วิชาญ ศิริชัยเอกวัฒน์
1. บทนำ “สัญญาณเตือนภัยจากใต้ท้องน้ำ”
ในรอบปีที่ผ่านมา ไม่มีวิกฤตสิ่งแวดล้อมใดในประเทศไทยที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจฐานรากและระบบนิเวศทางน้ำได้รุนแรงเท่ากับการแพร่ระบาดของ “ปลาหมอคางดำ” สัตว์น้ำต่างถิ่นที่กลายเป็นฝันร้ายของเกษตรกรและชาวประมง บทเรียนครั้งนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องของการกำจัดปลาหนึ่งชนิด แต่เป็นบททดสอบสำคัญของระบบการบริหารจัดการ “ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น (Alien Specie)” และความรับผิดชอบต่อทรัพยากรส่วนรวมของชาติ
2. ความเป็นมา “จากงานวิจัยสู่มหันตภัยข้ามลุ่มน้ำ”
ปลาหมอคางดำ (Sarotherodon melanotheron) มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมในพื้นที่ชายฝั่งแอฟริกาตะวันตก มีบันทึกทางราชการว่าถูกนำเข้ามาในประเทศไทย เป็นครั้งแรกในช่วงปี พ.ศ. 2553 โดยบริษัทเอกชนรายใหญ่ในอุตสาหกรรมเกษตรและอาหาร เพื่อวัตถุประสงค์ในโครงการวิจัยและพัฒนาสายพันธุ์ปลาเศรษฐกิจ แม้ในภายหลังบริษัทผู้จัดการโครงการจะระบุว่าได้ยุติการวิจัยและทำลายซากปลาตามขั้นตอนแล้ว แต่รอยรั่วที่ไม่อาจปฏิเสธได้คือ ในเวลาต่อมา พบว่ามีการแพร่ระบาดของปลาชนิดนี้อย่างหนักในแหล่งน้ำธรรมชาติบริเวณจังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่ใกล้เคียงกับพื้นที่วิจัยเดิม ก่อนจะรุกรานลุกลามไปยังพื้นที่อื่นรวมกว่า 17 จังหวัดในปัจจุบัน
3. ความแตกต่างระหว่าง “ปลาหมอคางดำ” กับ “ปลานิล” หรือ “ปลาหมอไทย”
พที่มา : https://prachatai.com/journal/2024/08/110183, https://th.wikipedia.org/wiki/ปลานิล,https://web.facebook.com/FishkeepingProducts/posts/climbing-perch-anabas-testudineus-bloch-1792
ในแหล่งน้ำต่าง ๆ ของประเทศ เรามักจะพบปลาที่มีลักษณะและพฤติกรรมที่คล้ายคลึงกัน อย่างน้อย 3 ชนิด คือ “ปลาหมอคางดำ (Blackchin Tilapia)” “ปลานิล (Nile Tilapia)” และ “ปลาหมอไทย (Common Climbing Perch)” ดังนั้น เพื่อให้เราสามารถแยกแยะปลาทั้ง 3 ชนิดดังกล่าว ได้ จึงขอนำลักษณะและจุดเด่นมาแสดง เพื่อให้ง่ายต่อการสังเกต ดังนี้
- ข้อควรระวัง
(1) ในแหล่งน้ำที่เริ่มระบาดใหม่ ๆ ลูกปลาหมอคางดำวัยอ่อนอาจดูคล้ายลูกปลานิลมาก ให้เน้นดูที่ “ครีบหาง” เป็นหลัก (ก) ถ้าหางมีลาย = ปลานิล (เก็บไว้ได้) (ข) ถ้าหางใสไม่มีลาย + มีจุดดำที่แก้ม/คาง = ปลาหมอคางดำ (ต้องกำจัด)
(2) ในกรณีปลาหมอคางดำที่มีขนาดเล็กมาก (ลูกปลา) จุดดำที่คางอาจยังไม่ชัดเจน การใช้ “ลายที่ครีบหาง” เป็นจุดตัดสำคัญที่สุดในการแยกออกจากปลานิลเป็นสิ่งที่ถูกต้องตามหลักวิชาการที่สุด
