข้อมูลจากทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency: IEA) ระบุว่า ตั๋วสิทธิ์เหล่านี้ “คือข้อตกลงการถือครองสต็อกน้ำมัน ซึ่งผู้ขายตกลงที่จะเก็บรักษา (หรือสำรอง) น้ำมันในปริมาณที่กำหนดไว้ในนามของผู้ซื้อ เพื่อแลกกับค่าธรรมเนียมตามที่ตกลงกัน” ภายใต้ข้อตกลงนี้ ผู้ซื้อตั๋วสิทธิ์ “จะมีสิทธิ์ในการรับมอบน้ำมันจริงในช่วงเวลาที่เกิดวิกฤต” ขณะที่ในช่วงสถานการณ์ปกติ ผู้ประกอบการคลังน้ำมันจะสามารถจำหน่ายน้ำมันดีเซลและน้ำมันเบนซินที่เก็บสำรองไว้ได้ตามปกติ

Nikkei ระบุว่า ระบบลักษณะนี้ได้ถูกนำไปใช้ในภูมิภาคอื่น ๆ ของโลกแล้ว รวมถึงสหภาพยุโรป แต่จะถือเป็นครั้งแรกในภูมิภาคอาเซียน

โครงการริเริ่มนี้ถือเป็นการตอบสนองที่สมเหตุสมผลต่อสงครามอิหร่านและการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งได้เผยให้เห็นถึงการพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปจากภูมิภาคอ่าวเปอร์เซียในสัดส่วนที่สูงของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยฟิลิปปินส์ได้รับผลกระทบอย่างหนักเป็นพิเศษจากวิกฤตอุปทานน้ำมัน เนื่องจากมีการนำเข้าน้ำมันจากตะวันออกกลางคิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 95 ของการนำเข้าทั้งหมด ส่งผลให้ในช่วงสัปดาห์แรก ๆ ของความขัดแย้งในอิหร่าน ฟิลิปปินส์เผชิญกับราคาน้ำมันเบนซินที่พุ่งสูงขึ้นมากที่สุดในโลก ในขณะที่ปริมาณน้ำมันสำรองของประเทศมีเพียงพอต่อความต้องการใช้ได้เพียงประมาณ 15 ถึง 30 วันเท่านั้น

ภาวะขาดแคลนดังกล่าวส่งผลให้ประธานาธิบดีเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ ต้องประกาศ “ภาวะฉุกเฉินด้านพลังงานแห่งชาติ” เมื่อปลายเดือนมีนาคม เนื่องจากผลกระทบของสงครามในตะวันออกกลาง และ “อันตรายที่ใกล้เข้ามาซึ่งส่งผลกระทบต่อความพร้อมใช้งานและเสถียรภาพของการจัดหาพลังงานของประเทศ” ทั้งนี้ เพื่อชดเชยปริมาณพลังงานที่ขาดหายไป รัฐบาลกรุงมะนิลายังได้เพิ่มการผลิตไฟฟ้าจากถ่านหิน อนุมัติการใช้เชื้อเพลิงที่มีมลพิษสูงขึ้น และรับมอบน้ำมันล็อตหนึ่งจากรัสเซีย ซึ่งนับเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ช่วงก่อนเกิดสงครามรัสเซีย-ยูเครน

ตามรายงานของ Nikkei โครงการคลังสำรองน้ำมันนี้ได้รับการผลักดันโดยสถาบันวิจัยเศรษฐกิจเพื่ออาเซียนและเอเชียตะวันออก (Economic Research Institute for ASEAN and East Asia: ERIA) ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยระหว่างประเทศที่ตั้งอยู่ในอินโดนีเซียและนำโดยกระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรมของญี่ปุ่น โครงการนี้ตั้งเป้าให้เป็นก้าวแรกไปสู่การจัดตั้งคลังสำรองเชื้อเพลิงและน้ำมันดิบในระดับอาเซียนที่กว้างขวางยิ่งขึ้น โดยมีสปป.ลาว และติมอร์-เลสเต แสดงความสนใจที่จะเข้าร่วมด้วยเช่นกัน

ญี่ปุ่นมีเหตุผลสำคัญในการช่วยปกป้องความมั่นคงด้านพลังงานของเอเชีย เพราะเช่นเดียวกับฟิลิปปินส์ ญี่ปุ่นพึ่งพาการนำเข้าพลังงานในระดับสูง โดยนำเข้าน้ำมันประมาณร้อยละ 95 ของความต้องการทั้งหมด ซึ่งรวมถึงเชื้อเพลิงที่กลั่นจากน้ำมันในอ่าวเปอร์เซียในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นอกจากนี้ บริษัทข้ามชาติของญี่ปุ่นยังมีฐานการดำเนินงานที่แข็งแกร่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และต้องพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานการผลิตของภูมิภาคนี้ โดยเมื่อเดือนเมษายน นายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ (Sanae Takaichi) ได้เปิดตัว POWERR Asia ซึ่งเป็นกรอบความร่วมมือด้านพลังงานกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ครอบคลุมทั้งมาตรการรับมือฉุกเฉินเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนเชื้อเพลิงในทันทีและรักษาห่วงโซ่อุปทานของเอเชีย ควบคู่ไปกับมาตรการเชิงโครงสร้างที่มุ่งเสริมสร้างความยืดหยุ่นด้านพลังงานในระยะยาวของภูมิภาค

ญี่ปุ่นยังเป็นแกนนำในกลุ่มประชาคมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์แห่งเอเชีย (Asia Zero Emission Community: AZEC) ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี 2023 และได้ปรับเปลี่ยนแนวทางมาสู่การสร้างคลังสำรองพลังงานในหมู่ประเทศพันธมิตร 11 ประเทศ ซึ่งรวมถึงประเทศสมาชิกอาเซียน 9 ประเทศด้วย

ธนาคารกลางอินโดนีเซีย มาเลเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ ลงนาม MoU กรอบธุรกรรมสกุลเงินท้องถิ่น

ธนาคารกลางอินโดนีเซีย (BI) ธนาคารกลางมาเลเซีย (BNM) ธนาคารแห่งประเทศไทย (BOT) และธนาคารกลางฟิลิปปินส์ (BSP) ได้ร่วมลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MoU) ว่าด้วยความร่วมมือภายใต้กรอบการทำธุรกรรมด้วยสกุลเงินท้องถิ่น (Local Currency Transaction Framework: LCT) เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2026 โดยมีผู้ว่าการธนาคารกลางทั้ง 4 แห่งร่วมลงนาม ได้แก่ นางเดสทรี ดามายันตี (Destry Damayanti) ผู้ว่าการ BI นายอับดุล ราชีด กัฟฟูร์ (Abdul Rasheed Ghaffour) ผู้ว่าการ BNM นายวิทัย รัตนากร (Vitai Ratanakorn) ผู้ว่าการ BOT และนายเอไล เอ็ม. เรโมโลนา จูเนียร์ (Eli M. Remolona, Jr.) ผู้ว่าการ BSP

