ปัณฑพ ตั้งศรีวงศ์ รายงาน
วันที่ 3 กันยายน 2569 สำนักข่าวหลายแห่งในเมียนมา โดยเฉพาะเพจข่าวของกลุ่มชาติพันธุ์ปะโอในรัฐฉาน ได้เผยแพร่คลิปความยาว 4 นาทีเศษhttps://www.facebook.com/share/v/14iY4HCU8L7/ เนื้อหาในคลิปเป็นการเดินทางโดยขบวนรถปิคอัพเข้าไปในอุโมงค์ที่เจาะสร้างเป็นเส้นทางใยแมงมุมลึกเข้าไปในภูเขายาวหลายร้อยเมตร
ตรงปากทางเข้าอุโมงค์ก่ออิฐเป็นกำแพงรูปครึ่งวงกลม ด้านบนมีตัวอักษรภาษาอังกฤษเขียนไว้ว่า Main Adit-5 Ruby Dragon Mining Co.Ltd หรืออุโมงค์หลักหมายเลข 5 ของบริษัท Ruby Dragon Mining
MMK News เพจข่าวของกลุ่มชาติพันธุ์ปะโอ รายงานว่า อุโมงค์ในคลิปเป็นส่วนหนึ่งของเหมืองแร่พลวงที่บริษัท Ruby Dragon Mining ได้รับสัมปทานจากกองทัพพม่า อยู่ในภูเขาไม่ห่างจากหมู่บ้านหล่ายฮาเมีย ตำบลปองลิน อำเภอโหโปง พื้นที่พิเศษหมายเลข 6 เขตปกครองตนเองชนชาติปะโอ ทางทิศตะวันออกของเมืองตองจี รัฐฉานใต้
ในวันดังกล่าว(3 กันยายน) องค์กรแห่งชาติปะโอ(Pa-O National Organization) หรือ PNO ได้นำคณะตัวแทนจากรัฐสภาเมียนมา(Pyidaungsu Hluttaw) เดินทางเข้าตรวจเยี่ยมเหมืองแร่แห่งนี้ โดยมี พ.อ.เนวินทูน ประธานบริษัท Ruby Dragon Group ให้การต้อนรับและอธิบายกระบวนการทำงานภายในเหมือง
ภาพ :ภาพที่แคปจากคลิปของเพจ Ayeyarwaddy Times แสดงสภาพภายในอุโมงค์ของ บริษัท Ruby Dragon Mining
ตามรายงานของ MMK News ตัวแทนรัฐสภาเมียนมา ที่ไปดูงานยังเหมืองแร่พลวงวันนั้นมี 10 คน ทั้งหมดมาจากพื้นที่ซึ่งมีชาวปะโอจำนวนมากอาศัยอยู่ ประกอบด้วย
-ขุนส่อลวิน สมาชิกสภาชนชาติ หรือสภาสูง(Amyotha Hluttaw) จากเขตเลือกตั้งที่ 8 รัฐฉาน
-ขุนไท สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หรือสภาล่าง(Pyithu Hluttaw) จากเขตเลือกตั้งที่ 3 เขตปกครองตนเองชนชาติปะโอ
-ขุนกองชิดทูน สมาชิกสภาล่าง จากอำเภอโหโปง
-ขุนละเตง สมาชิกสภาล่าง จากอำเภอสี่แสง
-นางหยี่หยี่วิน สมาชิกสภาล่าง จากอำเภอป๋างลอง
-ขุนอ่องซาน สมาชิกสภาล่าง จากเมืองลอยก่อ รัฐกะยา
-ขุนจี สมาชิกสภาล่าง จากเขตเลือกตั้งที่ 1 เมืองตองจี
-ขุนซองฉ่วย สมาชิกสภาล่าง จากเขตเลือกตั้งที่ 2 เมืองตองจี
-ขุนสะเหน่อ่อง สมาชิกสภาล่าง จากเขตเลือกตั้งที่ 2 เมืองหยองห้วย
-ขุนทูนแหง่ สมาชิกสภาล่าง จากเขตเลือกตั้งที่ 2 เมืองกะลอ
…..
