เรื่องเล่าจากลุงหมีปุ๊ (100)… สร้างสวนใหม่

ดร.ชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์


ในข้อเขียนของลุงหมีตอนที่96- มุมใหม่ในสวน ได้เล่าว่าแม่บ้านสถาปนิก/นักจัดสวนของลุงหมีเพิ่งปรับปรุงมุมในสวนที่บ้านเมื่อต้นปีนี้เอง แต่ในเรื่องเล่าครั้งนี้เป็นเรื่องที่เธอไปสร้างสวนให้บ้านใหม่ทั้งหลังเลย ลุงหมีจึงขอเล่าถึงกระบวนการสร้างสวนครั้งนี้ให้ฟัง

ต้นเรื่องเริ่มจากว่าแม่บ้านสถาปนิกวัย 80 ปี อาสาไปสร้างบ้านใหม่ให้พี่สาวอายุวัย 90 ปี โดยออกแบบให้เป็นบ้านชั้นเดียวตั้งบนพื้นที่200 ตารางเมตร การทำงานสร้างบ้านหลังนี้เธอออกแบบบ้านให้มีพื้นที่ใช้สอยสะดวกสบายสำหรับผู้สูงอายุ จากนั้นก็ว่าจ้างผู้เกี่ยวข้องกับการก่อสร้างทั้งหลายด้านมาทำงานส่วนต่างๆของบ้านโดยเธอคุมงานเอง( ศัพท์ทางธุรกิจเรียกว่า outsource) การจัดหาอุปกรณ์ตกแต่งภายในเธอก็ทำเองโดยพาพี่สาวออกไปร่วมคัดเลือกสิ่งของที่จะใช้ในบ้าน นั่นเป็นการทำให้เจ้าของบ้านมีส่วนในการสร้างบ้านของตัวเองด้วย บ้านหลังนี้ใช้เวลา 8 เดือนก็เสร็จสมบูรณ์

งานช่วงสุดท้ายของการสร้างบ้านหลังนี้คือ การจัดสวน ( หรือการทำlandscape) เธอออกแบบไว้เรียบร้อยลงไปในแบบบ้าน เนื่องจากเป็นบ้านชั้นเดียวจึงใช้พื้นที่ไปแยะ เหลือเป็นพื้นที่จัดสวนประมาณ 1 ใน3 ของพื้นที่ทั้งหมด เธอลงมือจัดสวนด้วยตัวเองใช้เวลาประมาณสองเดือน

ขั้นตอนแรกของงานจัดสวนหน้าบ้านก็คือการถมดินแล้วเททรายทับ ในรูปที่แสดงการถมดินจะมองเห็นรั้วบ้านออกแบบเป็นพิเศษให้มีสองชั้น คือ ฐานรั้วชั้นล่างทำโดยก่ออิฐฉาบปูนตามปกติ แต่มี layer ที่สองเป็นระแนงทำด้วยแผ่น BP ไวนิล เป็นการเพิ่มความสูงของรั้วและทำให้มีสองสีตัดกันคือ สีเทาและสีขาว ผู้รับจ้างจัดทำงานส่วนแผ่น BP พอใจผลงานชิ้นนี้มาก จึงนำไปโฆษณาสินค้าให้ร้านของตัวเองเสียเลย

บริเวณสวนหน้าบ้านมีหลายจุดที่ทำเป็นเนินดินไว้ เพื่อทำให้การจัดวางพุ่มไม้มี 3 ระดับ คือ พุ่มเตี้ยเป็นต้นไม้ปลูกกับพื้นดินหรือต้นไม้เล็กๆ พุ่มกลางปลูกบนเนินดินหรือต้นไม้บนกระถางขนาดใหญ่ พุ่มสูงคือไม้ยืนต้น


ลุงหมีสะดุดตากับการใช้ต้นเฟื่องฟ้าหลากสีในต้นเดียวกัน แต่เมื่อไปมองอย่างละเอียดแล้วพบว่าเกิดขึ้นสองลักษณะ คือ ต้นเฟื่องฟ้าในกระถางใหญ่ทำด้วยอิฐโค้งเป็นการวางต้นเฟื่องฟ้าในกระถางเล็กหลายต้นเข้าไปในกระถางอิฐใบใหญ่อีกที กับมีต้นเฟื่องฟ้าที่ผู้ปลูกเสียบกิ่งต้นสีต่างๆเข้าไปบนต้นเดี่ยวจึงปลูกบนพื้นดินได้

