รายงานโดย ปรีดี บุญซื่อ
เมื่อวันพุธที่ 12 สิงหาคม เครื่องบินโดยสารลำตัวแคบ C919-100 ของบริษัทผู้ผลิตเครื่องบินจีน COMAC ได้ลงจอดที่สนามบินเมืองอูลานบาตอร์ของมองโกเลีย ถือเป็นภารกิจที่ประสบความสำเร็จในการให้บริการเที่ยวบินประจำเส้นทางต่างประเทศแก่ผู้โดยสารเป็นครั้งแรกของเครื่องบินรุ่นนี้ เที่ยวบินของ Air China ออกจากสนามบินนานาชาติปักกิ่งเวลา 13.00 น. และเดินทางมาถึงอูลานบาตอร์ใน 2 ชม. ต่อมา
ทำไมเลือกบินเที่ยวแรกไปมองโกเลีย
บทความใน https://techtimes.com เรื่อง Air China C919 Lands in Mongolia Using Bilateral Airworthiness Workaround กล่าวว่า กรมการบินพาณิชย์ของมองโกเลียให้การรับรองต่อมาตรฐานเรื่อง “ความสมควรเดินอากาศ” (airworthiness) ของสำนักงานการบินพลเรือนของจีน หรือ CAAC (Civil Aviation Administration of China) ที่ให้การรับรองแก่เครื่องบินแบบ C919 โดยที่ยังไม่มีการรับรองความสมควรเดินอากาศจากประเทศตะวันตก การบินเส้นทางต่างประเทศครั้งแรกของ C919 ที่ไปมองโกเลีย จึงเป็นการรับรองแบบทวิภาคี
เครื่อง COMAC C919 ได้รับใบรับรองความสมควรเดินอากาศและใบรับรองการผลิตจาก CAAC ตั้งแต่ปี 2022 ทำให้สามารถผลิตเส้นทางบินภายในประเทศของจีนได้เต็มที่ แต่หากจะบินออกไปต่างประเทศ ต้องอาศัยความตกลงทวิภาคีแบบกรณีมองโกเลีย หรือไม่ก็ไปประเทศที่เป็นหุ้นส่วนของโครงการ “หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง”
แต่ปัญหาท้าทายสำคัญของเครื่อง C919 คือ การได้รับใบรับรองความสมควรเดินอากาศจากนานาชาติ โดยเฉพาะจากจาก FAA ของสหรัฐฯ และ EASA องค์กรความปลอดภัยการบินของยุโรป ตามปกติ การที่เครื่องบินโดยสารแบบใหม่จะได้ใบรับรองจาก FAA นั้นใช้เวลา 5-9 ปี ส่วนของ EASA ใช้เวลา 5 ปี ดังนั้น การใช้งานเครื่อง C919 จึงยังจำกัดอยู่กับการบินภายในจีน
ทาง COMAC กำลังดำเนินการเพื่อให้ได้ใบรับรองจาก EASA ก่อนที่จะออกใบรับรอง ทาง EASA จะประเมินทางเทคนิคต่อการออกแบบเครื่องบิน ประเมินข้อมูลได้จากการทดสอบการบิน และอาจทดสอบการบินด้วยตัวเอง ผู้บริหาร EASA กล่าวเมื่อเมษายน 2025 ว่า การรับรอง C919 อาจใช้เวลา 3-6 ปี หมายความว่า อย่างเร็วที่สุดที่ทาง EASA จะให้การรับรองได้คือปี 2028
เก็บข้อมูลการบินเส้นทางปักกิ่ง-อูลานบาตอร์
บทความของhttps://techtimes.com กล่าวว่า จีนตั้งใจที่จะให้เครื่อง C919 บินเที่ยวบินต่างประเทศเที่ยวแรก ในเส้นทางปักกิ่ง-อูลานบาตอร์ ด้วยเหตุผลหลายประการ เช่น เป็นเส้นทางที่มีระยะทาง 1,378 กม. ใช้เวลาทำการบิน 2 ชม. โดยยังอยู่ในรัศมีเครือข่ายการสนับสนุนทางเทคนิคและการซ่อมเครื่องบินของ COMAC เพราะฉะนั้น หากมีปัญหาขัดข้อง เครื่อง C919 ก็ยังอยู่ไม่ไกลจากฐานการสนับสนุนของ COMAC
