ท่ามกลางกระแสโลกที่กำลังเร่งขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมาย “Net Zero” อย่างเข้มข้น โลกกำลังเผชิญหน้ากับความท้าทายที่ไม่เคยมีมาก่อน ทั้งวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ภูมิทัศน์ทางเทคโนโลยีที่พัฒนาอย่างรวดเร็ว และโครงสร้างประชากรที่มีแนวโน้มสูงวัยอย่างต่อเนื่อง ภายใต้บริบทดังกล่าว แนวคิด “การเปลี่ยนผ่าน ที่เป็นธรรม” (Just Transition) จึงได้กลายเป็นหลักการพื้นฐานที่สำคัญในการกำหนดทิศทางการพัฒนาในยุคปัจจุบัน กระบวนทัศน์แห่งการเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้จำกัดเพียงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่เน้นย้ำว่าจะไม่ทิ้ง ”คน” ไว้ข้างหลังในกระบวนการเปลี่ยนผ่าน
ในปี 2565 องค์การสหประชาชาติได้ประกาศรับรองอย่างเป็นทางการว่า “สิทธิในการมีสิ่งแวดล้อมที่สะอาดมีสุขภาพดี และยั่งยืน” เป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน สอดคล้องกับกรอบการดำเนินงานระดับโลกดังกล่าว บริษัท เครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด หรือ ซีพี ได้กำหนดปรัชญาการดำเนินงานอย่างมั่นคงบนหลักการ “สามประโยชน์” ได้แก่ ประโยชน์เพื่อประเทศชาติ ประโยชน์เพื่อประชาชน และประโยชน์เพื่อองค์กร ซึ่งทำหน้าที่เป็นกรอบแนวคิดหลักสำหรับการเติบโตที่สมดุลในมิติเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
CP ชู ‘คนเป็นศูนย์กลาง’ การเปลี่ยนผ่านสู่โลก Net Zero และเศรษฐกิจสีเขียว
เครือเจริญโภคภัณฑ์ ประกาศชัดว่า “คนต้องอยู่ตรงกลางของทุกการเปลี่ยนผ่าน” ไม่เพียงบุคลากรในองค์กร แต่รวมถึงลูกค้า คู่ค้า ชุมชน ผู้บริโภค และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่ม เพราะเมื่อโลกเปลี่ยนเร็วขึ้นทุกวัน “คนคือทั้งผู้ได้รับผลกระทบ และเป็นผู้วัดผลการทำงานขององค์กร”
ดร.เนติธร ประดิษฐ์สาร ผู้ช่วยบริหารประธานคณะผู้บริหาร รองกรรมการผู้จัดการอาวุโส สำนักความร่วมมือระหว่างประเทศด้านความยั่งยืนและสื่อสารองค์กร บริษัท เครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด ย้ำว่าคนเป็นศูนย์กลางจิตวิญญาณ เป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อนของการขับเคลื่อนองค์กร และสะท้อนให้เห็นถึงค่านิยมสามประโยชน์ของเครือซีพีอย่างแท้จริง ไม่ว่าจะที่ไหน ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นต้องเป็นประโยชน์ต่อประเทศต่อสังคม และจึงจะนำมาสู่ความสำเร็จของบริษัท และผู้ที่ได้รับประโยชน์สูงสุดก็คือ ‘คน’