บันทึกความเข้าใจฉบับใหม่นี้ได้วางกรอบความร่วมมือระหว่างธนาคารกลางทั้ง 4 แห่ง เพื่อส่งเสริมและอำนวยความสะดวกในการใช้สกุลเงินท้องถิ่นสำหรับการชำระดุลธุรกรรมทวิภาคีระหว่างประเทศที่เข้าร่วมโครงการ ซึ่งครอบคลุมถึงธุรกรรมการค้า การลงทุน และธุรกรรมอื่น ๆ ที่เข้าเกณฑ์ ทั้งนี้ บันทึกความเข้าใจฉบับใหม่จะเข้ามาแทนที่บันทึกความเข้าใจระดับทวิภาคีฉบับก่อนหน้าว่าด้วยกรอบความร่วมมือเพื่อส่งเสริมการทำธุรกรรมทวิภาคีด้วยสกุลเงินท้องถิ่น ซึ่ง BI, BNM และ BOT ได้ร่วมจัดทำไว้เมื่อเดือนสิงหาคม 2023

ด้วยการสนับสนุนให้มีการใช้สกุลเงินท้องถิ่นในการทำธุรกรรมระดับภูมิภาคอย่างแพร่หลายมากขึ้น กรอบความร่วมมือดังกล่าวจึงมีเป้าหมายเพื่อยกระดับประสิทธิภาพในการชำระดุลข้ามพรมแดน ลดต้นทุนที่เกิดจากการแลกเปลี่ยนสกุลเงินหลายต่อ ตลอดจนช่วยให้ภาคธุรกิจและผู้ร่วมตลาดรายอื่น ๆ มีความยืดหยุ่นมากขึ้นในการบริหารจัดการความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน

ธนาคารกลางที่เข้าร่วมโครงการจะยังคงประสานความร่วมมือกันอย่างต่อเนื่องในการผลักดันการพัฒนาและการนำกรอบความร่วมมือ LCT ไปสู่การปฏิบัติจริง โดยคาดว่าโครงการริเริ่มนี้จะช่วยขยายปริมาณการทำธุรกรรมด้วยสกุลเงินท้องถิ่นให้เติบโตขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อสนับสนุนกิจกรรมทางเศรษฐกิจ รวมถึงเสริมสร้างความร่วมมือทางการเงินและความยืดหยุ่นทางเศรษฐกิจในระดับภูมิภาคให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น

ธนาคารกลางอังกฤษ MAS ธปท. เสร็จสิ้นการทดสอบระบบการชำระดุลธุรกรรม FX ข้ามพรมแดน

ธนาคารกลางอังกฤษ (Bank of England) ธนาคารกลางสิงคโปร์ (Monetary Authority of Singapore) และธนาคารแห่งประเทศไทย (Bank of Thailand) ได้ร่วมกันเผยแพร่ผลการศึกษาจากการทดลองระบบการชำระดุลธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ (FX) ข้ามพรมแดนแบบพร้อมกัน ภายใต้โครงการ Project Meridian FX APAC

โครงการนี้ถือเป็นความก้าวหน้าครั้งสำคัญในการศึกษาการนำกลไกการชำระดุลแบบพร้อมกัน (Synchronisation) มาประยุกต์ใช้จริงกับธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ ซึ่งแสดงให้เห็นว่ากลไกดังกล่าวสามารถเป็นอีกหนึ่งแนวทางในการสนับสนุนการเชื่อมต่อการทำงานร่วมกัน (Interoperability) ระหว่างระบบชำระดุลเงินโอนรายใหญ่ที่พัฒนาขึ้นบนเทคโนโลยีและรูปแบบการดำเนินงานที่แตกต่างกัน แถลงการณ์ร่วมระบุ

ด้วยการต่อยอดจากการศึกษาในระยะก่อนหน้า โครงการ Project Meridian FX APAC ได้ทดสอบการชำระดุลธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศแบบส่งมอบเงินพร้อมกันทั้งสองสกุลเงิน (Payment-versus-Payment: PvP) และการชำระดุลสุทธิแบบพหุภาคี (Multilateral net FX settlement) บนสภาพแวดล้อมจำลองของธนาคารกลางทั้งสามแห่ง ซึ่งครอบคลุมทั้งระบบการชำระดุลแบบทันทีตามรายการ (Real-Time Gross Settlement: RTGS) และระบบการชำระดุลที่ใช้เทคโนโลยีการประมวลผลแบบกระจายศูนย์ (Distributed Ledger Technology: DLT) โครงการนี้ยังครอบคลุมสกุลเงิน เทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน และเขตเวลาที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น โดยมีบริษัท Partior ในฐานะพันธมิตรผู้พัฒนาระบบ เป็นผู้พัฒนา เชื่อมต่อ และทดสอบต้นแบบของตัวกลางประสานงานการชำระดุลแบบพร้อมกัน (Synchronisation Operator: SO) สำหรับการทดสอบครั้งนี้

ผลการทดสอบแสดงให้เห็นว่าสามารถดำเนินการชำระดุลแบบพร้อมกันข้ามระบบของธนาคารกลางที่มีเทคโนโลยีและขีดความสามารถแตกต่างกันได้สำเร็จ พร้อมทั้งช่วยให้ระบุข้อกำหนดด้านฟังก์ชันการทำงานและข้อแลกเปลี่ยนเชิงเทคนิคในการเชื่อมต่อระบบได้ชัดเจนขึ้น นอกจากนี้ ยังพิสูจน์ให้เห็นว่าการชำระดุลสุทธิแบบพหุภาคีผ่านกลไกการชำระดุลแบบพร้อมกันสามารถช่วยลดความเสี่ยงจากการชำระดุล (Settlement risk) ควบคู่ไปกับการเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารสภาพคล่องได้อีกด้วย

โครงการนี้ยังได้ศึกษาข้อพิจารณาด้านกฎหมาย กฎระเบียบ และการกำกับดูแลสำหรับการนำระบบชำระดุลธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศแบบพร้อมกันไปใช้งานจริง โดยได้รับมุมมองและข้อเสนอแนะจากธนาคารกลางออสเตรเลีย (Reserve Bank of Australia) และธนาคารกลางฟิลิปปินส์ (Bangko Sentral ng Pilipinas) ซึ่งเข้าร่วมโครงการในฐานะธนาคารกลางผู้สังเกตการณ์

ผลการศึกษาและข้อมูลเชิงลึกของโครงการได้รับการเผยแพร่ผ่านรายงานที่สอดรับกัน 3 ฉบับ ได้แก่ บทสรุปผู้บริหารและบทนำ (Executive Summary and Introduction) รายงานทางเทคนิค (Technical Report) และรายงานเชิงนโยบาย (Policy Report) ซึ่งรวบรวมผลการทดลอง ข้อค้นพบทางเทคนิคที่สำคัญ และข้อพิจารณาเชิงนโยบายไว้อย่างครบถ้วน