ชนชาติพันธุ์ปะโอถูกเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “ต่องสู้” ซึ่งมาจากคำว่า တောင်သူ ในภาษาพม่า เป็นกลุ่มชนที่อาศัยอยู่บนดอยและที่ราบเชิงเขาในรัฐฉาน รัฐกะยา และมีหลายกลุ่มกระจายตัวอยู่ในจังหวัดภาคเหนือของประเทศไทย อย่างแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ ลำปาง
ชื่อของชาวปะโอ หากเป็นผู้ชายใช้คำนำหน้านามว่า “ขุน” ส่วนผู้หญิงไม่ว่าแต่งงานแล้วหรือยังเป็นโสด ใช้คำนำหน้านามว่า “นาง”
ชาวปะโอมีความเชื่อมาแต่ดั้งเดิมว่าชนชาติของตนสืบเชื้อสายมาจากเจ้าแม่พญานาค ดังนั้นในวิถีชีวิตของชาวปะโอ จึงมีประเพณี วัฒนธรรม ที่เกี่ยวพันกับพญานาคอยู่หลายส่วน
เอกลักษณ์เด่นของชาวปะโอที่เห็นได้ชัดที่สุดคือการแต่งกาย โดยเฉพาะเสื้อผ้าที่เน้นโทนเข้ม ส่วนใหญ่นิยมใส่สีน้ำเงินหรือสีดำ ผู้หญิงปะโอจะเคียนหัวหรือโพกศีรษะด้วยผ้าสีสดใส เช่น สีส้ม แดง ชมพู ฟ้า ตัดกับสีเข้มของเสื้อผ้า รูปทรงของผ้าที่โพกศีรษะถูกจัดให้มีขนาดใหญ่ลักษณะคล้ายกับส่วนหัวของพญานาค
ในเมียนมา ชาวปะโออาศัยอยู่มากในจังหวัดตองจี เมืองหลวงของรัฐฉาน โดยเฉพาะ 3 อำเภอที่ถูกกำหนดให้เป็นเขตปกครองตนเองชนชาติปะโอ คือ อำเภอโหโปง อำเภอสี่แสง และอำเภอป๋างลอง นอกจากนี้ยังมีที่เมืองหยองห้วยกับเมืองกะลอ
ชาวปะโออีกส่วนหนึ่งอาศัยอยู่มากในรัฐกะยาที่ติดกับจังหวัดแม่ฮ่องสอนของไทย โดยเฉพาะที่เมืองลอยก่อ ซึ่งเป็นเมืองหลวงของรัฐ…
องค์กรการเมืองและกลุ่มติดอาวุธของชาวปะโอ มีอยู่ 2 กลุ่มหลักๆ ได้แก่
1.องค์กรปลดปล่อยแห่งชาติปะโอ(Pa-O National Liberation Organisation) หรือ PNLO ก่อตั้งเมื่อเดือนธันวาคม 2552 มีกองทัพปลดปล่อยแห่งชาติปะโอ(Pa-O National Liberation Army) หรือ PNLA เป็นกองกำลังติดอาวุธ
PNLO/PNLA เป็น 1 ใน 10 กองกำลังติดอาวุธชาติพันธุ์ที่ร่วมลงนามในสัญญาหยุดยิงทั่วประเทศ(NCA) กับรัฐบาลเมียนมา สมัยประธานาธิบดีเตงเส่ง เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2558
อย่างไรก็ตาม หลังการรัฐประหารในเมียนมาผ่านพ้นไปได้ 3 ปี ในวันที่ 26 มกราคม 2567 PNLA ได้ประกาศถอนตัวจากการเจรจาสันติภาพกับรัฐบาลทหารเมียนมาในทุกเวที เปลี่ยนมาจับอาวุธเข้าร่วมเคลื่อนไหวกับกองกำลังพิทักษ์ประชาชน(PDF) และรัฐบาลเอกภาพแห่งชาติ(NUG) ต่อสู้กับกองทัพพม่า พื้นที่สู้รบส่วนใหญ่อยู่ตามแนวทางหลวงหมายเลข 5 ทางตอนใต้ของเมืองตองจีในรัฐฉาน ที่เชื่อมต่อลงมายังเมืองลอยก่อ รัฐกะยา
