ป.ป.ช. แจงยิบสาเหตุได้ค่าคะแนน “ดัชนีความโปร่งใส” เท่าเดิม ยันแก้ปัญหาทุจริตดีขึ้น – ลดลงด้านเดียวเรื่องนิติรัฐ

 นายสรรเสริญ พลเจียก เลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ(ป.ป.ช.)
สรรเสริญ พลเจียก เลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ที่มาภาพ : www.nacc.go.th

เมื่อวันที่ 29 มกราคม 2559 สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ได้ส่งเอกสารประชาสัมพันธ์ อ้างคำพูดของนายสรรเสริญ พลเจียก เลขาธิการ ป.ป.ช. ที่กล่าวชี้แจงถึงค่าคะแนนดัชนีภาพลักษณ์คอร์รัปชั่น (Corruption Perception Index : CPI) ประจำปี 2558 ที่จัดโดยองค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ และมีการเผยแพร่ไปเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2559 ที่ผ่านมา ซึ่งผลปรากฎว่า แม้ประเทศไทยจะมีลำดับที่ดีขึ้นจากปีก่อน จากอันดับที่ 85 เป็นอันดับที่ 76 แต่ได้ค่าคะแนนเท่าเดิม คือ 38 คะแนน จากคะแนนเต็ม 100 คะแนน โดยคณะทำงานศึกษาค่าแนน CPI ได้รายงานผลดังกล่าว พร้อมวิเคาะห์ถึงสาเหตุที่ได้ค่าคะแนนดังกล่าว ต่อประชุมคณะกรรมการ ป.ป.ช. รับทราบไปแล้ว มีสาระสำคัญโดยสรุปดังนี้

ในการให้ค่าคะแนน CPI กับประเทศไทย องค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ ได้พิจารณาข้อมูลจากแหล่งข้อมูล 8 แหล่งข้อมูล สรุปได้ ดังนี้

1.แหล่งข้อมูลที่ประเทศไทย ได้คะแนน “เพิ่มขึ้น” จากปีก่อน มี 3 แหล่งข้อมูล คือ

1.1 International Institute Management Development (IMD) : World Competitiveness Yearbook ได้ 38 คะแนน เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 5 คะแนน

โดย IMD นำข้อมูลสถิติทุติยภูมิและผลการสำรวจความคิดเห็นผู้บริหารระดับสูง ไปประมวลผลจัดอันดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยและพิจารณาจาก 4 องค์ประกอบ คือ 1.สมรรถนะทางเศรษฐกิจ 2.ประสิทธิภาพของภาครัฐ 3.ประสิทธิภาพของภาคธุรกิจ 4.โครงสร้างพื้นฐาน ทั้งนี้ IMD จะสำรวจข้อมูลประมาณเดือนมกราคม-เมษายนของทุกปี และในช่วงเวลาดังกล่าวของปี 2558 ประเทศไทยมีการปรับตัวดีขึ้นใน 4 องค์ประกอบข้างต้น

1.2 World Economic Forum (WEF) : Executive Opinion Survey ได้ 43 คะแนน เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 4 คะแนน