“คนที่เราพูดถึงไม่ใช่เฉพาะพนักงาน แต่รวมถึงลูกค้า ผู้บริโภค ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ชุมชนรอบโรงงาน นักลงทุน ทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมไปถึงภาคการเงิน และทุกกลุ่มที่ใส่ใจในมาตรฐานที่เรายึดถือ ทุกคนคือพิกัดสำคัญในการประเมินการทำงานของเรา ดังนั้นการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรมหรือ Just Transition สำหรับเครือซีพี คือ การทำให้คนในองค์กร รอบองค์กร และนอกองค์กร ก้าวเข้าสู่เศรษฐกิจยุคใหม่ไปพร้อมกัน โดยไม่มีใครตกหล่น ไม่มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง เพราะโลกกำลังเปลี่ยนผ่านอย่างรวดเร็ว และเราต้องการให้ทุกคนเดินไปด้วยกันอย่างเท่าเทียมและเป็นธรรม” ดร.เนติธรกล่าว
การยึดคนเป็นศูนย์กลางเป็นกลยุทธ์ของเครือซีพี ในการรับมือกับภูมิทัศน์เศรษฐกิจใหม่ที่เต็มไปด้วยความเสี่ยงและโอกาส ตั้งแต่ทุ่งนา สายการผลิต ร้านค้า ไปจนถึงคลาวด์คอมพิวติ้งและเศรษฐกิจดิจิทัลในอนาคตเพื่อไม่ให้ใครถูกทิ้งไว้ข้างหลังในกระแสการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วของโลกปัจจุบัน
จากทุ่งนาสู่คลาวด์คอมพิวติ้ง: ปิดช่องว่างทักษะของแรงงานไทย
ภูมิทัศน์การจ้างงานร่วมสมัยกำลังประสบการเปลี่ยนแปลงในระดับที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน ตำแหน่งงานในภาคเศรษฐกิจสีเขียวและเศรษฐกิจดิจิทัลกำลังขยายตัวอย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่ “ช่องว่างทักษะ” กลับกว้างขึ้นอย่างน่าเป็นห่วง ระบบการศึกษาที่ไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานส่งผลให้หลายประเทศเผชิญกับความท้าทายด้านการพัฒนากำลังแรงงานอย่างจริงจัง การคาดการณ์สำหรับปี 2568 ชี้ว่าประมาณ 22.5% ของประชากรเยาวชนทั่วโลกอยู่ในกลุ่ม NEET คือ บุคคลที่ไม่ได้อยู่ในระบบการศึกษา การจ้างงาน หรือการฝึกอาชีพ สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมโยงที่ขาดหายระหว่างห้องเรียนกับความต้องการทางเศรษฐกิจในโลกแห่งความจริง
ด้วยการตระหนักถึงความท้าทายนี้ตั้งแต่เริ่มต้น เครือซีพีได้จัดตั้ง Center of Excellence เพื่อทำหน้าที่ ‘รวบรวมองค์ความรู้ธุรกิจ’ ผสานหลักคิดด้านความยั่งยืนและเทคโนโลยีดิจิทัลและ ‘ถ่ายทอดองค์ความรู้’ สู่พนักงาน ชุมชน และเยาวชน ไปพร้อมกัน เพราะการสร้างคนต้องเริ่มเร็วและต้องต่อเนื่อง เป็นการพัฒนา ‘คนรุ่นใหม่ ให้พร้อมตอบโจทย์
ดร.เนติธรกล่าวว่า สิ่งสำคัญที่คุณศุภชัย (ประธานคณะผู้บริหาร เครือเจริญโภคภัณฑ์) ย้ำเสมอคือ นวัตกรรมไม่ได้หมายถึงเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่เป็นนวัตกรรมทางความคิด วิธีคิดของผู้นำองค์กร ผู้นำทีม หรือแม้แต่ลูกทีม นวัตกรรมในทัศนคติและวิธีการทำงาน แม้จะจับต้องไม่ได้ แต่ก็ถือเป็นนวัตกรรมที่สร้างการเปลี่ยนแปลงได้อย่างแท้จริง
“การเตรียมความพร้อมไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในองค์กรเท่านั้น แต่ต้องลงลึกไปถึงระบบการศึกษา จึงเป็นที่มาของโครงการ CONNEXT ED ซึ่งมุ่งพัฒนาและปรับวิธีการทำงานของโรงเรียนตั้งแต่ระดับประถมศึกษา เราร่วมมือกับมหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศในการออกแบบหลักสูตรและยกระดับทักษะครู รวมทั้งพัฒนาแนวคิดเชิงธรรมาภิบาลให้เกิดขึ้นตั้งแต่รากฐานของระบบศึกษา” ดร.เนติธรกล่าว
