ท่ามกลางโลกที่ผันผวนจากความตึงเครียดทางการเมือง การเติบโตของ AI และความเสี่ยงด้าน Climate Change คำถามสำคัญคือ ภาคธุรกิจ ภาครัฐ และประชาชน จะปรับตัวและแก้ปัญหาเหล่านี้อย่างไร
เอสซีจี ได้จัดงาน “ESG Symposium 2026” ภายใต้แนวคิด “ASEAN in Action: Powering Inclusive Green Transition” เวทีระดมสมองสู่การปฏิบัติจริง และนำผลการหารือไปขับเคลื่อนในระดับภูมิภาค เพื่อเชื่อมโยงผู้นำและผู้เชี่ยวชาญจากภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคการเงิน องค์กรระหว่างประเทศ ภาควิชาการ ตลอดจนแลกเปลี่ยนแนวทางรับมือความท้าทายของอาเซียน ทั้งด้านความมั่นคงทางพลังงาน การปรับตัวต่อภูมิอากาศ และการสร้างเศรษฐกิจและงานสีเขียวที่กระจายโอกาส
สำนักข่าวไทยพับลิก้า สรุปสาระสำคัญจากงานแถลงข่าว ESG Symposium 2026 ซึ่งจัดขึ้นวันที่ 6 ตุลาคม 2569 ผ่าน 3 วาระสำคัญ ได้แก่ (1) Energy Transition (2) Just Transition และ (3) Climate Adaptation ภายใต้ความร่วมมือแบบ Public–Private–People Partnership (4P) เพื่อผลักดันแนวทางจากระดับนโยบายสู่การลงมือทำในภาคธุรกิจและพื้นที่ พร้อมข้อเสนอเพื่อประเทศไทยและโลก
ส่งการบ้าน ESG Symposium ดัน 3 วาระถึงอาเซียน
นายธรรมศักดิ์ เศรษฐอุดม กรรมการผู้จัดการใหญ่ เอสซีจี กล่าวว่า ESG Symposium 2026 ขยายความร่วมมือสู่ระดับอาเซียน เพื่อทำให้เกิดการขับเคลื่อนในระดับภูมิภาค ทั้งนี้ ESG Symposium มีธรรมเนียม “ส่งการบ้าน” ทุกปี ด้วยการรายงานความคืบหน้าจากประเด็นที่หารือกันในปีก่อน เพื่อไม่ให้ข้อเสนอถูกเก็บไว้บนหิ้ง และย้ำว่าความคืบหน้าเหล่านี้เป็นผลงานของหลายภาคส่วนร่วมกัน ไม่ใช่ของเอสซีจีเพียงลำพัง
“จากข้อเสนอและการขับเคลื่อนในปีที่ผ่านมา วันนี้เราเห็นความคืบหน้าทั้ง 3 วาระอย่างชัดเจน โจทย์ที่สำคัญในวันนี้คือการนำสิ่งที่เราได้เรียนรู้และลงมือทำมาตลอดหลายปี มาขยายผลให้เกิดขึ้นในวงกว้างมากขึ้น” นายธรรมศักดิ์ กล่าว
- ด้าน Energy Transition ความสำเร็จของประเทศคือการมี Third Party Access ซึ่งเปิดทางให้ใช้พื้นที่โล่งติดตั้งโซลาร์และผลิตพลังงานทดแทนการนำเข้า LNG ช่วยทั้งความมั่นคงทางพลังงานและต้นทุน รวมถึงโครงการโซลาร์ภาคประชาชนที่ช่วยลดค่าใช้จ่ายของประชาชน อย่างไรก็ตาม ข้อจำกัดคือระบบสายส่งพลังงาน ซึ่งยังทำให้การนำพลังงานแสงอาทิตย์มาใช้ไม่เสถียร จึงมีการผลักดัน Grid Modernization, Grid Capacity Expansion และ Grid-forming Technology
- ด้าน Just Transition เพื่อตอบโจทย์การนำพาผู้ประกอบการ SME และ Micro SME ขับเคลื่อนสู่ความยั่งยืนไปพร้อมกัน ด้วยการดำเนินแนวทางผ่าน โครงการ Go Together เปิดบ้านให้ SME เข้าเรียนรู้ในหลักสูตร Net Zero Acceleration Program (NZAP) เพื่อเสริมสร้างความรู้และศึกษาดูงานในกิจกรรมที่ปรับใช้จริงแล้วคุ้มค่า ควบคู่กับการให้บริการ SME Health Check และ Funding Connect และเปิดโอกาสทางการให้แก่ผู้ประกอบการขนาดกลางและเล็กสู่กลุ่มผู้บริโภค ผ่านแพลตฟอร์ม SME อวดดี พร้อมทั้งผลักดันการเข้าถึง Green Finance อย่างทั่วถึง