โดย WEF สำรวจมุมมองของนักธุรกิจที่เข้ามาลงทุนในประเทศไทยเกี่ยวกับปัจจัยที่เป็นอุปสรรคสูงสุดในการทำธุรกิจ 5 ด้าน คือ 1.การคอร์รัปชัน 2.ความไม่มั่นคงของรัฐบาล/ปฏิวัติ 3.ความไม่แน่นอนด้านนโยบาย 4.ระบบราชการที่ไม่มีประสิทธิภาพ 5.โครงสร้างพื้นฐานและสาธารณูปโภคที่ไม่เพียงพอ ว่าแต่ละปัจจัยเป็นอุปสรรคเพิ่มขึ้นหรือลดลง ซึ่งผลสำรวจในปี 2558 WEF รายงานว่าปัจจัยที่เป็นอุปสรรคในการทำธุรกิจ 5 ด้านดังกล่าว ปัจจัยที่เป็นอุปสรรคลดลงสูงที่สุดเมื่อเทียบกับปี 2557 คือการคอร์รัปชัน โดยปี 2557 ระดับของอุปสรรคตัวนี้อยู่ที่ร้อยละ 21.4 แต่ในปี 2558 อุปสรรคตัวนี้เหลือเพียงร้อยละ 12.5 และอุปสรรคด้านความไม่มั่นคงของรัฐบาลลดลงเช่นกัน จากที่มองว่าเป็นอุปสรรคร้อยละ 21  ในปี 2557 เหลือร้อยละ 18.1 ในปี 2558 รวมทั้งอุปสรรคระบบราชการที่ไม่มีประสิทธิภาพลดลงเล็กน้อย โดยมองว่าเป็นอุปสรรคร้อยละ 12.7 ในปี 2557 เหลือร้อยละ 12.3 ในปี 2558 ดังนั้น การที่นักธุรกิจมองว่า ปัจจัยเชิงลบที่เป็นอุปสรรคต่อการลงทุนในประเทศไทยลดน้อยลง จึงน่าจะเป็นเหตุผลให้ค่าคะแนน WEF เพิ่มขึ้น

ทั้งนี้ WEF จะสำรวจข้อมูลประมาณเดือนมกราคม – มิถุนายนของทุกปี

1.3 Political and Economic Risk Consultancy (PERC) ได้ 42 คะแนน เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 7 คะแนน

โดย PERC สำรวจนักธุรกิจในท้องถิ่นและนักธุรกิจชาวต่างชาติในแต่ละประเทศ เพื่อให้คะแนนเกี่ยวกับระดับปัญหาการทุจริตในประเทศที่เข้าไปทำงานหรือประกอบธุรกิจ ว่าลดลง เพิ่มขึ้น หรือเท่าเดิม เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา ดังนั้น ค่าคะแนนที่เพิ่มขึ้น น่าจะมาจากผลการสำรวจกลุ่มเป้าหมายดังกล่าว เห็นว่าปัญหาการทุจริตลดลงเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา ซึ่งจะเห็นได้ว่าช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา องค์กรอิสระ รัฐบาล หน่วยงานของรัฐ และทุกภาคส่วน ได้แสดงเจตจำนง มีการบูรณาการและดำเนินการจัดการกับปัญหาการทุจริตอย่างเป็นรูปธรรมในวงกว้างขึ้น

ทั้งนี้ PERC จะสำรวจข้อมูลประมาณเดือนมกราคม – มีนาคมของทุกปี

ดัชนีชี้วัดภาพลักษณ์คอร์รัปชัน ประจำปี พ.ศ. 2558 ของประเทศไทยตั้งแต่ ปี 2538 – 2558 ที่มา: เรียบเรียงข้อมูลโดยมูลนิธิองค์กรเพื่อความโปร่งใสในประเทศไทย แหล่งข้อมูล  http://www.transparency.org  หมายเหตุ: องค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติได้ปรับเปลี่ยนวิธีการคิดคะแนนจากเดิมคะแนนเต็ม 10 คะแนนเป็นคะแนนเต็ม 100 คะแนนตั้งแต่ ปี พ.ศ 2555 เป็นต้นมา
ค่าคะแนนดัชนีภาพลักษณ์คอร์รัปชั่น (CPI) ของประเทศไทย ตั้งแต่ปี 2538-2558 ที่มา: มูลนิธิองค์กรเพื่อความโปร่งใสในประเทศไทย