เครือซีพีได้สร้างพันธมิตรความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนเพื่อริเริ่มโครงการ CONNEXT ED ในปี 2559 โครงการที่ครอบคลุมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อยกระดับระบบการศึกษาของประเทศไทยผ่านการบูรณาการเทคโนโลยีและระเบียบวิธีการประเมินผลที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ปัจจุบันโครงการดังกล่าวประกอบด้วยเครือข่ายบริษัทที่เข้าร่วมมากกว่า 54 แห่ง ให้การสนับสนุนสถาบันการศึกษามากกว่า 6,000 แห่ง เข้าถึงนักเรียนประมาณ 2.3 ล้านคน และบุคลากรทางการศึกษา 129,000 คน ผ่านเสาหลักพื้นฐาน 5 ประการ ได้แก่ ความโปร่งใส กลไก ที่ขับเคลื่อนด้วยตลาด บุคลากรสอนที่มีคุณภาพ การพัฒนาหลักสูตรที่มีผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง และการเสริมสร้างโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล
ผลลัพธ์ที่วัดได้เริ่มปรากฏชัดเจนมากขึ้น โดยคะแนนการประเมินผลการดำเนินงานของโรงเรียนเพิ่มขึ้นจาก 1.26 ในปี 2559 เป็น 3.35 ในปี 2565 นอกจากนี้ โครงการยังได้ระดมทรัพยากรเพื่อจัดหาเครื่องคอมพิวเตอร์แล็ปท็อปมากกว่า 6,000 เครื่อง ช่วยให้โรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลเข้าถึงเทคโนโลยี
นอกเหนือจากการพัฒนาเยาวชน เครือซีพียังคงมุ่งเน้นเชิงกลยุทธ์ในการเพิ่มสมรรถนะของพนักงานผ่าน True Digital Academy ซึ่งนำเสนอหลักสูตรเฉพาะทางมากกว่า 28 หลักสูตร และได้ให้การฝึกอบรมผู้เข้าร่วมกว่า 21,000 คนแล้ว โครงการ Upskills LEARNATHON 2024 กำหนดเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนดให้พนักงานแต่ละคน ต้องเข้ารับการพัฒนาวิชาชีพอย่างน้อย 45 ชั่วโมงต่อปี ยิ่งไปกว่านั้น โครงการ Future Leaders Development Program ได้บ่มเพาะผู้นำองค์กรรุ่นใหม่มากกว่า 1,300 คน ในขณะที่การมีส่วนร่วมใน One Young World Summit ทำให้ตัวแทนเยาวชนของเครือซีพีได้รับโอกาสในการแสดงตนและมีส่วนร่วมในเวทีระดับนานาชาติเป็นประจำทุกปี
กลยุทธ์สู่ Net Zero: จากฟาร์มสู่ท้องฟ้า
เครือซีพีได้ประกาศเป้าหมายที่ได้รับการรับรองจากองค์กร Science-Based Targets initiative (SBTi) โดยมุ่งสู่การเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 2573 และบรรลุเป้าหมาย Net Zero ภายในปี 2593 กลยุทธ์ที่ครอบคลุมนี้รวมถึงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก Scope 1 และ 2 ลง 42% และ Scope 3 ลง 25% ภายในปี 2573 พร้อมด้วยเป้าหมายสูงสุดในการบรรลุการลดลง 90% ในทุก Scope ภายในปี 2593 รวมทั้งเพิ่มการใช้พลังงานหมุนเวียนเป็น 50% และปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงานให้ดีขึ้น 20% ภายในปี 2573