4. ประเด็นปัญหา “เมื่อสมดุลธรรมชาติถูกช่วงชิง”
วิกฤติปลาหมอคางดำในครั้งนี้มีต้นทุนที่ประเทศไทยต้องจ่ายสูง อย่างมหาศาลใน 3 มิติ ประกอบด้วย
- ระบบนิเวศ : ปลาหมอคางดำมีความทนทานสูง ดำรงชีวิตอยู่ได้ในน้ำทุกสภาพ ไม่ว่าจะเป็น น้ำจืด น้ำกร่อย น้ำเค็ม และน้ำเสีย สามารถขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว และกินสัตว์น้ำท้องถิ่นวัยอ่อนเป็นอาหาร ทำให้สมดุลระบบนิเวศในลุ่มน้ำพังทลาย (ปลาหมอคางดำ 1 คู่ สามารถวางไข่ได้ทุก ๆ 22 วัน โดยพ่อปลาจะอมไข่ไว้ในปากเพื่อดูแลจนฟักตัว ทำให้มีอัตราการรอดชีวิตสูงกว่าปลาท้องถิ่นหลายเท่าตัว)
- เศรษฐกิจ : เมื่อมีปลาหมอคางดำหลุดรอดเข้ามาในฟาร์ม หรือหลุดรอดออกไปในแหล่งน้ำธรรมชาติ เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งและปลาต้องสูญเสียผลผลิตเกือบทั้งหมดโดยไม่รู้ตัว เนื่องจากพันธุ์กุ้ง/ปลาที่เพาะเลี้ยงไว้ รวมทั้งปลาท้องถิ่นในแหล่งน้ำธรรมชาติถูกปลาหมอคางดำกินเป็นอาหาร ส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อาหารและรายได้ของประเทศและประชาชน
- งบประมาณ : รัฐบาลต้องสูญเสียงบประมาณหลายร้อยล้านบาทในการกำจัดออกจากระบบ (การรับซื้อปลาไปแปรรูป-ทำลาย การปล่อยปลาผู้ล่าช่วยกินลูกปลาหมอคางดำ การวิจัย ฯลฯ)
5. การกำจัด : บทเรียนและการดำเนินงาน “ถอดบทเรียนจากบริบทโลกสู่บริบทไทย”
(1) บทเรียนจากต่างประเทศ
จากกรณีของสหรัฐอเมริกา (ฟลอริดา) ออสเตรเลีย และฟิลิปปินส์ พบว่า “ยังไม่มีประเทศใดสามารถกำจัดปลาชนิดนี้ให้หมดไปจากแหล่งน้ำเปิดได้ 100%” ซึ่งวิธีการกำจัดและลดการแพร่กระจายที่สำคัญ ได้แก่
- การสกัดกั้นทางกายภาพ (Physical Control) โดยในออสเตรเลียมีการใช้ “ตะแกรงคัดกรอง” (Exclusion Screens) ติดตั้งตามระบบชลประทานและท่อน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้ปลา ไข่ หรือตัวอ่อนแพร่กระจายไปยังแหล่งน้ำใหม่
- การกำจัดโดยใช้สารเคมี (Chemical Control) ซึ่งในบางพื้นที่ที่จำกัด เช่น บ่อเลี้ยงสัตว์น้ำปิด จะมีการใช้ “กากชา” (Saponin) เพื่อกำจัดปลาทั้งหมดก่อนเริ่มฤดูกาลเลี้ยงใหม่ เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีปลาหมอคางดำหลงเหลือไปแย่งอาหารหรือกินลูกกุ้ง
- การควบคุมทางชีวภาพ (Biological Control) ด้วยการปล่อยปลาผู้ล่าท้องถิ่น (Native Predators) เพื่อไปกินลูกปลาหมอคางดำ เป็นวิธีที่นิยมใช้เพื่อคุมประชากรในระยะยาว
- การสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ (Commercial Utilization) ซึ่งหลายประเทศรณรงค์ให้ใช้เป็น “อาหาร” หรือแปรรูปเป็น “อาหารสัตว์” และ “ปุ๋ยชีวภาพ” เพื่อจูงใจให้ชาวประมงจับปลาเหล่านี้ออกมาจากระบบให้มากที่สุด
- การศึกษาและสร้างเครือข่ายเฝ้าระวัง สร้างแอปพลิเคชันหรือแพลตฟอร์มออนไลน์ให้ประชาชนรายงานจุดที่พบปลา (Early Detection) เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าไประงับการแพร่ระบาดได้ทันท่วงที ฯลฯ ซึ่งมาตรการที่ได้ผลคือการ “จำกัดเขตการระบาด” (Containment) และการใช้ “ตะแกรงคัดกรองละเอียด” เพื่อป้องกันไข่ปลาเข้าสู่ระบบชลประทาน รวมถึงการใช้ปลาผู้ล่าตามธรรมชาติมาควบคุมประชากร
(2) สิ่งที่ประเทศไทยได้ดำเนินการไปแล้ว : ไทยใช้มาตรการเชิงรุกภายใต้ 7 แนวทางหลัก ได้แก่
ปัญหาการแพร่ระบาดของ ปลาหมอคางดำ ในประเทศไทย ณ ปัจจุบัน (ปลายปี 2568) พบว่า สถานการณ์ปัจจุบันเปลี่ยนจาก “วิกฤติหนัก” เป็น “การควบคุมระดับความชุกชุม” (Surveillance mode) โดยจำนวนจังหวัดที่ระบาดลดลงจาก 19 เหลือ 17 จังหวัด (การระบุว่าจังหวัดลดลงอาจเป็นเพียง “ไม่พบการรายงานเพิ่ม” ในช่วงนั้น แต่ไม่ได้หมายความว่าปลาหมดไปจากจังหวัดเหล่านั้นอย่างสิ้นเชิง) และความหนาแน่นในหลายจุดลดลงจากระดับ “วิกฤติ” เป็น “ปานกลางถึงน้อย” โดยมีสัญญาณที่ดีขึ้นในบางพื้นที่ แต่ยังคงมีความกังวลในเรื่องความยั่งยืนของการกำจัดและการฟื้นฟูระบบนิเวศ
(4) วิเคราะห์จุดบอดของกฎหมายและระบบในปัจจุบัน
- กฎหมายไม่มีบทลงโทษย้อนหลังและค่าเสียหายทางสิ่งแวดล้อม : กฎหมายประมงในอดีต (และปัจจุบันบางส่วน) ยังเน้นไปที่การควบคุมการจับปลาและการอนุญาตนำเข้า แต่ขาดข้อกำหนดเรื่อง “ความรับผิดทางแพ่ง” หากผู้นำเข้าทำหลุดรอดแล้วก่อความเสียหายมหาศาลต่อระบบนิเวศ รัฐไม่สามารถฟ้องเรียกค่าฟื้นฟูธรรมชาติจากเอกชนได้โดยตรง
- เงื่อนไขการกำจัดซากที่หละหลวม : ในกรณีปลาหมอคางดำ จุดบอดสำคัญคือการที่ผู้นำเข้าอ้างว่าทำลายซากแล้ว แต่ไม่มีเจ้าหน้าที่ไปตรวจสอบยืนยัน ณ เวลาที่ทำลายจริง (Site Inspection) และไม่มีระบบจัดเก็บตัวอย่างกลางที่เข้มงวดพอ
- ระบบตรวจสอบหลังการนำเข้า (Post-Entry Audit) อ่อนแอ : เมื่ออนุญาตให้นำเข้าเพื่อวิจัยแล้ว เจ้าหน้าที่มักตรวจสอบเฉพาะในช่วงแรก แต่ขาดการติดตามตรวจสอบความปลอดภัยของสถานเพาะเลี้ยงอย่างต่อเนื่องในระยะยาว
- การสำแดงเท็จและการลักลอบ : ระบบด่านตรวจมักเน้นตรวจสอบเอกสารและการกักกันโรค แต่การระบุชนิดพันธุ์ (Identification) ในกรณีสัตว์น้ำวัยอ่อนทำได้ยาก ทำให้มีการสำแดงชื่อชนิดพันธุ์อื่นเพื่อเลี่ยงบัญชีห้ามนำเข้า
(5) สรุปบทเรียน : ไทยจะรอดไหม?