- ด้าน Climate Adaptation เอสซีจี และพันธมิตร จัดตั้ง “ศูนย์กันก่อนท่วม” โดยมีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเป็นแกนหลักในการศึกษา ร่วมกับเครือข่าย มีการสร้างแบบจำลองสถานการณ์น้ำด้วยเทคโนโลยี AI ควบคู่กับการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานแบบ Dual-use ซึ่งใช้ประโยชน์ได้ทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤติ
โจทย์โมเดล 4P จาก จ.สระบุรี สู่ระดับประเทศ
นายธรรมศักดิ์ กล่าวถึงความคืบหน้าทั้ง 3 วาระ โดยเน้นในด้านพลังงานว่า จากความร่วมมือนำไปสู่การผลักดัน Direct PPA และ Grid Modernization เนื่องจากยิ่งใช้พลังงานสะอาดได้มาก ยิ่งเป็นต้นทุนที่ทำให้อุตสาหกรรมและเศรษฐกิจไทยแข่งขันได้ในระยะยาว นอกจากนี้ยังมีการเสนอให้เริ่มศึกษาเรื่อง Small Modular Reactors (SMR) ซึ่งปัจจุบันหลายประเทศในอาเซียนเริ่มผลักดัน SMR แล้ว
นายธรรมศักดิ์ กล่าวต่อว่า การสร้างความมั่นคงทางพลังงานของอาเซียนต้องอาศัยพลังงานที่หลากหลาย ทั้งพลังงานชีวภาพซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจภูมิภาค เทคโนโลยีทางเลือก อาทิ SMR การเชื่อมต่อสายส่งระดับอาเซียน เพื่อส่งต่อพลังงานสะอาดส่วนเกินจากพื้นที่หนึ่งไปตอบสนองความต้องการในอีกพื้นที่ ช่วยให้ภูมิภาคใช้พลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและมั่นคงยิ่งขึ้น
ในด้านการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศ นายธรรมศักดิ์เสนอว่า ประเทศไทยต้องมีแผนปรับตัวระดับชาติ (National Adaptation Plan) ในระดับแผนแม่บท (Master Plan) เพราะการแก้ปัญหาใช้เวลาเป็น 10 ปี ที่สำคัญคือ ผลักดัน Water Economy ที่ครอบคลุมทั้งน้ำท่วมและภัยแล้ง
“เราเห็นแล้วว่าความร่วมมือแบบ 4P (Public-Private-People Partnership) สามารถทำให้เกิดผลได้จริง โดยภาครัฐช่วยสร้างเงื่อนไขที่เอื้อต่อการลงมือทำ ภาคเอกชนนำเทคโนโลยีและเงินลงทุนมาร่วมทดลอง ภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดโจทย์ของแต่ละพื้นที่” นายธรรมศักดิ์ กล่าว
โมเดลความสำเร็จ 4P ในพื้นที่จังหวัดสระบุรี ทำให้เอสซีจีเตรียมขยายผลไปยังพื้นที่อื่นๆ แต่คำถามสำคัญคือ โมเดลความร่วมมือภาครัฐ-เอกชนจะขยายไปยังจังหวัดและอุตสาหกรรมอื่นได้อย่างไร เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนผ่านที่สมดุลทุกมิติ
‘ลงมือทำ’ ความท้าทายก่อนปฏิบัติจริง
อีกมุมมองสำคัญจาก Mr. Joe Phelan, Executive Director, Asia Pacific, World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) กล่าวว่า การเปลี่ยนผ่านด้านความยั่งยืนเชื่อมโยงกับความสามารถในการแข่งขัน ความมั่นคง และการลงทุน ซึ่งเป็นทั้งความท้าทายและโอกาสสำคัญของอาเซียน