แผนงานเชิงกลยุทธ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงคำประกาศ แต่มีการลงมือจริง โครงการที่สำคัญประกอบด้วยการติดตั้งระบบแผงโซลาร์เซลล์แบบลอยน้ำที่สถาบันผู้นำเครือเจริญโภคภัณฑ์ ซึ่งสามารถผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 1.19 ล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมงต่อปี และลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้มากกว่า 2,042 ตันคาร์บอนเทียบเท่า นอกจากนี้ ร้านค้าปลีก 7-Eleven หลายร้อยสาขาได้ดำเนินการติดตั้งระบบโซลาร์รูฟท็อป ซึ่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวมกันมากกว่า 27,000 ตันคาร์บอนเทียบเท่าต่อปี
ภายในภาคเกษตรกรรม ซึ่งถือเป็นการดำเนินธุรกิจหลักของกลุ่ม และคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 48% ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งหมด เครือซีพีใช้แนวทางการเกษตรที่ยั่งยืน ประกอบด้วยการใช้เทคโนโลยีจุลินทรีย์สำหรับการย่อยสลายฟางข้าวเป็นทางเลือกแทนการเผา และการนำเทคนิค Alternate Wetting and Drying (AWD) มาใช้ ซึ่งสามารถลดการปล่อยก๊าซมีเทนได้อย่างมีประสิทธิผล ปัจจุบันมีผู้ผลิตทางการเกษตรมากกว่า 7,500 รายเข้าร่วมในโครงการเหล่านี้
พลังชุมชน: การเติบโตอย่างยั่งยืนผ่านการดำเนินการร่วม
“การเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม” ที่แท้จริงไม่สามารถเกิดขึ้นได้หากปราศจากการมีส่วนร่วมและความร่วมมืออย่างแข็งขันจากชุมชน ดังนั้น เครือซีพีจึงได้ตั้งเป้าสนับสนุนบุคคลมากกว่า 5 ล้านคนภายในปี 2573 ผ่านโครงการบูรณาการที่ประสานการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมเข้ากับโอกาสในการสร้างรายได้
ในโลกปัจจุบัน การทำงานไม่ได้จำกัดแค่ในองค์กรอีกต่อไป แต่เกิดขึ้นทุกที่ ที่ทำงาน ที่บ้าน หรือบนแพลตฟอร์มดิจิทัล รูปแบบองค์กร วัฒนธรรมงาน และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนจึงเปลี่ยนไปทั้งหมด
“สิ่งที่เราต้องเตรียมไม่ใช่แค่คนในองค์กร แต่รวมไปถึงคู่ค้าทั้งระบบ เพราะซัพพลายเชนของเรายาวและซับซ้อน หากคู่ค้าอ่อนแอเพียงชั้นเดียว เหมือนโซ่ที่ขาดหนึ่งข้อ ทุกอย่างก็พัง” ดร.เนติธรกล่าว
เครือซีพีจึงต้องดูแลคนสำคัญในห่วงโซ่ ไม่ว่าจะอยู่ในระดับใดของห่วงโซ่ให้ก้าวไปข้างหน้าพร้อมกัน “นี่คือจิตวิญญาณของ Just Transition ในแบบของซีพี ที่พยายามเชื่อมทุกกลุ่มธุรกิจเข้าด้วยกัน และเชื่อมเข้าหาเครือซีพีในฐานะผู้ขับเคลื่อน เพราะสิ่งที่เราทำนั้น ไม่ใช่สร้างประโยชน์ให้เฉพาะองค์กร แต่ต้องนำประโยชน์ไปสู่ทั้งระบบ ทั้งห่วงโซ่คุณค่า และท้ายที่สุดคือคนและสังคมโดยรวม” ดร.เนติธรกล่าว