ผลลัพธ์เหล่านี้จะเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการต่อยอดการศึกษาเรื่องกลไกการชำระดุลแบบพร้อมกัน ในฐานะเครื่องมือที่จะช่วยให้การชำระดุลธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศมีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากขึ้นข้ามระบบชำระดุลเงินโอนรายใหญ่ที่หลากหลาย สำหรับการดำเนินงานในอนาคตอาจรวมถึงการขยายแนวทางนี้ไปยังประเทศและผู้ร่วมตลาดรายอื่น ๆ การรองรับสกุลเงินและรูปแบบธุรกรรมที่กว้างขวางขึ้น ตลอดจนการพิจารณาข้อกำหนดด้านเทคนิค กฎหมาย การดำเนินงาน และการกำกับดูแลที่จำเป็นต่อการนำไปใช้งานจริง

ทอม มัตตัน (Tom Mutton) ผู้อำนวยการบริหารฝ่ายระบบการชำระเงิน นวัตกรรม และฟินเทค ธนาคารกลางอังกฤษ กล่าวว่า “นวัตกรรมจะสร้างผลกระทบเชิงบวกได้มากที่สุดเมื่อสามารถแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจริงได้ โครงการ Project Meridian FX APAC ได้มอบหลักฐานเชิงประจักษ์ว่าการชำระดุลแบบพร้อมกันสามารถช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศข้ามพรมแดนได้อย่างไร ผลลัพธ์ที่ได้ถือเป็นรากฐานที่แข็งแกร่งสำหรับความร่วมมือในระยะต่อไป เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาไปสู่การใช้งานจริง”

เคนเนธ เกย์ (Kenneth Gay) ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายฟินเทค ธนาคารกลางสิงคโปร์ กล่าวว่า “การชำระดุลข้ามพรมแดนเกิดขึ้นบนระบบที่สร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยีและรูปแบบการดำเนินงานที่แตกต่างกันมากขึ้นเรื่อย ๆ โครงการ Project Meridian FX APAC ได้แสดงให้เห็นว่ากลไกการชำระดุลแบบพร้อมกันสามารถช่วยให้เกิดการชำระดุลแบบ PvP ข้ามสภาพแวดล้อมที่หลากหลายเหล่านี้ได้อย่างไร ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงในการชำระดุลพร้อมกับสนับสนุนการเชื่อมต่อการทำงานร่วมกันที่ดียิ่งขึ้น”

ดร.พรรคธาดา ตรีรัตนพิทักษ์ นผู้อำนวยการ สำนักเทคโนโลยีทางการเงิน ฝ่ายนโยบายระบบการชำระเงินและเทคโนโลยีทางการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย กล่าวว่า “โครงการ Project Meridian FX APAC ประสบความสำเร็จในการสาธิตให้เห็นว่ากลไกการชำระดุลแบบพร้อมกันสามารถทำงานร่วมกันได้ข้ามระบบชำระดุลเงินโอนรายใหญ่ที่หลากหลาย ซึ่งช่วยให้การทำธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศข้ามพรมแดนมีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากขึ้น ในขณะที่ยังคงรักษาความเชื่อมั่นในเงินของธนาคารกลาง (Central bank money) เอาไว้ได้ ข้อมูลเชิงลึกที่ได้ทั้งในด้านการเชื่อมต่อทางเทคนิค รูปแบบการดำเนินงาน และข้อพิจารณาด้านกฎระเบียบ ได้วางรากฐานในทางปฏิบัติสำหรับการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานระบบการชำระดุลเงินโอนรายใหญ่ให้ทันสมัยยิ่งขึ้น”

ทั้งนี้ ผู้สนใจสามารถศึกษารายละเอียดผลการศึกษาของโครงการ Meridian FX APAC ได้จากรายงาน 3 ฉบับ ดังนี้

1) รายงานสรุปสาระสำคัญและบทสรุปผู้บริหาร (executive summary)
2) รายงานด้านเทคโนโลยี (technical report) 
3) รายงานด้านนโยบาย (policy report) 

อินโดนีเซียเตรียมจัดตั้งกลไกตรวจสอบการส่งออกทรัพยากรแบบรวมศูนย์ เริ่มต้นปี 2027

อินโดนีเซียกำลังปฏิรูปการบริหารจัดการการส่งออกสินค้าโภคภัณฑ์ทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์ โดยมุ่งเน้นการควบคุมมูลค่า ปริมาณผลผลิต คุณภาพ ตลาด และรายได้จากการส่งออก ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2027 เป็นต้นไป แพลตฟอร์มตรวจสอบข้อมูลของบริษัท ดานันทารา ซุมเบอร์ดายา อินโดนีเซีย (Danantara Sumberdaya Indonesia: DSI) มีกำหนดเปิดใช้งานอย่างเป็นทางการ ซึ่งจะเป็นการเปลี่ยนผ่านจากกลไกการบริหารจัดการแบบกระจายอำนาจไปสู่รูปแบบการตรวจสอบแบบรวมศูนย์ โดยเชื่อมโยงข้อมูลศุลกากร การค้า สัญญาซื้อขาย และข้อมูลทางการเงินเข้าด้วยกัน

เป้าหมายของกลไกใหม่นี้คือการจำกัดการสำแดงสินค้าต่ำกว่าความเป็นจริง การกำหนดราคาโอนระหว่างบริษัทในเครือ (Transfer pricing) และการสูญเสียผลประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ โดย DSI จะทำหน้าที่รวบรวม เชื่อมโยง และวิเคราะห์ข้อมูลการส่งออก ซึ่งในระยะแรกจะมุ่งเน้นไปที่ถ่านหิน น้ำมันปาล์ม และเฟอร์โรอัลลอย (Ferroalloys) ตามการเปิดเผยของ ลุค มาโฮนี (Luke Mahony) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ DSI

ระบบดังกล่าวจะใช้ข้อมูลจากศุลกากร กิจกรรมทางการค้า ระบบการเงิน สัญญาซื้อขาย และเอกสารที่ภาคธุรกิจจัดส่งให้ การเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายแหล่งจะช่วยให้สามารถติดตามปริมาณ คุณภาพ ราคาขาย ตลาดเป้าหมาย และธุรกรรมระหว่างธุรกิจที่เกี่ยวข้องกันได้ ซึ่งจะช่วยให้หน่วยงานกำกับดูแลสามารถประเมินมูลค่าที่แท้จริงของสินค้าได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น แทนที่จะพึ่งพาเพียงข้อมูลที่ธุรกิจสำแดงในขั้นตอนพิธีการศุลกากรเท่านั้น

โครงการนี้ริเริ่มจาก กฎระเบียบของรัฐบาลฉบับที่ 24/2026 ว่าด้วยการบริหารจัดการการส่งออกทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์ ซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2026 และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2026 กฎระเบียบดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างหลักประกันด้านอุปทานภายในประเทศ เพิ่มมูลค่าเพิ่ม เสริมสร้างความยืดหยุ่นทางเศรษฐกิจ และสร้างความมั่นใจว่าทรัพยากรจะถูกนำมาใช้ประโยชน์เพื่อผลประโยชน์ของชาติ

