ปัณฑพ ตั้งศรีวงศ์ รายงาน
วันที่ 20 ตุลาคม 2569 ที่หอประชุมแห่งชาติ นครหลวงเวียงจันทน์ รัฐบาลแห่ง สปป.ลาว ได้จัดพิธีประกาศผลสำรวจประชากรและที่อยู่อาศัยทั่วประเทศ ครั้งที่ 5 ประจำปี 2568 อย่างเป็นทางการ
พิธีประกาศผลสำรวจครั้งนี้ มีตัวแทนจากกระทรวงต่างๆ หน่วยงานรัฐ องค์กรปกครองท้องถิ่น กองทุนประชากรแห่งสหประชาชาต(UNFPA) สถานทูต และตัวแทนหน่วยงานของประเทศคู่ร่วมพัฒนาของลาว มากกว่า 300 คน เข้าร่วมรับฟัง โดยมีสันติพาบ พมวิหาน รองนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีกระทรวงการเงิน ในฐานะประธานคณะชี้นำระดับชาติ การสำรวจประชากรและที่อยู่อาศัยทั่วประเทศ ครั้งที่ 5 มาเป็นประธานในพิธี
ตามข้อมูลจากศูนย์สถิติแห่งชาติลาว การสำรวจประชากรลาวครั้งแรก เริ่มเมื่อปี 2528 จากนั้นมีการสำรวจทุก 10 ปี โดยการสำรวจครั้งที่ 4 ทำเมื่อปี 2558
……
ข้อมูลสำคัญโดยสรุปที่ได้จากการสำรวจประชากรและที่อยู่อาศัย ครั้งที่ 5 มีดังนี้
ประชากร
ประชากรลาวทั้งที่อาศัยอยู่ในลาวเป็นประจำ และไม่ได้อาศัยอยู่ในลาว มีทั้งสิ้น 7,555,536 คน หรือ 7.55 ล้านคน แบ่งเป็น
- ประชากรลาวที่ไม่ได้อาศัยอยู่ในลาวเป็นประจำ หรืออาศัยอยู่ในต่างประเทศ มี 313,766 คน หรือ 3.14 แสนคน ในนี้ 90.9% อยู่ในประเทศไทย
- ประชากรลาวที่อาศัยอยู่ในลาวเป็นประจำ มี 7,241,770 คน หรือ 7.24 ล้านคน ข้อมูลนี้อ้างอิงจากจำนวนคนที่อาศัยอยู่เป็นประจำซึ่งถูกนับและบันทึกไว้ในการลงพื้นที่สำรวจจริง 6,744,701 คน และมาบวกเพิ่มอีก 497,069 คน (ความแตกต่าง +7.4%) จากการสำรวจประเมินเชิงคุณภาพ
ประชากรลาวที่อาศัยอยู่ในลาวเพิ่มขึ้น 749,542 คน หรือ 10.35% จากการสำรวจเมื่อ 10 ปีที่แล้ว
แขวงและการกระจายตัวของประชากร
ประชากรรวมของลาว ทั้งที่อาศัยอยู่ในลาวและอยู่ในต่างประเทศ แยกจำนวนตามที่อยู่ในแขวงต่างๆได้ดังนี้
- แขวงสะหวันนะเขต 1,112,237 คน
- นครหลวงเวียงจันทน์ 973,978 คน
- แขวงจำปาสัก 752,014 คน
- แขวงหลวงพระบาง 505,652 คน
- แขวงสาละวัน 500,358 คน
- แขวงเวียงจันทน์ 468,597 คน
- แขวงคำม่วน 441,691 คน
- แขวงไซยะบูลี 417,752 คน
- แขวงอุดมไซ 374,088 คน
- แขวงบ่อลิคำไซ 328,262 คน
- แขวงหัวพัน 307,326 คน
- แขวงเชียงขวาง 300,926 คน
- แขวงบ่อแก้ว 219,261 คน
- แขวงหลวงน้ำทา 207,655 คน
- แขวงผ้งสาลี 200,862 คน
- แขวงอัตตะปื 187,431 คน
- แขวงเซกอง 150,064 คน
- แขวงไซสมบูน 107,382 คน
- รวม 7,555,536 คน
ประชากรรวมของลาว เฉพาะผู้ที่อาศัยอยู่ในลาว แยกจำนวนตามที่อยู่ในแขวงต่างๆได้ดังนี้
- แขวงสะหวันนะเขต 984,543 คน
- นครหลวงเวียงจันทน์ 959,529 คน
- แขวงจำปาสัก 693,317 คน
- แขวงหลวงพระบาง 497,690 คน
- แขวงสาละวัน 464,797 คน
- แขวงเวียงจันทน์ 459,516 คน
- แขวงคำม่วน 418,172 คน
- แขวงไซยะบูลี 401,900 คน
- แขวงอุดมไซ 369,891 คน
- แขวงบ่อลิคำไซ 322,056 คน
- แขวงหัวพัน 305,733 คน
- แขวงเชียงขวาง 298,624 คน
- แขวงบ่อแก้ว 217,656 คน
- แขวงหลวงน้ำทา 206,243 คน
- แขวงผ้งสาลี 199,428 คน
- แขวงอัตตะปื 186,827 คน
- แขวงเซกอง 148,975 คน
- แขวงไซสมบูน 106,873 คน