2.องค์กรแห่งชาติปะโอ(Pa-O National Organization) หรือ PNO เป็นพรรคการเมืองที่ได้รับการขึ้นทะเบียนอย่างเป็นทางการจากคณะกรรมการเลือกตั้งเมียนมา มีบทบาทหลักในการบริหารพื้นที่พิเศษหมายเลข 6 เขตปกครองตนเองชนชาติปะโอ ก่อตั้งขึ้นในปี 2492 หลังพม่าได้รับเอกราชจากอังกฤษ มีกองทัพแห่งชาติปะโอ(Pa-O National Army) หรือ PNA เป็นกองกำลังติดอาวุธ
ปี 2534 PNA ได้ลงนามในสัญญาสันติภาพกับรัฐบาลทหารเมียนมา จากนั้นเปลี่ยนสถานะเป็นกองทหารอาสา(ပြည်သူ့စစ်) เคลื่อนไหวต่อสู้ร่วมกับกองทัพพม่า ส่วน PNO ก็ได้ส่งคนลงสมัครเลือกตั้งเพื่อเป็นตัวแทนเข้าไปในรัฐสภาเมียนมา และเป็นพันธมิตรกับพรรคสหสามัคคีและการพัฒนา(USDP) พรรคการเมืองที่ก่อตั้งขึ้นโดยอดีตนายทหารเพื่อให้การสนับสนุนกองทัพพม่า และเป็นพรรคที่ครองเสียงส่วนใหญ่ในรัฐสภาเมียนมาปัจจุบัน
หลัง PNLA ประกาศตัวเข้าร่วมเคลื่อนไหวกับรัฐบาลเงาเพื่อสู้รบกับกองทัพพม่าเมื่อวันที่ 26 มกราคม 2567 กองกำลังติดอาวุธของชนชาติปะโอ 2 กลุ่ม ทั้ง PNA กับ PNLA ต้องหันกระบอกปืนมาต่อสู้เข่นฆ่ากันเอง เพราะต่างยืนอยู่คนละฝ่าย…
บริษัท Ruby Dragon Mining เป็นบริษัทลูกของ Ruby Dragon Group (ပတ္တမြားနဂါးကုမ္ပဏီ) กลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ที่ทำธุรกิจหลากหลายประเภท ส่วนใหญ่เป็นด้านอัญมณีและเหมืองแร่ ก่อตั้งขึ้นโดย พ.อ.เนวินอู ซึ่งสื่อในเมียนมาระบุว่าเขาเป็นทั้งนักธุรกิจและผู้มีอิทธิพลชื่อดังคนหนึ่งของเมียนมา
Ruby Dragon Group เริ่มต้นธุรกิจด้วยการทำเหมืองทองคำในปี 2542 ต่อมาขยายกิจการไปทำเหมืองพลวง ถ่านโค้ก ดีบุก ทังสเตน ทับทิม หยกฯลฯ
ปี 2548 ได้เปิดโรงงานผลิตปูนซีเมนต์ในนามบริษัท Dragon Cement ที่เมืองป๋างลอง ซึ่งเป็น 1 ใน 3 อำเภอของเขตปกครองตนเองชนชาติปะโอ จังหวัดตองจี รัฐฉาน
ปี 2555 Ruby Dragon Group ได้ขยายไปลงทุนธุรกิจโรงแรม รีสอร์ท และพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ โดยเป็นเจ้าของ Red Mountain Estate Vineyards & Winery รีสอร์ทหรู ริมทะเลสาบอินเล ในเมืองหยองห้วย รัฐฉาน , Jade Marina Resort & Spa รีสอร์ทหรูริมชายหาดงาปาลี ชายหาดที่ได้ชื่อว่าสวยที่สุดของเมียนมา ในเมืองตันตวย รัฐยะไข่ , โรงแรม Thurizza ในกรุงเนปิดอกับพุกาม รวมถึง Pyay Tower & Residences อพาร์ทเม้นท์หรูในกรุงย่างกุ้ง
คำว่า Dragon ในชื่อบริษัทไม่ได้แปลว่ามังกร แต่หมายถึง”พญานาค” เป็นการตั้งชื่อให้คนทั่วไปรับรู้ได้ว่า บริษัทในกลุ่มนี้เป็นกิจการของชาวปะโอ…