“หัวใจสำคัญคือการเชื่อมโยงนโยบาย การลงทุน เทคโนโลยี และผู้คนผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคการเงิน และชุมชน เพื่อขับเคลื่อนอาเซียนสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว” Mr. Joe Phelan กล่าว
โดย WBCSD ในฐานะพันธมิตรร่วมกับ SCG ได้เปิดตัวสมุดปกขาว (White Paper) ฉบับสมบูรณ์ ซึ่งรวบรวมข้อเสนอแนะเชิงนโยบายจากการหารือใน ESG Symposium โดยมีเป้าหมายเพื่อหารือและผลักดันเป้าหมายให้กลายเป็นการลงมือทำ
สำหรับ 3 แนวทางเพื่อขับเคลื่อนในอาเซียน ประกอบด้วย
(1) Energy Transition: การสร้างระบบพลังงานสะอาดที่น่าเชื่อถือ เข้าถึงได้ และยืดหยุ่น โดยความท้าทายคือความเร็วในการจัดหาเงินทุนและการเชื่อมต่อเข้าโครงข่ายไฟฟ้า ดังนั้น ข้อเสนอจึงมุ่งเน้นไปที่การอำนวยความสะดวกในการจัดหาพลังงานสำหรับภาคธุรกิจ การลดความเสี่ยงทางการเงิน การกระจายแหล่งพลังงานสะอาด และการเร่งปรับปรุงโครงข่ายไฟฟ้า
(2) Just Transition: การเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรมที่ครอบคลุมทุกภาคส่วน โดยเสนอให้ภาครัฐและเอกชนเร่งสร้างอุปสงค์สินค้าและบริการสีเขียว สนับสนุนการจ้างงานและชุมชน
(3) Climate Adaptation: การเตรียมพร้อมรับมือผลกระทบทางกายภาพจากสภาพภูมิอากาศ โดยข้อเสนอสำคัญคือแผนการปรับตัวแห่งชาติ (National Adaptation Plan) ไปสู่การปฏิบัติจริง จัดทำฐานข้อมูลความเสี่ยงทางภูมิอากาศ และจัดหาเงินทุนระยะยาว
Mr. Joe ทิ้งท้ายว่า ภาคธุรกิจมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนทิศทางระดับโลกให้เป็นการลงมือทำร่วมกัน โดยเฉพาะการช่วยให้ SMEs และผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทานปรับตัวและเติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจสีเขียว
โอกาสไทยในความเสี่ยงโลก
ด้าน ดร.พชรพจน์ นันทรามาศ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่ และ Chief Economist ธนาคารกรุงไทย กล่าวว่า ประเทศไทยต้องใช้ Green Transition เป็นโอกาสยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและดึงดูดการลงทุนแห่งอนาคต โดยหัวใจสำคัญคือการขับเคลื่อนแบบ End-to-End พร้อมสร้างการเปลี่ยนผ่านที่ทั่วถึงภายใต้ความผันผวนทั้งด้านภูมิรัฐศาสตร์และ Climate Change
ดร.พชรพจน์ กล่าวว่า ภาคธุรกิจเห็นว่าเป็นโอกาสทองของประเทศไทย เพราะประเทศไทยมีข้อได้เปรียบ 3 ด้าน คือ อยู่ในภูมิภาคที่ปลอดภัย (Safe) มีความคุ้มค่าคุ้มราคาในการลงทุน (Efficient) และมีโอกาสก้าวสู่สังคมคาร์บอนต่ำ (Low Carbon)