หากวิเคราะห์จากประสบการณ์โลก เป้าหมายการ “กวาดล้างให้สิ้นซาก” (Total Eradication) ในแหล่งน้ำเปิดนั้น เป็นไปได้ยากมาก สิ่งที่ประเทศไทยต้องทำให้สำเร็จเพื่อ “มีชัยชนะ” เหนือปลาชนิดนี้คือ (1) รักษาระดับประชากรปลาให้ต่ำ ด้วยการจับออกให้มากกว่าอัตราการเกิด เพื่อไม่ให้ไปทำลายอาชีพของเกษตรกร (2) ใช้ eDNA เฝ้าระวังจุดไข่แดง คอยตรวจน้ำในจุดที่สำคัญเพื่อสกัดไม่ให้ปลาลามไปพื้นที่ใหม่ (3) การปรับตัว (Adaptation) หากกำจัดไม่ได้หมด ต้องเปลี่ยนปัญหาให้เป็น “ทรัพยากร” เช่น การแปรรูปเป็นสินค้ามูลค่าสูงตามโมเดลธุรกิจที่เคยมีการพูดคุยกันก่อนหน้านี้ เพื่อให้กลไกตลาดเป็นตัวกำจัดปลาแทนการใช้งบประมาณรัฐ
กรณีของปลาหมอคางดำเป็นบทเรียนราคาแพงที่เผยให้เห็นถึง “รอยรั่ว” ในระบบกฎหมายและการบริหารจัดการสิ่งมีชีวิตต่างถิ่น (Alien Species) ของไทยอย่างชัดเจน
6. สิ่งที่จะต้องดำเนินการต่อไป เพื่อลดจำนวนให้อยู่ในภาวะที่ควบคุมได้ : “สยบวิกฤติด้วยกลไกยั่งยืน”
จากการศึกษาบทเรียนในต่างประเทศและการทำงานของนักวิชาการไทย มีข้อเสนอแนะที่ควรทำควบคู่ไปกับมาตรการเดิมอย่างจริงจังและต่อเนื่อง เพื่อให้ปัญหาลดระดับลงจนอยู่ในจุดที่ควบคุมได้ (Economic Threshold) ดังนี้
- ยกระดับ eDNA สู่มาตรฐานสากล ด้วยการใช้ “eDNA (การตรวจรหัสพันธุกรรม)” ในการเฝ้าระวัง แทนการใช้แหหรืออวนสุ่มตรวจหรือการสุ่มตรวจด้วยตาเปล่า ควรใช้เทคโนโลยีการตรวจรหัสพันธุกรรมจากตัวอย่างน้ำ (Environmental DNA) เพื่อระบุจุดที่มีปลาหมอคางดำหลบซ่อนอยู่อย่างแม่นยำและรวดเร็ว แม้จะมีจำนวนน้อยก็ตาม จะช่วยให้ “ดับไฟต้นลม” ได้ก่อนระบาดรอบใหม่
- กลไก “ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย” (Polluter Pays Principle) ควรมีการผลักดันในเชิงกฎหมายเพื่อหาผู้รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น เพื่อนำเงินมาสมทบกองทุนฟื้นฟูระบบนิเวศในระยะยาว แทนการใช้ภาษีประชาชนเพียงอย่างเดียว
- Zero Waste และการจัดการเชิงพาณิชย์การเปลี่ยนจาก “กำจัด” เป็น “การจัดการเชิงพาณิชย์” โดยพัฒนาอุตสาหกรรมแปรรูปที่ใช้ปลาหมอคางดำเป็นวัตถุดิบหลักอย่างจริงจัง สนับสนุนวิสาหกิจชุมชนในการแปรรูปปลาหมอคางดำเป็นผลิตภัณฑ์ที่ตลาดต้องการ (เช่น น้ำปลาร้า ปลาป่น ขนมขบเคี้ยว) เพื่อให้กลไกตลาดเป็นตัวขับเคลื่อนการจับปลาออกจากแหล่งน้ำอย่างยั่งยืนแทนการรอเงินอุดหนุนจากรัฐตลอดไป