ทั้งนี้ เพื่อให้การบังคับใช้กฎระเบียบเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ กระทรวงพาณิชย์ของอินโดนีเซียได้ออกเอกสารเฉพาะด้าน 3 ฉบับ ได้แก่ ระเบียบกระทรวงพาณิชย์ ฉบับที่ 15/2026 ว่าด้วยถ่านหิน ฉบับที่ 16/2026 ว่าด้วยผลิตภัณฑ์น้ำมันปาล์ม และฉบับที่ 17/2026 ว่าด้วยเฟอร์โรอัลลอย เอกสารเหล่านี้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2026 แทนที่กฎระเบียบฉบับเดิม และแสดงให้เห็นถึงแนวทางการบริหารจัดการการส่งออกเฉพาะด้านของอินโดนีเซีย ที่เชื่อมโยงการค้าเข้ากับการรักษาอุปทานในประเทศและการส่งเสริมการแปรรูปขั้นสูง การออกกฎระเบียบแยกตามแต่ละกลุ่มสินค้ายังมุ่งหวังที่จะยกระดับประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรและเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจที่สร้างขึ้นภายในประเทศอีกด้วย

กลไกใหม่นี้ได้แบ่งแยกหน้าที่การกำกับดูแลของภาครัฐออกจากอิสระในเชิงพาณิชย์ของภาคธุรกิจอย่างชัดเจน ผู้ซื้อและผู้ขายยังคงสามารถเจรจา กำหนดราคา ลงนามในสัญญา และดำเนินธุรกรรมได้โดยตรง DSI จะไม่เข้าไปแทรกแซงสิทธิในการเจรจาของคู่สัญญา แต่จะทำหน้าที่หลักในการรวบรวม เปรียบเทียบ และวิเคราะห์ข้อมูล หากตรวจพบความผันผวนของราคาหรือความคลาดเคลื่อนระหว่างสัญญา ใบแจ้งหนี้ ปริมาณสินค้า และการชำระเงิน ทางหน่วยงานสามารถเรียกให้ภาคธุรกิจชี้แจงได้ และหากพบความผิดปกติใด ๆ จะส่งเรื่องต่อไปยังหน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจหน้าที่เพื่อดำเนินการจัดการ เนื่องจาก DSI ไม่มีอำนาจในการตัดสินหรือลงโทษผู้กระทำผิดโดยตรง

ในทางเทคนิค NADI เป็นแพลตฟอร์มข้อมูลที่สร้างและดำเนินการโดย DSI ซึ่งเชื่อมต่อกับระบบการบริหารจัดการที่มีอยู่เดิมของอินโดนีเซีย รวมถึงระบบศุลกากร CEISA ภายใต้กระทรวงการคลัง และระบบ National Single Window ของอินโดนีเซีย (S-INSW) การเชื่อมต่อนี้ช่วยให้ NADI สามารถรวบรวมและเปรียบเทียบข้อมูลใบขนสินค้าขาออกเข้ากับข้อมูลสัญญาซื้อขาย เอกสารการขนส่ง การชำระเงิน และธุรกรรมที่เกี่ยวข้อง จากข้อมูลเหล่านี้ DSI จะสามารถวิเคราะห์ความเสี่ยง ยกระดับการตรวจสอบหลังการตรวจปล่อยสินค้า (Post-clearance inspections) และขอคำชี้แจงจากภาคธุรกิจเมื่อตรวจพบความคลาดเคลื่อนอย่างมีนัยสำคัญในด้านราคาขาย ปริมาณ คุณภาพสินค้า หรือสัญญาณของธุรกรรมที่ผิดปกติระหว่างบุคคลที่เกี่ยวข้องกัน

กลไกนี้มีเป้าหมายเพื่อสกัดกั้นการสำแดงมูลค่าการส่งออกต่ำกว่าความเป็นจริงและการกำหนดราคาโอน ตัวอย่างเช่น เมื่อบริษัทในอินโดนีเซียขายทรัพยากรให้แก่บริษัทในเครือในต่างประเทศในราคาที่ต่ำกว่าอัตราตลาดอย่างผิดปกติ มูลค่าที่แท้จริงของสินค้าและรายได้ที่เกิดจากการส่งออกอาจไม่สะท้อนออกมาอย่างครบถ้วน ซึ่งไม่เพียงแต่จะบิดเบือนตัวเลขทางการค้าเท่านั้น แต่ยังเสี่ยงที่จะทำให้อินโดนีเซียสูญเสียรายได้จากการจัดเก็บภาษีอีกด้วย

สำหรับสินค้าโภคภัณฑ์ที่มีปริมาณการซื้อขายสูง เช่น ถ่านหิน น้ำมันปาล์ม และเฟอร์โรอัลลอย ความคลาดเคลื่อนระหว่างราคาตามสัญญา ใบแจ้งหนี้ ข้อมูลตลาด และการชำระเงินจริงอาจเป็นเรื่องยากต่อการบริหารจัดการ ดังนั้น อินโดนีเซียจึงต้องการใช้แพลตฟอร์ม NADI เพื่อตรวจสอบไขว้ข้อมูลหลายชั้นและระบุกรณีที่จำเป็นต้องมีการตรวจสอบเพิ่มเติม

อย่างไรก็ตาม ราคาที่ต่ำกว่าราคาอ้างอิงไม่ได้หมายความว่าธุรกรรมนั้นผิดกฎหมายเสมอไป เนื่องจากราคาส่งออกยังขึ้นอยู่กับคุณภาพของสินค้า เงื่อนไขการส่งมอบ ค่าขนส่ง วิธีการชำระเงิน และข้อกำหนดทางการค้าด้วย ดังนั้น ประสิทธิภาพของกลไกการตรวจสอบจึงขึ้นอยู่กับวิธีการกำหนดราคาอ้างอิง และความสามารถในการแยกแยะระหว่างส่วนต่างของราคาที่สมเหตุสมผลตามกลไกตลาด กับการทุจริตทางการค้าหรือการกำหนดราคาโอน

ทั้งนี้ แพลตฟอร์ม NADI จะถูกนำมาใช้เป็นระยะ โดยเริ่มต้นตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2026 ที่ภาคธุรกิจเริ่มจัดส่งข้อมูลและเอกสาร จากนั้นในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2026 ทาง DSI มีแผนจะทดสอบระบบและให้คำแนะนำทางเทคนิค ตามด้วยการเปิดให้ลงทะเบียนบัญชีและทดสอบระบบในวันที่ 15 ธันวาคม 2026 ก่อนที่จะเปิดใช้งานอย่างเป็นทางการในวันที่ 1 มกราคม 2027

การใช้กลไก NADI ถือว่าอินโดนีเซียได้ล้มเลิกแผนการที่จะให้ DSI เข้ามาเป็น “ผู้ส่งออกแต่เพียงผู้เดียว” (Sole exporter) สำหรับน้ำมันปาล์ม ถ่านหิน และเฟอร์โรอัลลอย