ดร.พชรพจน์ มองว่า ธุรกิจรายใหญ่ต้องเป็นหัวเรือหลัก เพราะผู้ประกอบการเพียง 1% สร้าง GDP ถึง 65% และจ้างงาน 15% ขณะที่อีก 99% ซึ่งเป็น SME และรายย่อยต้องได้รับทิศทางและการช่วยเหลือจากรายใหญ่ที่เป็นหัวรถจักรของ Supply Chain โดย กกร. พร้อมนำข้อเสนอจากเวทีไปขับเคลื่อนต่อผ่านแพลตฟอร์ม Reinvent Thailand ซึ่งกำหนดเป้าหมาย เจ้าภาพ และการวัดผลที่ชัดเจน ครอบคลุม 7 อุตสาหกรรมเป้าหมายที่สอดคล้องกับแผนของสภาพัฒน์และข้อเสนอของธนาคารโลก
ระดมสมอง เปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืน
ภายในงานยังมีเสวนาข้อเสนอ 3 วาระสำคัญจากการระดมสมองของภาคส่วนต่างๆ โดยมีผู้ร่วมเสวนา ได้แก่ ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการอาวุโสนโยบายพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI), นายวีรชัย มั่นสินธร รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และผศ.ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ด้าน Energy Transition ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการอาวุโสนโยบายพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) เสนอให้วางระบบพลังงานที่สมดุลระหว่างความมั่นคง ต้นทุนที่แข่งขันได้ และเป้าหมายการลดคาร์บอน โดยเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ยืดหยุ่น เพิ่มบทบาทพลังงานแสงอาทิตย์และ Bioenergy ยกระดับ Grid Infrastructure พัฒนาแหล่งพลังงาน และเปิดตลาดพลังงานเสรี เพื่อให้ภาคธุรกิจเข้าถึงพลังงานสะอาดและระบบไฟฟ้าส่งจ่ายได้อย่างต่อเนื่อง
ด้าน Just Transition นายวีรชัย มั่นสินธร รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และประธานสถาบันวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมอุตสาหกรรมการผลิต เสนอให้สนับสนุนผู้ประกอบการตามระดับความสามารถในการปรับตัว เพื่อออกแบบการสนับสนุนให้ตรงกับความต้องการ โดยเริ่มจากกลุ่มนำร่องเพื่อสร้างต้นแบบครบวงจร ตั้งแต่องค์ความรู้ เทคโนโลยี ทักษะ มาตรฐาน การเข้าถึงตลาด และแหล่งเงินทุน ก่อนถอดบทเรียนและขยายผล เพื่อให้ผู้ประกอบการ แรงงาน และชุมชนเข้าถึงโอกาสจากเศรษฐกิจสีเขียวและเติบโตไปด้วยกัน
สุดท้ายด้าน Climate Adaptation ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ กรรมการวิชาการ ศูนย์กันก่อนท่วม และหัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย เสนอให้เปลี่ยนจากการแก้ปัญหาหลังเกิดผลกระทบไปสู่การคาดการณ์และลดความเสี่ยง ล่วงหน้า โดยพัฒนา One Water Data Center เชื่อมโยงข้อมูลน้ำ ระบบคาดการณ์ และการแจ้งเตือนภัย ร่วมกับท้องถิ่น ควบคู่กับการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานแบบ Dual-use ที่ใช้ประโยชน์ได้ทั้งภาวะปกติและภาวะวิกฤติ และต่อยอดสู่ Water Economy เพื่อลดความสูญเสีย รักษาความต่อเนื่องของภาคธุรกิจ และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมในพื้นที่