- การฟื้นฟู “ปราการป้องกัน (Barrier)” ทางธรรมชาติ เนื่องจากปลาหมอคางดำระบาดได้ดีในแหล่งน้ำที่เสื่อมโทรม การฟื้นฟูป่าชายเลนและรักษาสภาพน้ำให้สมดุลจะช่วยให้สัตว์น้ำท้องถิ่นแข็งแรงพอที่จะแข่งขันและควบคุมประชากรผู้บุกรุกได้เองตามธรรมชาติ
- การจัดสรรงบประมาณที่เพียงพอในการดำเนินการ เนื่องจากปลาหมอคางดำแพร่พันธุ์ได้รวดเร็ว มีจำนวนมากและอัตราการอยู่รอดสูง ดังนั้น จึงต้องใช้มาตรการต่าง ๆ เพื่อให้สามารถหยุดยั้งการแพร่กระจายและเจริญเติบโตได้อย่างชะงักงัน และอยู่ในระดับที่ควบคุมได้ จึงจำเป็นต้องมีงบประมาณที่เพียงพอเพื่อให้การดำเนินการสามารถเป็นไปด้วยความต่อเนื่อง
- แนวทางการฟื้นฟูหลังการระบาด (Restoration Plan) การปล่อยสัตว์น้ำท้องถิ่นคืนสู่ธรรมชาติ ต้องป้องกันไม่ให้สัตว์ท้องถิ่นเหล่านั้นกลายเป็นอาหารของปลาหมอคางดำที่ยังหลงเหลืออยู่
- กลไกความร่วมมือระหว่างจังหวัด เนื่องจากการระบาดลามไปกว่า 17 จังหวัด การจัดการน้ำข้ามเขตจังหวัด (Cross-boundary management) เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องเฝ้าระวัง
- การจัดการ “บ่อร้าง” ควรเพิ่มมาตรการเฉพาะสำหรับบ่อเลี้ยงกุ้ง/ปลาที่ถูกทิ้งร้าง ซึ่งมักเป็นแหล่งกบดานและแพร่พันธุ์หลักที่ควบคุมได้ยาก
การกำจัดปลาหมอคางดำให้เป็น “ศูนย์” หรือหมดไปจากประเทศไทย เป้นสิ่งที่ทำได้ยากมากในแหล่งน้ำเปิด (ยังไม่มีประเทศใดทำได้) ดังนั้น “เป้าหมายที่เป็นไปได้มากที่สุด” คือ การทำให้ประชากรปลาลดลงจนอยู่ในระดับที่ไม่กระทบต่อเศรษฐกิจและระบบนิเวศ (Economic Threshold)
(1) ขั้นตอนการใช้ eDNA ตรวจสอบปลาหมอคางดำ
7. แนวทางป้องกันและแก้ไขสำหรับ Alien Species ในอนาคต “เกราะป้องกันภัยทางชีวภาพในอนาคต”
เพื่อป้องกันไม่ให้เกิด “ปลาหมอคางดำตัวต่อไป” ประเทศไทยต้องปฏิรูประบบใหม่ทั้งหมด ด้วยการดำเนินการตามหลักการ “ป้องกันล่วงหน้า (Precautionary Principle)”
- การแก้ไขกฎหมาย : เพิ่มบทลงโทษให้ครอบคลุมถึง “ความรับผิดชอบทางแพ่งอย่างไม่มีเงื่อนไข” ด้วยการปฏิรูปพระราชกำหนดการประมงและกฎหมายสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง โดยใช้หลักการ “ผู้ก่อมลพิษต้องจ่าย” (Polluter Pays Principle) เพื่อเรียกค่าเสียหายในการฟื้นฟูระบบนิเวศ
- ระบบประกันความเสี่ยง (Environmental Bond) : ผู้นำเข้าสัตว์ต่างถิ่นต้องวางเงินประกันความเสี่ยงก่อนได้รับอนุญาต เพื่อใช้เป็นกองทุนฉุกเฉินหากเกิดการหลุดรอด