ที่ผ่านมา Air China ใช้เครื่องบินแบบ Boeing 737 MAX8 บินในเส้นทางปักกิ่ง-อูลานบาตอร์ การนำเครื่อง C919 มาใช้ในเส้นทางนี้ หมายความว่า นับเป็นครั้งแรกที่สายการบินจีนนำเครื่อง C919 ที่สร้างโดย COMAC ของจีน มาบินเส้นทางพาณิชย์ระหว่างประเทศแทนเครื่องบินที่สร้างโดยตะวันตก
เทียบกับ Boeing 737 และ Airbus A320
COMAC ผลิตเครื่อง C919 จำนวน 15 ลำ ในปี 2025 จากเดิมที่กำหนดไว้ 75 ลำ เดือนพฤษภาคม 2025 กระทรวงพาณิชย์ สหรัฐฯ สั่งระงับใบอนุญาตการส่งออกห่วงโซ่อุปทานเครื่องยนต์ LEAP-1C ของ C919 ก่อนจะยกเลิกคำสั่งในเดือนกรกฎาคม 2025 ทำให้การผลิต C919 ชะงักลง 5 สัปดาห์
จุดนี้สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างการผลิตของเครื่องบิน C919 ที่ต้องอาศัยชิ้นส่วนของอเมริกา เครื่องยนต์ LEAP-1C เป็นผลิตภัณฑ์ร่วมระหว่างบริษัท GE Aerospace กับบริษัท Safran ของฝรั่งเศส การส่งออกไปจีนจึงขึ้นกับใบอนุญาตการส่งออกของกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ บริษัท Aero Engine Corporation of China (AECC) กำลังพัฒนาเครื่องยนต์ CJ-1000A ของตัวเองขึ้นมาทดแทน แต่อาจต้องรอใบรับรองเครื่องยนต์ถึงปี 2027 และการผลิตคงจะเริ่มในปี 2030 เครื่อง CJ-1000A จึงยังใช้เวลาหลายปีก่อนที่จะพร้อมทำการผลิต
เมื่อเปรียบเทียบกับกำลังการผลิตของเครื่องแบบเดียวกัน เครื่อง Airbus ตระกูล A320 มีแผนการผลิตประมาณ 700 ลำในปี 2026 หน่วยงานข้อมูลการบิน IBA ที่คาดการณ์การผลิตเครื่องบินลำตัวแคบในปี 2026 คาดว่า Boeing จะผลิตเครื่อง 737 MAX ออกมาประมาณ 510 ลำ เมื่อถึงปี 2030 ที่ COMAC จะผลิต C919 มากที่สุดถึง 30 ลำ ส่วนแบ่งตลาดจะยังมีแค่ 2% และ 65% ส่งมอบให้กับสายการบินของจีน
บทความของhttps://techtimes.com กล่าวถึงสมรรถนะการบินของ C919 ไว้ว่า การใช้ประโยชน์ทำการบินแต่ละวัน ต่ำกว่าเครื่องบินคู่แข่งของ Boeing และ Airbus ข้อมูลปี 2025 การใช้ประโยชน์ทำการบินในจีนของ C919 เฉลี่ย 5.9 ชม. ต่อวัน เทียบกับ Boeing 737 MAX 8.1 ชม. ต่อวัน และ Airbus A320 8.4 ชม. ต่อวัน
แสดงว่า การทำการบินต่อวันของ C919 ต่ำกว่าเครื่องบินคู่แข่งตะวันตกถึง 30% ช่องว่างดังกล่าวมีความหมายสำคัญทางการเงินของสายการบิน สายการบินจะประเมินต้นทุนเครื่องบินใช้ทำการบิน จากต้นทุนคงที่ (fixed cost) ต่อที่นั่ง เครื่องบินที่มีชั่วโมงบินน้อย หมายความว่า นอกจากจะสร้างรายได้น้อยต่อที่นั่งต่ำแล้ว ยังมีต้นทุนคงที่ตายตัวต่อที่นั่งสูง เช่น ต้นทุนจากกรรมสิทธิ์ในตัวเครื่องบิน