เมื่อเดือนพฤษภาคม ประธานาธิบดีปราโบโว ซูเบียนโต กล่าวว่า DSI หน่วยงานใหม่ จะเข้ามากำกับดูแลการส่งออกน้ำมันปาล์ม ถ่านหิน และโลหะผสมที่มีเหล็กเป็นส่วนประกอบหลักซึ่งใช้ในการผลิตเหล็กกล้าที่เรียกว่า เฟอร์โรอัลลอย ซึ่งเป็นหมวดหมู่ที่รวมถึงนิกเกิลด้วย เพื่อปราบปรามการทุจริต เช่น การสำแดงราคาต่ำกว่าความเป็นจริง (Under-invoicing) หรือการแจ้งราคาส่งออกต่ำกว่าราคาจริงเพื่อหลีกเลี่ยงภาษี

สินค้าโภคภัณฑ์ทั้งสามชนิดนี้สร้างมูลค่าการส่งออกรวมกันสูงถึง 6.613 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐในปีที่ผ่านมา หรือคิดเป็นร้อยละ 23.4 ของรายได้จากการส่งออกทั้งหมดของอินโดนีเซีย

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา รัฐบาลอินโดนีเซียได้เปลี่ยนท่าที โดยประกาศว่า DSI จะทำหน้าที่เป็นหน่วยงานตรวจสอบการส่งออกแทนการเป็นผู้ส่งออกแต่เพียงผู้เดียว ทั้งนี้ เอกสารข้อมูล (Fact sheet) ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายนโดยกระทรวงประสานงานด้านกิจการเศรษฐกิจ ระบุว่า DSI เป็น “ตัวกลางแต่เพียงผู้เดียว” (Sole intermediary) สำหรับสินค้าโภคภัณฑ์ทั้งสามชนิด โดยมีขอบเขตอำนาจหน้าที่ครอบคลุมถึงการตรวจสอบเอกสารและข้อมูลธุรกรรม

เอกสารดังกล่าวระบุว่า “DSI ไม่ได้ทำการซื้อ ขาย หรือถือกรรมสิทธิ์ในสินค้า ธุรกรรมเชิงพาณิชย์ยังคงเป็นความรับผิดชอบของผู้ส่งออก การเจรจา การกำหนดราคา สัญญา การขนส่ง และการชำระเงิน ยังคงเกิดขึ้นโดยตรงระหว่างผู้ส่งออกและผู้ซื้อ”

ภายใต้ระบบใหม่นี้ ผู้ส่งออกจะต้องยื่นสำแดงข้อมูลแบบเรียลไทม์ผ่านแพลตฟอร์ม Nadi (National Data Intelligence) ของ DSI ซึ่งได้เริ่มการทดสอบนำร่องไปเมื่อเดือนที่แล้ว

จนถึงขณะนี้ มีผู้ส่งออกประมาณ 100 ราย ซึ่งเจ้าหน้าที่ระบุว่ามีสัดส่วนคิดเป็นร้อยละ 50 ของมูลค่าการส่งออกสินค้าโภคภัณฑ์ทั้งสามชนิด ได้เข้าร่วมทดสอบแพลตฟอร์มดังกล่าวแล้ว และมีกำหนดจะเปิดใช้งานเต็มรูปแบบในวันที่ 1 มกราคม

ตามข้อมูลในเอกสาร ผู้ส่งออกยังคงต้องดำเนินการผ่านพิธีการศุลกากรตามปกติ โดย DSI จะเข้ามาตรวจสอบสัญญาซื้อขาย ใบรับรองน้ำหนัก และใบแจ้งหนี้ฉบับสมบูรณ์ทั้งหมดทั้งก่อนและหลังการอนุมัติจากศุลกากร นอกจากนี้ DSI จะเรียกเก็บค่าธรรมเนียมบริการจากผู้ส่งออกด้วย ซึ่งยังไม่มีการเปิดเผยอัตราค่าธรรมเนียมแต่อย่างใด

ขณะเดียวกันมีรายงานว่า DSI มีแผนที่จะเรียกเก็บค่าธรรมเนียมบริการในอัตรา “ตัวเลขหลักเดียว” (single-digit) ในสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐต่อตัน สำหรับการส่งออกสินค้าโภคภัณฑ์ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงาน ตามการเปิดเผยของ ลุค มาโฮนี (Luke Mahoney) ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน

มาโฮนีกล่าวในงานประชุมน้ำมันปาล์มแห่งอินโดนีเซีย (Indonesian Palm Oil Conference) ที่เกาะบาหลีว่า คาดว่าจะมีการประกาศโครงสร้างอัตราค่าธรรมเนียมอย่างเป็นทางการในเดือนธันวาคมนี้ ภายหลังจากการหารือร่วมกับผู้ประกอบการในภาคอุตสาหกรรม

มาเลเซียเตรียมออกกฎหมายบังคับให้เปิดเผยข้อมูลการดำเนินงานของ Data Centre

ดาโต๊ะ สรี โจฮารี อับดุล กานี (Datuk Seri Johari Abdul Ghani) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการลงทุน การค้า และอุตสาหกรรม (MITI) เปิดเผยว่า ข้อกำหนดในการเปิดเผยข้อมูลการดำเนินงานของศูนย์ข้อมูล ซึ่งรวมถึงปริมาณการใช้ไฟฟ้าและจำนวนชิปหน่วยประมวลผลกราฟิก (GPU) ที่นำเข้า จะถูกบรรจุไว้ในกฎหมายเพื่อให้รัฐบาลสามารถติดตามตรวจสอบการดำเนินงานของศูนย์ข้อมูลได้

ดาโต๊ะโจฮารี กล่าวว่า รัฐบาลจำเป็นต้องรู้ว่าใครคือผู้ประกอบการและผู้ให้บริการคลาวด์ขนาดใหญ่ (Hyperscalers) ของศูนย์ข้อมูลแต่ละแห่ง รวมถึงที่ตั้งของศูนย์ข้อมูลทั้งหมดด้วย

พร้อมระบุว่า ปัจจุบันมีโครงการศูนย์ข้อมูลที่ได้รับอนุมัติแล้ว 55 แห่งจากทั้งหมด 117 แห่งที่ได้เริ่มเปิดดำเนินการแล้ว และการติดตามตรวจสอบจะต้องดำเนินต่อไปอย่างต่อเนื่องแม้จะได้รับอนุมัติไปแล้วก็ตาม

ดาโต๊ะโจฮารีกล่าวถึงการจัดหาพลังงานไฟฟ้า ว่า ผู้ประกอบการศูนย์ข้อมูลจะต้องระบุกำลังการผลิตไฟฟ้าที่ต้องการใช้งานจริง เนื่องจากผู้ให้บริการไฟฟ้าจำเป็นต้องจัดสรรกำลังการผลิตตามที่ตกลงกันไว้ในสัญญาซื้อขายไฟฟ้า

“ตัวอย่างเช่น หากศูนย์ข้อมูลแห่งหนึ่งจองกำลังการผลิตไฟฟ้าไว้ 100 เมกะวัตต์ (MW) แต่ใช้งานจริงเพียง 50 MW ส่วนที่เหลืออีก 50 MW ที่ไม่ได้ใช้งานก็ยังคงต้องถูกเรียกเก็บเงินตามปกติ” รัฐมนตรีกล่าว