- รวม 7,241,770 คน
แขวงที่มีประชากรมากที่สุด 3 อันดับแรก คือ แขวงสะหวันนะเขต , นครหลวงเวียงจันทน์ และแขวงจำปาสัก ซึ่งเป็น 3 แขวงที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดของลาว จำนวนประชากรรวมใน 3 แขวงนี้ มีมากถึงกว่า 2.5 ล้านคน คิดเป็น 35.5% ของประชากรทั้งหมด
แขวงที่ประชากรเติบโตมากที่สุดเทียบกับการสำรวจครั้งก่อน คือแขวงอัตตะปือ ประชากรเพิ่มขึ้น 33.8% รองลงมาคือแขวงเซกอง เพิ่มขึ้น 31.8%
แขวงที่จำนวนประชากรแทบไม่เปลี่ยนแปลงเลย คือแขวงจำปาสัก ประชากรลดลง 0.1% รองลงมาคือแขวงสะหวันนะเขต ประชากรเพิ่มขึ้น 1.5%
ตามการรายงานของศูนย์สถิติแห่งชาติลาว ข้อมูลเหล่านี้ มีความสำคัญต่อการวางแผนการตลาด การจัดสรรบริการสาธารณะ และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ
ที่อยู่อาศัย
จำนวนครัวเรือนในลาวมีทั้งหมด 1,459,200 ครัวเรือน ขนาดของแต่ละครัวเรือนมีสมาชิกเฉลี่ยครัวเรือนละ 4.5 คน ลดลงจากการสำรวจเมื่อปี 2558 ที่แต่ละครัวเรือนมีสมาชิกเฉลี่ย 5.3 คน
การที่ครัวเรือนของลาวมีขนาดลดลง สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต ภาระค่าครองชีพที่สูงขึ้น และการใช้จ่ายของผู้บริโภคมีแนวโน้มเปลี่ยนไปซื้อสินค้าและบริการสำหรับครอบครัวขนาดเล็ก มีเพิ่มขึ้น
ข้อมูลนี้มีความสำคัญต่อการวางแผนที่อยู่อาศัย การใช้ไฟฟ้า น้ำประปา และความต้องการใช้สินค้าของแต่ละครอบครัว
สัดส่วนประชากรที่อาศัยอยู่ในเขตตัวเมืองเท่ากับ 34.5% ของประชากรทั้งหมด อีก 65.5% อาศัยอยู่ในเขตชนบท ในนี้ 61% อาศัยอยู่ในเขตชนบทที่มีเส้นทางเข้าถึง และอีก 4.5% อยู่ในเขตชนบทที่ไม่มีถนนหนทาง
ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงเศรษฐกิจพื้นฐานของลาวยังคงติดพันอย่างแนบแน่นกับภาคการเกษตร และมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องเน้นการพัฒนาชนบท ได้แก่ การสร้างถนน โรงเรียน โรงพยาบาล วางระบบน้ำ รวมถึงการเข้าถึงบริการขั้นพื้นฐานของประชาชน
ประชากรแยกตามชนเผ่า
- ลาว 3,651,570 คน สัดส่วน 54.8% ของประชากรรวม
- ม้ง 743,525 คน สัดส่วน 11.2%
- ขมุ 724,636 คน สัดส่วน 10.9%
- ผู้ไท 175,594 คน สัดส่วน 2.6%
- ไต 137,717 คน สัดส่วน 2.1%
- อาข่า 128,883 คน สัดส่วน 1.9%
- ลื้อ 124,503 คน สัดส่วน 1.9%
- มะกอง 113,456 คน สัดส่วน 1.7%
- กะตาง 108,894 คน สัดส่วน 1.6%
- บรู 73,581 คน สัดส่วน 1.1%
- ชนเผ่าอื่นๆ 682,515 คน สัดส่วน 10.2%
การเปลี่ยนแปลงของจำนวนประชากร
อัตราการเติบโตของประชากรลาวเฉลี่ยต่อปีจากการสำรวจครั้งนี้เทียบกับเมื่อปี 2558 อยู่ที่ปีละ 1.1% แต่หากเทียบอัตราการเติบโตของประชากรลาวย้อนหลังนับแต่การสำรวจในปี 2528 พบว่าอัตราการเติบโตดังกล่าวมีแนวโน้มลดลงมาตลอด กล่าวคือ
ในการสำรวจปี 2528 ประชากรลาวมี 3.58 ล้านคน ในการสำรวจปี 2538 ประชากรลาวเพิ่มขึ้นเป็น 4.57 ล้านคน อัตราการเติบโตของประชากรเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 2.47%
การสำรวจปี 2548 ประชากรลาวเพิ่มขึ้นเป็น 5.62 ล้านคน อัตราการเติบโตของประชากรลาวเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ปีละ 2.08%