พ.อ.เนวินอู นอกจากดำรงตำแหน่งประธานบริษัท Ruby Dragon Group แล้ว เขายังเป็นรองผู้บัญชาการทหารสูงสุด กองทัพแห่งชาติปะโอ(PNA)
เขาเคยเป็นผู้บังคับการ กองพันที่ 4 PNA ดูแลพื้นที่ตำบลหนองตะยา อำเภอป๋างลอง ทางตอนใต้ของตัวเมืองตองจี
นอกจากนี้ เขายังเคยเป็นประธานคณะทำงานด้านเศรษฐกิจให้กับองค์กรแห่งชาติปะโอ(PNO) อีกด้วย
พ.อ.เนวินอู ได้รับแต่งตั้งขึ้นเป็นรองผู้บัญชาการทหารสูงสุด PNA เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2567
ก่อนหน้านั้นไม่นาน ในเดือนกุมภาพันธ์ 2567 พ.อ.เนวินอู ได้รับบาดเจ็บ ถูกยิงเข้าที่สะโพกจากการสู้รบที่ปั๊มน้ำมันแห่งหนึ่งในเขตบ้านดอยทวย ตำบลก่องต่าน อำเภอยะเส้าก์ จังหวัดตองจี และถูกส่งไปรักษาตัวยังโรงพยาบาลทหารในกรุงเนปิดอ
เว็บไซต์ข่าว Mekong News รายงานว่า การที่ พ.อ.เนวินอู ได้นำกำลังทหารภายใต้การบังคับบัญชาออกสู้รบในครั้งนั้น เหตุผลหนึ่งก็เพื่อต้องการปกป้องเหมืองแร่พลวงของบริษัท Ruby Dragon Mining ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ใกล้เคียง…
แร่พลวงเป็นธาตุกึ่งโลหะที่มีคุณประโยชน์ในหลายด้าน
ตามข้อมูลของกรมทรัพยากรธรณี เมื่อนำแร่พลวงมาถลุงผสมกับตะกั่วหรือดีบุก มีคุณสมบัติเพิ่มความแข็งแรง ทนทาน ลดการสึกหรอ จึงนิยมใช้ผสมทำแผ่นธาตุในแบตเตอรี่รถยนต์ ทำตัวพิมพ์โลหะ หมึกพิมพ์ ใช้ในอุตสาหกรรมไม้ขีดไฟ รวมถึงใช้ทำโลหะผสมสำหรับสำหรับป้องกันการเสียดสี(bearing) ในเครื่องจักรกล นอกจากนี้ แร่พลวงยังใช้ผลิตสี สารเคมี และสารหน่วงไฟ เกลือของแร่พลวงบางชนิดมีบทบาทในทางการแพทย์
ที่สำคัญ แร่พลวงยังถือเป็น “โลหะยุทธปัจจัย” (Military Metal) เมื่อนำไปผสมกับตะกั่ว จะเพิ่มความแข็งแรง ทนทานให้กับกระสุนปืน กระสุนปืนใหญ่ สะเก็ดระเบิด จนแข็งแกร่งพอที่จะเจาะทะลุเป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ตามข้อมูลจากเว็บไซต์ TARAGRAPHIES อ้างที่มาจากสำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริก(USGS) ระบุว่า ในปี 2566 เมียนมาเป็นผู้ผลิตแร่พลวงรายใหญ่อันดับ 4 ของโลก รองจากจีน ทาจิกิสถาน และตุรกี
ในรัฐฉาน แหล่งแร่พลวงมีมากบริเวณรอยต่อระหว่างรัฐฉานกับรัฐกะยา รวมถึงแนวตะเข็บชายแดนที่ติดกับจังหวัดแม่ฮ่องสอนและจังหวัดตากของไทย นอกจากนี้ยังมีแหล่งแร่พลวงจำนวนมากในพื้นที่จังหวัดเมืองสาต รัฐฉานตะวันออก ซึ่งติดกับจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่