ส่วนสำคัญของการทำสวนหน้าบ้านคือ การจัดเส้นทางเดินชมสวนให้เจ้าของบ้านได้เดินเล่นออกกำลังและชมความงดงามของต้นไม้ ทางเดินนี้จะทอดตามยาวจากสวนหน้าบ้านไปสวนข้างบ้านและสวนหลังบ้านได้เลย


การจัดทำทางเดินเริ่มจากวางแผ่นซีเมนต์ทางเดินลงไปบนพื้นดิน เททรายทับบนดิน จากนั้นก็กดแผ่นทางเดินให้เข้าไปกับพื้น ดังภาพที่แสดงให้เห็น งานที่จะทำต่อคือปูหญ้าไปบนพื้นดิน โดยช่องว่างระหว่างแผ่นทางเดินก็จะมีหญ้าคลุมด้วย

เมื่อการสร้างสวนเสร็จสมบูรณ์แล้ว หน้าตาของสวนเล็กหน้าระเบียงบ้านเมื่อมองจากจุดเดินเล่นจะออกมาเป็นดังรูปข้างล่าง (มีรูปที่สองให้มองเห็นตัวบ้านด้านหน้าด้วย)

ตรงมุมรั้วบ้านมีมุมสวนที่จัดวางขอนไม้ทรงแปลก ขอนไม้ชิ้นนี้เป็นของวางทิ้งจากบ้านเก่าของลุงหมีนำมาใช้ประโยชน์ใหม่ (reuse) เมื่อเห็นตอนแรกลุงหมีคิดว่าขอนไม้นี้จะถูกวางโชว์ให้เป็นเสมือนประติมากรรม แต่ปรากฏว่าแม่บ้านใช้เป็นที่วางตั้งกระถางต้นสับปะรดสีนานาชนิด จึงเป็นมุมที่มองสวยงามอีกแบบหนึ่ง


เลี้ยวขวาตามทางเดินจะเป็นสวนขนาดเล็กมากข้างบ้าน เพราะพื้นที่คับแคบ ด้านซ้ายมือเป็นต้นไม้พุ่มสูง ด้านขวามือเป็นต้นไม้พุ่มเตี้ย ทางเดินวางด้วยท่อนไม้ตัดขวาง และพื้นดินประดับด้วยก้อนกรวด ไม่ได้ใช้ต้นหญ้าด้วยเหตุผลความจำเป็นที่ว่ามีต้นไม้สูงข้างรั้วบ้านบังแสงแดดอยู่ ถ้าปลูกหญ้าก็จะเหี่ยวเฉา

เลี้ยวตามทางเดินอีกครั้งจะเป็นสวนหลังบ้าน จัดในลักษณะสวนแขวน เดินชมดูต้นไม้ในกระเช้าต่างๆได้ และเจ้าของบ้านสามารถมองเห็นจากหน้าต่างห้องนอนได้ด้วย

ถ้าเปลี่ยนมุมมองดูบ้าง โดยเริ่มต้นจากระเบียงหน้าบ้านแล้วเดินลงชมสวน

จุดแรกข้างหน้าเลยคือมุมเนินดินที่สร้างสวนหย่อมเล็กๆไว้ เนื่องจากเพิ่งเริ่มลงต้นไม้ ใบไม้ดอกไม้ในรูปจึงยังดูไม่สดชื่นนัก

ด้านซ้ายของระเบียงเป็นสวนหย่อมอีกจุดหนึ่งที่น่าสนใจเพราะมีทั้งต้นไม้พุ่มสูงและพุ่มเตี้ยอยู่ปะปนกัน มีทั้งอยู่ในกระถางและปลูกบนดิน อีกทั้งจัดวางขอนไม้ประดับและโรยพื้นบางจุดด้วยหินสวย

สามรูปสุดท้ายที่ขอโชว์คือสวนหย่อมที่มุมขวาของระเบียง บ่อกรวดสำหรับรองรับน้ำในที่ไหลลงจากหลังคาไม่ให้ตกลงบนพื้นดินจนเป็นรู และพุ่มไม้ทรงสูงสามชนิด ได้แก่ ต้นสนเกรลาเวียเหลืองเลื้อยใบเล็กเขียวนวล ต้นพุดกุหลาบดอกสีขาว และต้นหยีน้ำใบหนาเขียวเข้ม

ลุงหมีขอแถมด้วยคลิปแสดงสวนหน้าบ้านจากมุมมองที่ระเบียงหน้าบ้าน เป็นฝีมือถ่ายคลิปของแม่บ้านผู้จัดทำสวน ได้จังหวะแสงส่องลงที่สวนดูสวยงามกว่าภาพถ่ายนิ่งฝีมือของลุงหมีในตัวบทความ