ดาโต๊ะโจฮารีระบุว่า มาตรการนี้มีเป้าหมายเพื่อลดการกักตุนหรือจองกำลังการผลิตไฟฟ้าล่วงหน้า ซึ่งอาจไม่ได้ถูกนำมาใช้งานจริงไปอีก 1 ถึง 3 ปีข้างหน้า

นอกจากนี้ยังเปิดเผยด้วยว่า กระทรวงดิจิทัลกำลังทบทวนกฎหมายที่มีอยู่เพื่อพิจารณาว่าจะสามารถนำมาใช้ดำเนินการทางกฎหมายกับการส่งออกซ้ำ (Re-export) ซึ่งชิป GPU ที่อยู่ภายใต้มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐอเมริกาได้หรือไม่

“เมื่อสหรัฐฯ กำหนดข้อจำกัดขึ้นมา ในฐานะประเทศหนึ่ง เราก็ต้องการสร้างความมั่นใจว่าชิปใด ๆ ก็ตามที่ส่งมาถึงที่นี่จะต้องถูกนำมาใช้เพื่อกิจการภายในประเทศของเราเอง” ดาโต๊ะโจฮารีกล่าว

ดาโต๊ะโจฮารีกล่าวว่า ที่ผ่านมามีบางกลุ่มที่เข้ามาเช่าพื้นที่ในศูนย์ข้อมูลภายในประเทศและนำเข้าชิป GPU จากนั้นจึงลักลอบส่งออกไปยังประเทศที่สามในภายหลัง

“หากพวกเขา (ทางการสหรัฐฯ) ต้องการคำยืนยัน พวกเขาก็สามารถตรวจสอบกับทางรัฐบาลได้ตลอดเวลาเพื่อให้เรายืนยันข้อมูลให้” ดาโต๊ะโจฮารีกล่าว พร้อมเสริมว่ารัฐบาลสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับศูนย์ข้อมูลที่ใช้งานชิปดังกล่าวได้

SoftBank จับมือ Grab และ Petroleum Sarawak ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ในมาเลเซีย

กลุ่มบริษัท SoftBank Group ของมหาเศรษฐีชาวญี่ปุ่น มาซาโยชิ ซัน (Masayoshi Son), Grab Holdings และ Petroleum Sarawak จะร่วมกันลงทุนมูลค่า 1.85 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI โดยมีเป้าหมายระยะยาวในการสร้างศูนย์ข้อมูล (Data Center) ที่มีกำลังการผลิตรวม 5 กิกะวัตต์ขึ้นไป ครอบคลุมพื้นที่รัฐซาราวักและคาบสมุทรมาเลเซีย

แถลงการณ์ร่วมของทั้งสามบริษัทระบุว่า SoftBank จะสนับสนุนเงินทุนเริ่มต้น (Seed Capital) จำนวน 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ สำหรับทั้งสองโครงการ ในขณะที่ Grab และ Petroleum Sarawak จะร่วมลงทุนรายละ 750 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ตามลำดับ

“โครงสร้างพื้นฐานด้าน AI จะเป็นพลังขับเคลื่อนการเติบโตระลอกใหม่ และมาเลเซียก็มีทั้งบุคลากรที่มีความสามารถและความมุ่งมั่นที่จะก้าวขึ้นเป็นผู้นำในด้านนี้” ซัน ประธานกรรมการและซีอีโอของ SoftBank กล่าว “เราจะร่วมมือกับ Grab เพื่อสร้างขีดความสามารถที่จำเป็นต่อการสนับสนุนเป้าหมายด้านดิจิทัลของมาเลเซีย และเร่งให้เกิดนวัตกรรม AI ทั่วทั้งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” ทั้งนี้ ซันเป็นมหาเศรษฐีที่ร่ำรวยที่สุดเป็นอันดับสองของญี่ปุ่น โดยมีมูลค่าทรัพย์สินสุทธิแบบเรียลไทม์อยู่ที่ 48 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

มาเลเซียได้ก้าวขึ้นมาเป็นศูนย์กลางโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลที่สำคัญ หลังจากที่สิงคโปร์ได้เข้มงวดเรื่องข้อจำกัดในการสร้างศูนย์ข้อมูลแห่งใหม่มากขึ้น โดยข้อมูลจาก Cushman & Wakefield ระบุว่า ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แห่งนี้จะมีกำลังการผลิตของศูนย์ข้อมูลสูงถึง 6.8 กิกะวัตต์ภายในปี 2030 เพิ่มขึ้นจาก 1.3 กิกะวัตต์ ณ เดือนมิถุนายนปีนี้ ซึ่งจะทำให้มาเลเซียกลายเป็นหนึ่งในศูนย์กลางดาต้าเซ็นเตอร์ที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย

ในฐานะผู้ถือหุ้นผู้ก่อตั้ง Grab จะเป็นผู้นำในการพัฒนาโครงการ และดึงดูดนักลงทุนเชิงกลยุทธ์ระยะยาวเข้ามาเพิ่มเติมเมื่อโครงการขยายตัว เพื่อกระจายฐานแหล่งเงินทุน ส่วนการพัฒนาในระยะต่อไปจะใช้เงินทุนในระดับโครงการผ่านการระดมทุนจากบุคคลที่สาม (Third-party equity) และสินเชื่อโครงการแบบไม่มีสิทธิไล่เบี้ย (Non-recourse project financing)

“เอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นหนึ่งในภูมิภาคที่มีเศรษฐกิจดิจิทัลเติบโตเร็วที่สุดในโลก และ Grab ก็อยู่ในแถวหน้าของการพัฒนาโซลูชัน AI สำหรับภูมิภาคนี้” แอนโทนี ตัน (Anthony Tan) ผู้ร่วมก่อตั้งและซีอีโอของ Grab กล่าว “ด้วยความร่วมมือกับ SoftBank Group เรามีแผนที่จะสร้างโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ที่สำคัญในมาเลเซีย ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของ Grab เพื่อรองรับการใช้งานทั่วทั้งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โครงสร้างพื้นฐานนี้จะช่วยให้เราสามารถเร่งพัฒนาโซลูชัน AI ที่ตอบโจทย์บริบทท้องถิ่นสำหรับชุมชนของเราได้”

ความร่วมมือในมาเลเซียครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากที่แผนการขยายธุรกิจของทั้ง SoftBank และ Grab ต่างก็เผชิญกับอุปสรรค โดยเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา จีนได้สั่งระงับข้อเสนอของ SoftBank ในการเข้าซื้อธุรกิจหุ่นยนต์ของ ABB ซึ่งมีฐานการผลิตอยู่ในจีนแผ่นดินใหญ่ ขณะที่ในเดือนตุลาคม ไต้หวันก็ได้ปฏิเสธข้อเสนอของ Grab ที่ต้องการเข้าซื้อกิจการของ Foodpanda ในไต้หวันมูลค่า 600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