การสำรวจปี 2558 ประชากรลาวเพิ่มขึ้นเป็น 6.49 ล้านคน อัตราการเติบโตของประชากรลาวเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ปีละ 1.45%
การสำรวจปี 2568 ประชากรลาวเพิ่มขึ้นเป็น 7.24 ล้านคน อัตราการเติบโตของประชากรลาวเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ปีละ 1.1%
1.การเกิดและการตาย
- ข้อมูลในช่วง 12 เดือนก่อนการสำรวจ ลาวมีเด็กเกิดใหม่ 122,043 คน อัตราการเกิดเฉลี่ย 18.1 คน ต่อประชากร 1,000 คน โดยแขวงไซสมบูนมีอัตราการเกิดสูงสุด 26.5 คน ต่อประชากร 1,000 คน ส่วนนครหลวงเวียงจันทน์มีอัตราการเกิดต่ำสุด 13.4 คน ต่อประชากร 1,000 คน
อัตราการเกิดใหม่ของประชากรลาวมีทิศทางที่ลดลง โดยการสำรวจในปี 2538 ประชากรลาวเกิดใหม่ 41.3 คนต่อ 1,000 คน ปี 2548 ประชากรลาวเกิดใหม่ 34.7 คน ต่อประชากร 1,000 คน ปี 2558 ประชากรลาวเกิดใหม่ 28 คน ต่อประชากร 1,000 คน และล่าสุด ปี 2568 ประชากรลาวเกิดใหม่เหลือ 18.1 คน ต่อประชากร 1,000 คน อายุเฉลี่ยของแม่ที่มีลูกคนแรก 23.5 ปี
- ช่วงเวลา 12 เดือนก่อนการสำรวจ ลาวมีผู้เสียชีวิต 23,806 คน อัตราการเสียชีวิต 3.5 คน ต่อประชากร 1,000 คน
2.โครงสร้างอายุและโอกาสทางเศรษฐกิจ
สัดส่วนประชากรลาวที่อาศัยอยู่ในลาวเป็นประจำ เป็นเพศหญิง 49.2% และเพศชาย 50.8% อัตราส่วนประชากรเพศชาย 103.2 คน ต่อประชากรเพศหญิง 100 คน
ประชากรลาวมีอายุเฉลี่ย 27 ปี โดยประชากรที่อยู่ในวัยแรงงาน(อายุ 15-64 ปี) มีสัดส่วนสูงสุด 65% รองลงมาเป็นประชากรที่อยู่ในวัย 0-14 ปี 29.3% และประชากรวัย 65 ปี ขึ้นไป 5.7%
การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอายุประชากรเมื่อเทียบกับการสำรวจ 2 ครั้งก่อนหน้านี้
ปี 2558 สัดส่วนประชากรลาวที่อยู่ในวัยแรงงาน(อายุ 15-64 ปี) เท่ากับ 63.7% รองลงมาเป็นประชากรที่อยู่ในวัย 0-14 ปี 32% และประชากรวัย 65 ปี ขึ้นไป 4.3%
ปี 2548 สัดส่วนประชากรลาวประชากรที่อยู่ในวัยแรงงาน(อายุ 15-64 ปี) 56.7% รองลงมาเป็นประชากรที่อยู่ในวัย 0-14 ปี 39.4% และประชากรวัย 65 ปี ขึ้นไป 3.9%
สัดส่วนประชากรในวัยใช้แรงงานที่เพิ่มขึ้นเป็น 65% ของประชากรทั้งหมด ทำให้สัดส่วนประชากรที่จำเป็นต้องพึ่งพาอาศัยผู้อื่นลดลง จากอัตราส่วนดังกล่าวถือว่าเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร(Demographic Dividended) อันสำคัญ ในการขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจของ สปป.ลาว
อัตราการว่างงานในกลุ่มประชากรวัยหนุ่ม-สาว อยู่ที่ 8.3%
อัตราการรู้หนังสือของประชากรที่มีอายุ 6 ปีขึ้นไป อยู่ที่ 83.6% ของประชากรทั้งหมด
……
การสำรวจประชากรและที่อยู่อาศัยทั่วประเทศ ครั้งที่ 5 ประจำปี 2568 ถือเป็นครั้งแรกของลาวที่นำระบบดิจิตัลมาใช้ผ่านอุปกรณ์แท็บเล็ต และเทคโนโลยีการทำแผนที่ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์(GIS)
ข้อมูลที่ได้จากการสำรวจครั้งนี้ จะถูกนำไปเป็นปัจจัยและองค์ประกอบสำคัญ สำหรับการกำหนดนโยบายและการวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจ-สังคมแห่งชาติ 5 ปี ครั้งที่ 10 (2569-2573)…