เพจ The Mekong Butterfly รายงานไว้เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 ว่า ตั้งแต่ปี 2567 เป็นต้นมา ไทยนำเข้าแร่พลวงจากเมียนมาสูงขึ้นหลายเท่าตัว โดยในปี 2566 ไทยนำเข้า 49,090 กิโลกรัม แต่เพิ่มเป็น 42,216,881 กิโลกรัม ในปี 2567 ปี 2568 ไทยนำเข้า 63,931,848 กิโลกรัม และ 6 เดือนแรกของปี 2569 ไทยนำเข้า 39,491,159 กิโลกรัม
เว็บไซต์ TARAGRAPHIES ระบุว่า ไทยกลายเป็นเส้นทางอ้อม(bypass) ในการส่งออกแร่พลวงจากเมียนมาข้ามไปยังจีน
การที่ไทยเป็นตลาดนำเข้าแร่พลวงจากเมียนมา โดยเฉพาะจากรัฐฉาน เป็นสาเหตุหลักประการหนึ่งของปัญหาสารโลหะหนักปนเปื้อนข้ามพรมแดนที่เกิดขึ้นทั้งในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง แม่น้ำสาละวิน ในขณะนี้ เพราะที่ตั้งเหมืองแร่พลวงหลายแห่งอยู่บริเวณต้นน้ำในพื้นที่ของกลุ่มติดอาวุธชาติพันธุ์หลายกลุ่ม โดยเฉพาะกองทัพสหรัฐว้า(UWSA)
ที่สำคัญ ไม่มีหน่วยงานใดของไทยหรือแม้แต่ของเมียนมาเอง สามารถเข้าไปตรวจสอบกระบวนการผลิตเหมืองแร่พลวงเหล่านี้ได้
เว็บไซต์ข่าว Mekong News รายงานเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2568 ว่า บริษัท Ruby Dragon Mining ของ พ.อ.พ.อ.เนวินทูน ได้เข้าไปสำรวจพบแหล่งแร่พลวงขนาดใหญ่ บริเวณริมถนนสายเมืองสาต-เมืองโต๋น จังหวัดเมืองสาต รัฐฉานตะวันออก ซึ่งอยู่ห่างจากชายแดนประเทศไทย ด้านอำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ประมาณ 35 กิโลมตร
ตามรายงานของ Mekong News บริษัท Ruby Dragon Mining ได้เปิดสำนักงานตัวแทนไว้ในเมืองท่าขี้เหล็ก ตรงข้ามกับอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย และยื่นขออนุญาตจากกรมเหมืองแร่ของรัฐฉาน เพื่อทำเหมืองแร่พลวงในแหล่งนี้
…….
ตั้งแต่เมียนมาเกิดการรัฐประหารเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2564 เป็นต้นมา สงครามกลางเมืองในเมียนมาได้ปะทุขึ้นอย่างรุนแรงในหลายพื้นที่ กองกำลังติดอาวุธกลุ่มต่างๆที่ต่อสู้กับกองทัพพม่า หรือสู้กับกลุ่มติดอาวุธด้วยกันเอง ต่างพยายามอ้างเหตุผลในการต่อสู้ว่าทำเพื่ออุดมการณ์ เพื่อให้มีประชาธิปไตยเกิดขึ้นในเมียนมา
กรณีของบริษัท Ruby Dragon Group น่าเป็นตัวอย่างหนึ่งที่สะท้อนว่า ท่ามกลางสงครามที่ดำเนินต่อเนื่องมาหลายปีนั้น แท้จริงแล้ว อุดมการณ์หรือประชาธิปไตยอาจเป็นเพียงปัจจัยเล็กๆส่วนหนึ่งของความขัดแย้งที่เกิดขึ้นเท่านั้น…