COMAC C919 กับตลาดอาเซียน
ส่วนบทความเรื่อง COMAC’s C919 in Southeast Asia กล่าวว่า บริษัท COMAC ของจีน ต้องการให้ C919 เป็นเครื่องบินที่มีความคุ้มค่ากับต้นทุน เพื่อเป็นทางเลือกแทนการผูกขาดของ Airbus กับ Boeing แต่ความสำเร็งของ C919 ขึ้นอยู่กับว่าจะเอาชนะปัญหาท้าทายได้หรือไม่ ซึ่งก็คือเรื่องการได้ใบรับรองการเดินอากาศ และการมีเครือข่ายดูแลซ่อมบำรุงที่น่าเชื่อถือ
สายการบินต้นทุนต่ำในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ทำธุรกิจในตลาดที่มีความอ่อนไหวเรื่องราคาค่าโดยสาร ย่อมต้องมองการลดต้นทุนเป็นเรื่องสำคัญ เครื่อง C919 อาจเป็นทางเลือกในการขยายฝูงบิน เนื่องจากมีราคาเครื่องถูกกว่าเครื่องของ Airbus และ Boeing มีรายงานว่า ราคา C919 อยู่ระหว่างลำหนึ่ง 90-100 ล้านดอลลาร์ ต่ำกว่า Airbus A320 มีราคาลำละ 111 ล้านดอลลาร์ และ Boeing 737 MAX ลำละ 121 ล้านดอลลาร์
นอกจากนี้ ทาง COMAC อาจเสนอเงินกู้และการเช่าซื้อผ่านทางธนาคารที่รัฐบาลจีนเป็นเจ้าของ ดังนั้น หาก C919 แสดงให้เห็นว่ามีค่าบำรุงรักษาที่ต่ำกว่า และการใช้น้ำมันที่ประหยัดกว่า ก็จะทำให้สายการบินมีต้นทุนการดำเนินงานสำหรับการใช้เครื่องบิน C919 ลดลงในระยะยาว
แต่เครื่อง C919 จำเป็นต้องได้ใบรับรองการเดินอากาศจาก FAA และ EASA หากไม่ได้ใบรับรองนี้ สายการบินในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อาจชะลอการนำเครื่อง C919 มาประจำการ โดยเฉพาะในเส้นทางบินที่ต้องเป็นไปตามกฎระเบียบระหว่างประเทศ ส่วนหน่วยงานการบินของประเทศในภูมิภาคนี้ อาจชะลอการรับรองเครื่อง C919 ไปก่อน จนกว่าทาง C919 จะได้การรับรองจาก FAA และ EASA ปัจจุบัน มีเพียงบรูไนที่ให้การรับรองมาตรฐานการเดินอากาศของ CAAC ของจีน
ดังนั้น เครื่อง C919 ของ COMAC มีศักยภาพในภูมิภาคอาเซียน โดยเฉพาะกับสายการบินต้นทุนต่ำ เนื่องจากความคุ้มค่าของต้นทุน และลู่ทางการสนับสนุนทางการเงินจากจีน แต่ตัว COMAC ก็ต้องแก้ปัญหาการอนุมัติจากระเบียบการบิน ความน่าเชื่อถือของการทำการบิน และการสนับสนุนด้านการบำรุงรักษาแก่เครื่องบิน
เอกสารประกอบ
Air China C919 Lands in Mongolia Using Bilateral Airworthiness Workaround, August 12, 2026, techtimes.com
COMAC’s C919 in Southeast Asia: Needs More than Price to Take Flight, 11 MAR 2025, Fulcrum.sg