สำหรับ Grab เป็นซูเปอร์แอป (Superapp) แห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ก่อตั้งขึ้นในปี 2012 โดย แอนโทนี ตัน และ ตัน ฮุย หลิง (Tan Hooi Ling) ปัจจุบันบริษัทซึ่งมีสำนักงานใหญ่ในสิงคโปร์แห่งนี้ได้ขยายการดำเนินงานครอบคลุม 8 ประเทศ และเติบโตจากบริการเรียกรถแท็กซี่และรถยนต์ส่วนบุคคล ไปสู่บริการจัดส่งอาหาร ระบบชำระเงินดิจิทัล และบริการทางการเงิน

ลาวเร่งเครื่อง 47 โครงการโรงไฟฟ้าส่งออกไปเวียดนาม

ลาวกำลังเร่งดำเนินโครงการโรงไฟฟ้าจำนวน 47 โครงการ ซึ่งมีกำลังการผลิตรวม 8,260 เมกะวัตต์ เพื่อส่งออกไปยังเวียดนาม

โครงการที่โดดเด่นคือโรงไฟฟ้าพลังงานลมมรสุม (Monsoon Wind Power Plant) ขนาด 600 เมกะวัตต์ ตั้งอยู่ในเมืองดักจึง แขวงเซกอง และเมืองซานไซ แขวงอัตตะปือ โครงการนี้ประกอบด้วยกังหันลม 133 ต้น ได้เริ่มดำเนินการเชิงพาณิชย์เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2025 และจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่การไฟฟ้าเวียดนาม (EVN) ภายใต้สัญญาซื้อขายไฟฟ้าเป็นระยะเวลา 25 ปี

จากจำนวนดังกล่าว มี 13 โครงการ กำลังการผลิตรวม 2,763 เมกะวัตต์ ที่เปิดดำเนินการเชิงพาณิชย์แล้ว ส่วนอีก 34 โครงการที่เหลือ ซึ่งมีกำลังการผลิตรวม 5,497 เมกะวัตต์ คาดว่าจะแล้วเสร็จก่อนปี 2030

นายอพิสิด แสงสุลิวง (Aphisit Sengsoulivong) อธิบดีกรมทะเบียนและวิสาหกิจ กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าของลาว เปิดเผย ในการแถลงข่าวช่วงการลงพื้นที่เยี่ยมชมโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานลมมรสุม ซึ่งจัดขึ้นโดยธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB)

นายอพิสิดกล่าวว่าโครงการเหล่านี้ได้รับอนุมัติสัญญาสัมปทานจากรัฐบาลลาวแล้ว ขณะที่เวียดนามก็ได้อนุมัตินโยบายการนำเข้าไฟฟ้าและจัดทำสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (PPAs) แล้วเช่นกัน โดยความคืบหน้าของโครงการที่เหลือจะขึ้นอยู่กับการก่อสร้าง โครงสร้างพื้นฐานระบบสายส่ง และข้อกำหนดทางเทคนิคต่าง ๆ

นอกจากนี้ ลาวยังอยู่ระหว่างการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการที่มีศักยภาพอีก 16 โครงการ ซึ่งมีกำลังการผลิตรวมประมาณ 10,618 เมกะวัตต์ สำหรับการส่งออกไปยังเวียดนาม โดยรัฐบาลลาวกำลังทำงานร่วมกับพันธมิตรเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนการอนุมัติ ความสามารถในการรองรับของโครงข่ายไฟฟ้า จุดเชื่อมต่อข้ามพรมแดน และการกำหนดราคาไฟฟ้า

ความร่วมมือด้านพลังงานระหว่างสองประเทศได้รับการส่งเสริมภายใต้ข้อตกลงที่ลงนามเมื่อเดือนมกราคม 2025 ซึ่งตั้งเป้าหมายให้เวียดนามนำเข้าไฟฟ้าจากลาวอย่างน้อย 8,000 เมกะวัตต์ภายในปี 2030 โดยในไตรมาสแรกของปี 2026 เวียดนามได้นำเข้าไฟฟ้าจากลาวไปแล้ว 2.92 พันล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง เพิ่มขึ้นเกือบ 120% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

สำหรับโครงการที่น่าจับตามองอย่างโรงไฟฟ้าพลังงานลมมอนซูน ขนาด 600 เมกะวัตต์ ซึ่งตั้งอยู่ในเมืองดักจึง แขวงเซกอง และเมืองซานไซ แขวงอัตตะปือ และมีกังหันลมจำนวน 133 ต้น ได้เริ่มเปิดดำเนินการเชิงพาณิชย์ตั้งแต่วันที่ 22 สิงหาคม 2025 เพื่อจ่ายไฟให้แก่การไฟฟ้าเวียดนาม (EVN) ภายใต้สัญญาซื้อขายไฟฟ้าระยะเวลา 25 ปี

โครงการนี้ได้รับแพ็กเกจเงินกู้สนับสนุนมูลค่า 692.55 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งจัดหาโดย ADB และสร้างงานให้แก่แรงงานประมาณ 300 คน โดยในจำนวนนี้ 70% เป็นชาวลาว

ควบคู่ไปกับพลังงานน้ำ ลาวกำลังพัฒนาโครงการพลังงานลมและพลังงานแสงอาทิตย์ทั่วทั้งภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคใต้ เพื่อกระจายแหล่งพลังงานและลดการพึ่งพาพลังงานน้ำ ซึ่งมีความเปราะบางต่อสภาพอากาศในช่วงฤดูแล้ง

นักลงทุนชาวเวียดนามเองก็มีส่วนร่วมในการขยายตัวครั้งนี้เช่นกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งโครงการพลังงานลมสะหวัน 2 (Savan 2) ในแขวงสะหวันนะเขต ซึ่งลงทุนโดยกลุ่มบริษัท T&T Group ของเวียดนาม มีกำลังการผลิต 495 เมกะวัตต์ และมีมูลค่าการลงทุนรวม 768 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยคาดว่าจะเริ่มดำเนินการเชิงพาณิชย์ได้ภายในสิ้นปี 2028

กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าของลาวระบุว่า ควบคู่ไปกับการขยายกำลังการผลิตและการส่งออกไฟฟ้า ประเทศยังให้ความสำคัญกับการปกป้องสิ่งแวดล้อม การประเมินผลกระทบทางระบบนิเวศ การจ่ายค่าชดเชย และการสนับสนุนการดำรงชีพให้แก่ประชาชนในพื้นที่โครงการด้วย

ลาวรับรองแผนยุทธศาสตร์ 5 ปี คุ้มครองแรงงานข้ามชาติ

สปป.ลาว ได้อนุมัติแผนยุทธศาสตร์ด้านการย้ายถิ่นฐานระยะเวลา 5 ปี ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อคุ้มครองสิทธิแรงงาน ยกระดับการเข้าถึงงานที่มีคุณค่า และขยายความคุ้มครองทางสังคมให้แก่ผู้ที่เดินทางข้ามพรมแดนของประเทศ

กรอบการทำงานดังกล่าวซึ่งได้รับการรับรอง ณ นครหลวงเวียงจันทน์ เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน ครอบคลุมถึงบุคคลที่เดินทางเข้า เดินทางออก และเดินทางผ่าน สปป.ลาว โดยสำนักข่าวของทางการรายงานว่า แผนนี้มุ่งเน้นการปรับปรุงการบริหารจัดการการย้ายถิ่นฐาน และสร้างหลักประกันว่าผู้ที่เดินทางข้ามพรมแดนเพื่อการทำงานจะได้รับการคุ้มครอง