ตัวอย่างโมเดลที่โดดเด่นประกอบด้วยโครงการสบขุ่นและอมก๋อย ซึ่งผสมผสานการฟื้นฟูป่าต้นน้ำเข้ากับการพัฒนาธุรกิจกาแฟอย่างยั่งยืน ส่งผลให้รายได้ต่อปีของเกษตรกรในอำเภออมก๋อยเพิ่มขึ้นมากกว่า 1.2 ล้านบาท โครงการ Zero Forest Burning ได้รวบรวมใบไม้แห้งมากกว่า 1,000 ตันเพื่อผลิตปุ่ยอินทรีย์ มีส่วนช่วยในการป้องกันไฟป่าและลดปริมาณฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 โครงการพัฒนาพิเศษลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาได้จัดตั้งเขตอนุรักษ์ปลา 500 แห่ง และปล่อยสัตว์น้ำ 125 ล้านตัว เพื่อฟื้นฟูสมดุลของระบบนิเวศและสนับสนุนชุมชนชาวประมงท้องถิ่น
ตั้งแต่ปี 2559 เครือซีพีและพันธมิตรที่ร่วมมือได้ปลูกต้นไม้มากกว่า 1.38 ล้านต้นในพื้นที่ประมาณ 500 เอเคอร์ โดยมุ่งหวังที่จะฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดินและเสริมสร้างความยืดหยุ่นของชุมชน
“ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง”: วิสัยทัศน์เพื่ออนาคตที่ยั่งยืน
สำหรับเครือเจริญโภคภัณฑ์ “การเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม” มิได้เป็นเพียงการดำเนินโครงการ แต่เป็น “แนวทางปรัชญา” ที่มุ่งสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจ และสวัสดิภาพของมนุษย์ เครือซีพีเชื่อว่า ความยั่งยืนที่แท้จริงสามารถเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีการดำเนินการร่วมกันระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วน ได้แก่ หน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานภาคเอกชน องค์กรภาคประชาสังคม และชุมชนท้องถิ่น ร่วมกันก้าวไปข้างหน้าสู่เป้าหมายที่มีร่วมกัน
ดร.เนติธรกล่าวว่า การขับเคลื่อนสู่ Net Zero และเศรษฐกิจสีเขียวต้องการ “ความโปร่งใสและตัวชี้วัดที่ชัดเจน” ตั้งแต่ระดับหน่วยย่อยถึงระดับเครือ โดยใช้ KPI และ Target แบบชัดเจน พร้อมสร้างอำนาจในการทดลอง (empowerment) ให้หน่วยงานเล็ก ๆ กล้าลอง กล้าคิด เกิดนวัตกรรมใหม่เพื่อตอบโจทย์ในอนาคต
การรายงานข้อมูลอย่างเป็นระบบยังช่วยสร้างการแข่งขันเชิงบวก (Race to the Top) ทั้งภายในองค์กรและกับมาตรฐานโลก ช่วยให้เครือซีพี รู้ว่าตนเอง “อยู่ตรงไหนในกระแสการแข่งขัน” และต้องพัฒนาอย่างไรเพื่อตามให้ทันโลกที่เปลี่ยนเร็วทุกวัน
ไม่ว่าจะเป็นการยกระดับทักษะของกำลังคนไทย การขับเคลื่อน Net Zero ด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ การเสริมความยืดหยุ่นของระบบอาหารและเกษตร หรือการบูรณาการชุมชนเข้ากับการพัฒนาสิ่งแวดล้อม ทุกเส้นทางล้วนโยงกลับไปยังหัวใจเดียวกันคือ “คน”
ความมุ่งมั่นนี้สะท้อนให้เห็นถึงความเข้าใจว่า อนาคตสีเขียวจะไม่มีความหมาย หากยังคงมีใครถูกทิ้งไว้เบื้องหลังในเส้นทางแห่งการเปลี่ยนผ่าน
ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการขับเคลื่อนด้านสิทธิมนุษยชนของเครือเจริญโภคภัณฑ์ สามารถดูได้จากรายงานประกอบด้านสิทธิมนุษยชน
https://www.cpgroupglobal.com/th/document/viewer/871/รายงานประกอบด้านสิทธิมนุษยชน-2567