2.แหล่งข้อมูลที่ประเทศไทย ได้คะแนน “เท่ากับ” ปีก่อน มี 4 แหล่งข้อมูล คือ

2.1 Bertelsmann Foundation Transformation Index (BF-BTI) ได้ 40 คะแนน เท่าปีก่อน

โดย BF-BTI ใช้ผู้เชี่ยวชาญวิเคราะห์และประเมินกระบวนการเปลี่ยนแปลงไปสู่ประชาธิปไตยและระบบเศรษฐกิจแบบตลาดเสรี และดูความเปลี่ยนแปลง 3 ด้าน คือ 1.ด้านการเมือง 2.ด้านเศรษฐกิจ 3.ด้านการจัดการของรัฐบาล ทั้งนี้ BF-BTI จะมีการวิเคราะห์ประเมินและเผยแพร่ผลทุก 2 ปี และข้อมูลที่เผยแพร่ครั้งล่าสุด คือ ปี 2557 ดังนั้น คะแนนปีนี้ จึงอาจใช้ข้อมูลจากฐานเดิมปี 2557 และครั้งต่อไปที่จะเผยแพร่ผล คือปี 2559

2.2 International Country Risk Guide (ICRG) : Political Risk services ได้ 31 คะแนนเท่าปีก่อน

โดย ICRG เป็นองค์กรแสวงหากำไร ให้บริการวิเคราะห์วิจัยและจัดอันดับสภาวะความเสี่ยงระดับประเทศ ประเมินความเสี่ยงด้านการเมือง ด้านเศรษฐกิจ และด้านการเงิน ซึ่งองค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ ใช้ข้อมูลรายงานความเสี่ยงด้านการเมือง มาประกอบการพิจารณาให้ค่าคะแนน ทั้งนี้ การคอร์รัปชันเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงด้านการเมือง ICRG มุ่งประเมินการคอร์รัปชันในระบบการเมือง โดยเฉพาะรูปแบบทุจริตที่นักธุรกิจมีประสบการณ์ตรงและพบมากที่สุด นั่นคือการเรียกรับสินบน การเรียกรับเงินเพื่ออำนวยความสะดวกในการนำเข้า/ส่งออก การประเมินภาษี รวมถึงระบบอุปถัมภ์ ความสัมพันธ์ใกล้ชิดทางธุรกิจกับการเมือง

ทั้งนี้ ICRG มีการประเมินและเผยแพร่ผลทุก 1 ปี ครั้งล่าสุดเป็นการประเมินรอบเดือนสิงหาคม 2557 – สิงหาคม 2558

2.3 Economist intelligence Unit (EIU) : Country Risk Rating ได้ 38 คะแนน เท่าปีก่อน

โดย EIU วิเคราะห์เชิงลึกเกี่ยวกับความเสี่ยงที่ระบบเศรษฐกิจของประเทศต้องเผชิญ ได้แก่ ความโปร่งใสในการจัดสรรและการใช้จ่ายงบประมาณ การใช้ทรัพยากรของราชการ/ส่วนรวม การแต่งตั้งข้าราชการจากรัฐบาลโดยตรง มีหน่วยงานอิสระในการตรวจสอบการจัดการงบประมาณของหน่วยงานนั้นๆ มีหน่วยงานอิสระด้านยุติธรรมตรวจสอบผู้บริหาร/ผู้ใช้อำนาจ ธรรมเนียมการให้สินบน เพื่อให้ได้สัญญาสัมปทานจากหน่วยงาน  ของรัฐ

ทั้งนี้ EIU จะมีการสำรวจเก็บข้อมูลประมาณเดือนมกราคม – สิงหาคมของทุกปี ครั้งล่าสุดเป็นการรายงานเดือนสิงหาคม 2558

2.4 Global Insight Country Risk Rating (GI) ได้ 42 คะแนนเท่าปีก่อน

โดย GI ประเมินปัจจัยเกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจที่ต้องเกี่ยวกับคอร์รัปชัน การแทรกแซงของเจ้าหน้าที่รัฐในการดำเนินธุรกิจ การให้สินบนและสิ่งตอบแทนสำหรับพิจารณาสัญญา และขอใบอนุญาต

ทั้งนี้ GI ได้รายงานข้อมูลครั้งล่าสุด     เมื่อเดือนสิงหาคม 2557 ดังนั้น ผลคะแนนของปี 2558 จึงอาจใช้ฐานข้อมูลดังกล่าว