แผนยุทธศาสตร์นี้ครอบคลุมบทบาทของ สปป.ลาว ทั้งในฐานะประเทศต้นทางและประเทศปลายทางของแรงงานข้ามชาติ ตลอดจนการเป็นจุดผ่านแดนสำหรับผู้ที่เดินทางไปยังประเทศอื่น

แผนดังกล่าวได้รับการพัฒนาขึ้นโดยได้รับการสนับสนุนจากองค์การระหว่างประเทศเพื่อการโยกย้ายถิ่นฐาน (IOM) ซึ่งได้กำหนดขอบเขตงานสำคัญ 9 ด้าน ที่ครอบคลุมประเด็นเชิงนโยบายข้ามภาคส่วนและความรับผิดชอบของหน่วยงานภาครัฐแต่ละแห่ง

กรอบแนวคิดนี้ตั้งอยู่บนหลักการที่ว่า ประชาชนควรมีสิทธิ์เลือกได้ว่าจะย้ายถิ่นฐานหรือไม่ และหากตัดสินใจย้ายถิ่นฐาน ก็ควรสามารถเข้าถึงงานที่มีคุณค่าและความคุ้มครองทางสังคมได้ นอกจากนี้ กรอบการทำงานดังกล่าวยังเป็นการแปลงพันธกรณีของ สปป.ลาว ภายใต้ข้อตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยการโยกย้ายถิ่นฐานที่ปลอดภัย เป็นระเบียบ และปกติ (Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration) ให้เป็นลำดับความสำคัญระดับชาติอีกด้วย

นายอนุพาบ วงหน่อแก้ว (Anoupharb Vongnorkeo) รองรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวว่า การย้ายถิ่นฐานมีส่วนสำคัญต่อเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ พร้อมเสริมว่าการบริหารจัดการที่ดีขึ้นจะช่วยพัฒนากำลังแรงงานและสนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจได้

นายอานุพาบยังได้เชื่อมโยงแผนนี้เข้ากับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 10 (ปี 2026–2030) ในขณะที่ สปป.ลาว กำลังเตรียมตัวหลุดพ้นจากสถานะประเทศพัฒนาน้อยที่สุด (Least Developed Country) ขององค์การสหประชาชาติในเดือนนี้

ทั้งนี้ นายอนุภาพ และนางทันยา แปซิฟิโก (Tanja Pacifico) หัวหน้าสำนักงาน IOM ประจำ สปป.ลาว และประเทศไทย ได้เป็นประธานร่วมในพิธีรับรองแผนดังกล่าว โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานของสหประชาชาติ องค์การระหว่างประเทศ และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอื่น ๆ เข้าร่วมกว่า 70 คน

การย้ายถิ่นฐานเป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจลาว โดยข้อมูลในเดือนกรกฎาคมระบุว่า ประเทศไทยมีจำนวนแรงงานชาวลาวอย่างน้อย 306,806 คน ในใบอนุญาตทำงาน 3 ประเภทหลัก ขณะที่การสำรวจสำมะโนประชากรปี 2025 นับจำนวนพลเมืองลาวที่อาศัยอยู่ในต่างประเทศได้ 313,766 คน ซึ่งกว่าร้อยละ 40 มาจากแขวงสะหวันนะเขต

กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมระบุว่า มีพลเมืองลาวเดินทางไปทำงานในต่างประเทศจำนวน 350,567 คน ระหว่างปี 2021 ถึง 2025 โดยยอดเงินส่งกลับประเทศ (Remittances) ในช่วง 7 เดือนแรกของปี 2026 มีมูลค่าสูงถึงประมาณ 500.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ค่าจ้างที่ต่ำและค่าครองชีพที่สูงขึ้นเป็นปัจจัยผลักดันให้ประชาชนออกไปหางานทำในต่างประเทศมากขึ้น ข้อมูลจากกระทรวงแสดงให้เห็นว่า ร้อยละ 93 ของผู้หางานที่ลงทะเบียนในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2026 ต่างมองหางานในต่างประเทศ แม้ว่าภาคธุรกิจในประเทศเองจะกำลังประสบปัญหาขาดแคลนแรงงานก็ตาม

แรงงานข้ามชาติจำนวนมากมีรายได้สูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเมื่อไปทำงานในต่างประเทศ โดยผลการศึกษาของธนาคารโลก (World Bank) พบว่า ประมาณร้อยละ 89 ของแรงงานลาวในประเทศไทยที่ให้สัมภาษณ์ เคยว่างงานหรือทำงานโดยไม่ได้รับค่าจ้างมาก่อนเดินทางออกนอกประเทศ และเมื่อมาทำงานในประเทศไทย มีรายได้สูงกว่าที่สามารถหาได้ใน สปป.ลาว ประมาณ 2.5 เท่า

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขที่แท้จริงของแรงงานลาวในต่างประเทศมีแนวโน้มสูงกว่านี้ เนื่องจากข้อมูลทางการยังไม่ครอบคลุมถึงแรงงานข้ามชาติที่ไม่มีเอกสาร ทั้งนี้ สปป.ลาว รายงานว่ามีแรงงานผิดกฎหมายในต่างประเทศมากกว่า 73,000 คน ณ ช่วงต้นปี 2025

ในขณะเดียวกัน สปป.ลาว ก็ต้องพึ่งพาแรงงานต่างชาติเพื่อเติมเต็มตำแหน่งงานในประเทศเช่นกัน โดยการสำรวจสำมะโนประชากรปี 2025 นับจำนวนชาวต่างชาติที่พำนักอยู่ในประเทศได้ 79,827 คน เพิ่มขึ้นจาก 45,538 คนในปี 2015 แรงงานจากบังกลาเทศ เมียนมา และอินเดีย เดินทางเข้ามาทำงานทั้งแบบมีเอกสารและไม่มีเอกสารที่ถูกต้อง แม้ว่าภายในประเทศจะยังประสบปัญหาขาดแคลนแรงงานอยู่ก็ตาม

เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา สปป.ลาว ได้ระงับการออกใบอนุญาตทำงานใหม่และโครงการจัดหางานสำหรับพลเมืองบังกลาเทศเป็นการชั่วคราวไปจนถึงสิ้นปี 2026

แผนยุทธศาสตร์ด้านการย้ายถิ่นฐานฉบับนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ สปป.ลาว กำลังเตรียมหลุดพ้นจากรายชื่อประเทศพัฒนาน้อยที่สุดของสหประชาชาติอย่างเป็นทางการในวันที่ 24 พฤศจิกายน 2026 หลังจากที่รายได้ประชาชาติต่อหัว (GNI per capita) ของประเทศพุ่งแตะระดับ 2,503 ดอลลาร์สหรัฐในปี 2024 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์การหลุดพ้นจากสถานะที่กำหนดไว้ที่ 1,306 ดอลลาร์สหรัฐ