- การเฝ้าระวังเข้มงวด : กำหนดให้มีการตรวจสอบ ณ สถานประกอบการจริง (Site Inspection) อย่างต่อเนื่อง และมีหน่วยงานกลางเก็บตัวอย่างพันธุกรรมเพื่อตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ประกอบด้วย (1) จัดทำระบบ Digital Traceability โดยใช้ระบบบันทึกข้อมูลแบบ Blockchain ตั้งแต่วันที่นำเข้า จำนวนที่เลี้ยง การขยายพันธุ์ ไปจนถึงวันที่ทำลายซาก เพื่อให้ข้อมูลถูกแก้ไขไม่ได้และตรวจสอบย้อนกลับได้ 100% และ (2) จัดตั้งหน่วยเฝ้าระวังหน้าด่าน (Sentinel Monitoring) ติดตั้งระบบตรวจวัด eDNA เป็นประจำในแหล่งน้ำรอบสถานวิจัยหรือฟาร์มที่เลี้ยง Alien species หากพบร่องรอยพันธุกรรมในแหล่งน้ำสาธารณะ จะได้เข้าสกัดกั้นได้ภายใน 24-48 ชั่วโมง
- การพิจารณาอนุญาต : ต้องมีการประเมินความเสี่ยงเชิงลึก และจำลองสถานการณ์ความเสียหายก่อนการอนุญาตทุกครั้ง โดยคณะกรรมการอิสระที่ปราศจากส่วนได้ส่วนเสีย และระบบการอนุญาตต้องโปร่งใส ตรวจสอบได้ โดยก่อนอนุญาต ต้องมีการจำลองสถานการณ์ (Simulation) ว่าถ้าสัตว์ชนิดนี้หลุดเข้าสู่ระบบนิเวศของไทยจะระบาดได้แค่ไหน โดยใช้ข้อมูลสภาพภูมิอากาศและแหล่งน้ำของไทยประกอบ ไม่ใช่ดูเพียงรายงานจากต่างประเทศ
- จัดทำบัญชีขาวและบัญชีดำ (White & Black List) : ปรับปรุงรายชื่อสิ่งมีชีวิตต้องห้ามให้ทันสมัย (Dynamic List) โดยใช้ AI ช่วยรวบรวมข้อมูลการระบาดจากทั่วโลกมาอัปเดตแบบ Real-time
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ “ไม่มีกฎหมาย” แต่อยู่ที่กฎหมาย “ตามไม่ทันความเสียหาย” และระบบตรวจสอบ “ขาดความต่อเนื่อง”
8. บทสรุป “ทะเลและลำน้ำคือลมหายใจของเรา”
วิกฤติปลาหมอคางดำคือสัญญาณเตือนภัยที่บ่งบอกว่า ทรัพยากรธรรมชาติของเรามีความเปราะบางเพียงใดหากขาดการกำกับดูแลที่รัดกุม ความผิดพลาดในอดีตต้องถูกเปลี่ยนเป็นรากฐานของกฎหมายและนโยบายใหม่ที่เน้นการป้องกันมากกว่าการตามแก้ไข เพราะเมื่อระบบนิเวศถูกทำลายไปแล้ว แม้จะมีงบประมาณมหาศาลเพียงใด ก็ไม่อาจซื้อความสมบูรณ์เดิมกลับคืนมาได้ในเวลาอันสั้น
บทเรียนราคาแพงจากปลาหมอคางดำเตือนให้เราพึงระลึกว่า “การป้องกันถูกกว่าการเยียวยาเสมอ” ความสำเร็จในการเฝ้าระวังไม่ได้ขึ้นอยู่กับหน่วยงานรัฐเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับ “พลเมืองตื่นรู้” หากประชาชนทุกคนมีสำนึกรับผิดชอบต่อสังคม สิ่งแวดล้อม และร่วมกันเป็นหูเป็นตา ไม่ลักลอบนำสิ่งมีชีวิตต่างถิ่นมาปล่อย หรือแจ้งเบาะแสทันทีที่พบความผิดปกติ พลังของสังคมจะเป็นป้อมปราการที่แข็งแกร่งที่สุดในการปกป้องทรัพยากรธรรมชาติให้ยั่งยืนถึงชนรุ่นหลัง