3.แหล่งข้อมูลที่ประเทศไทย ได้คะแนน “ลดลง” กว่าปีก่อนมี 1 แหล่งข้อมูล คือ

3.1 World Justice Project (WJP) : Rule of Law Index ได้คะแนน 26 คะแนน ลดลงจากปีก่อน 18 คะแนน

โดย WJP ประเมินค่าความโปร่งใสโดยใช้หลักนิติรัฐ ซึ่งมีหลักการสำคัญ 4 ประการ คือ 1.รัฐบาลและหน่วยงานของรัฐต้องอยู่ภายใต้กฎหมายและถูกตรวจสอบได้ 2.กฎหมายต้องเปิดเผย ชัดเจน มั่นคง ปกป้องสิทธิเสรีภาพของประชาชน 3.กระบวนการทางกฎหมายมีความเป็นธรรม มีประสิทธิภาพ 4.การตัดสินคดีต้องมีความเป็นธรรม มีจริยธรรม มีความเป็นกลาง ซึ่งผลคะแนนที่ลดลงมากนี้ น่าจะมาจากปัจจัยสำคัญประการหนึ่ง คือสภาพปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองที่ผ่านมาที่มีอิทธิพลต่อตัวชี้วัดนี้ไม่น้อย

ทั้งนี้ WJP จะมีการเก็บข้อมูล ประมาณเดือนกันยายน – ตุลาคม ของทุกปี

นายสรรเสริญ กล่าวว่า อาจกล่าวได้ว่าค่าคะแนนที่เพิ่มขึ้นของ 3 แหล่งข้อมูลข้างต้น เป็นผลจากมุมมองของผู้บริหารระดับสูงและนักธุรกิจทั้งในและต่างประเทศ ที่กลับมาเชื่อมั่นประเทศไทยมากขึ้น ซึ่งอาจเกิดจากการที่รัฐบาลชุดปัจจุบันเข้ามาแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง เกิดเสถียรภาพ ความเสี่ยงทางการเมืองลดลง มีนโยบายชัดเจน ให้ความสำคัญอย่างจริงจังกับการแก้ปัญหาคอร์รัปชัน ส่งผลต่อการรับรู้ในระดับนานาชาติในทางที่ดีขึ้น

“แต่อย่างไรก็ตาม จะเห็นได้ว่าการดำเนินการเพื่อเพิ่มค่าดัชนีภาพลักษณ์คอร์รัปชัน ไม่ใช่แค่เพียงการลดปัญหาการทุจริตเท่านั้น หากแต่เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับทุกภาคส่วนในสังคม ที่ต้องรวมพลังสร้างสังคมที่ดี นอกจากนี้ จากการศึกษาพบว่าช่วงระหว่างเดือนมกราคม – มีนาคมของทุกปี จะเป็นช่วงเวลาของการเก็บข้อมูลของเกือบทุกแหล่งข้อมูลข้างต้น องค์กรอิสระ รัฐบาล หน่วยงานภาครัฐและทุกภาคส่วน จึงควรเร่งสร้างภาพลักษณ์ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการสำรวจในช่วงเวลานี้ไปพร้อมกัน รวมถึงการเผยแพร่เกี่ยวกับ พ.ร.บ.การอํานวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการ พ.ศ.2558 มีการบังคับใช้อย่างเป็นรูปธรรม และมีการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสทุกหน่วยงานภาครัฐ โดยให้ข้อมูลที่ถูกต้องชัดเจนกับประชาชน นักลงทุน หน่วยงาน/องค์กร สื่อมวลชนทั้งในและต่างประเทศ จะมีส่วนช่วยเพิ่มค่าคะแนน CPI ในปี 2559 ต่อไป และที่สิ่งสำคัญอย่างยิ่งคือทุกภาคส่วนร่วมกันสร้างสังคมที่ดีอย่างต่อเนื่องยั่งยืนทุกช่วงทุกเวลา” เลขาธิการ ป.ป.ช. ระบุ