เรื่องราวของ Dealer แห่ง PTT Station ทั้ง 4 ภาค ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคอีสาน ภาคกลาง และภาคใต้ สะท้อนแนวคิดการพัฒนาสถานีบริการและความตั้งใจของดีลเลอร์ที่ไม่ได้พุ่งเป้าเพียงผลกำไร แต่มองไปถึงการทำธุรกิจที่คำนึงถึงชุมชน พัฒนาคุณภาพชีวิต และสร้างสังคมแห่งการให้ ภายใต้แนวคิดหลัก “โออาร์เติมเต็มโอกาส ดีดีดี” โดย บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน) หรือ โออาร์
PTT Station บ้านแม่ขะจาน จ. เชียงราย : ทำร่วมกับชุมชน เพราะอยู่กับชุมชน
เริ่มที่ภาคเหนือกับจังหวัดบนสุดของประเทศอย่างเชียงราย กับ ‘PTT Station บ้านแม่ขะจาน’ ตั้งอยู่บนเส้นทางหมายเลข 118 เป็นสถานีบริการที่นักเดินทางมักแวะพักก่อนขึ้นหรือหลังดอย เดิมถนนเส้นนี้เป็นปลายทางของเส้นทางที่สภาพไม่ดี แต่เมื่อปรับปรุงแล้วก็กลายเป็นจุดเชื่อมการเดินทางจากลำปาง พะเยา น่าน ไปเชียงใหม่
สิ่งที่เป็นจุดเด่นของสถานีบริการนี้คือ ‘พื้นที่ปันสุข’ ซึ่งให้คนในพื้นที่นำผัก ผลไม้ สินค้าเกษตร และอาหารพื้นบ้านมาขายโดยไม่เก็บค่าเช่า กลายเป็นเสน่ห์ท้องถิ่นที่สร้างรายได้ให้ชุมชน
การทำธุรกิจบนหลักคิด “ทำร่วมกับชุมชน เพราะเราต้องอยู่กับชุมชน” ของ “คุณ เสริมชัย กิตติรัตนไพบูลย์” เจ้าของ PTT Station บ้านแม่ขะจาน ชุมชนจึงได้ประโยชน์หลายๆ ด้าน
พนักงานส่วนใหญ่เป็นชาวไทใหญ่ในพื้นที่ คุณเสริมชัยช่วยดำเนินเรื่องเอกสารและใบอนุญาตทำงานให้ถูกกฎหมาย เพื่อให้พนักงานมีชีวิตที่มั่นคง สร้างครอบครัวได้ และส่งลูกหลานเข้าโรงเรียนใกล้เคียง สนับสนุนให้ร่วมงานบุญและกิจกรรมวัด รวมถึงประเพณีงานชักพระของชาวไทใหญ่ อีกทั้งยังสนับสนุนให้พนักงานเรียนภาษาจีน เพื่อต้อนรับนักท่องเที่ยว
ด้านการศึกษา คุณเสริมชัย (ในฐานะประธานคณะกรรมการสถานศึกษาของโรงเรียนมัธยมในพื้นที่) ร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงรายและมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ช่วยจัดตั้งห้องสมุดภาษาจีน สนับสนุนทุนการศึกษา และผลักดันให้คนท้องถิ่นมีทักษะภาษาจีนไว้ใช้ในการค้าและการท่องเที่ยว เพราะเชียงรายอยู่ใกล้ชายแดน เพื่อให้คนท้องถิ่นและพนักงานปั๊มมีทักษะภาษาจีนรองรับการค้าชายแดนและการท่องเที่ยว
คุณเสริมชัยยังช่วยผลักดันและระดมทุนกว่า 22 ล้านบาท เพื่อสร้างอาคารผู้ป่วยใหม่ให้โรงพยาบาลเวียงป่าเป้า ซึ่งอยู่ห่างไกลจากตัวจังหวัด ทำให้จำนวนเตียงเพิ่มจากราว 20–30 เตียง เป็นมากกว่า 100 เตียง และประสานให้มีหน่วยฟอกไต 22 เตียง ซึ่งให้บริการฟรีภายใต้สิทธิ 30 บาทรักษาทุกโรค
จากโอกาสของชุมชน ขยายไปสู่งานด้านการศึกษาและสาธารณสุข ทำให้ PTT Station บ้านแม่ขะจาน เป็นมากกว่าสถานีบริการที่ห้องน้ำสะอาด แต่เป็นศูนย์กลางที่สร้างโอกาสให้คนในชุมชน
PTT Station เขาเขียว จ. นครสวรรค์ : มองตัวเองเป็นลูกค้า ชุมชนเป็นครอบครัว
ถัดมาที่จังหวัดนครสวรรค์ ‘PTT Station เขาเขียว’ โดย “คุณ ชาญชัย สุสมบูรณ์” หรือที่คนในพื้นที่เรียกกันว่า “พี่อ้วน” เจ้าของสถานีบริการ ได้เริ่มต้นจากการรับช่วงต่อจากเจ้าของสถานีบริการ ปตท. เดิม และพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ จนครองใจลูกค้าและชุมชนมาตลอดกว่า 30 ปี
แนวคิดที่ทำให้สถานีบริการแห่งนี้โดดเด่นคือมุมมองของพี่อ้วน “มองตัวเองเป็นลูกค้า”
“ถ้าเราเป็นลูกค้า ปั๊มเรามีแบบนี้ แล้วลูกค้าจะโอเคไหม เราอยากอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดี ปั๊มที่สวยๆ มากกว่า…ผมคิดไม่เหมือนคนอื่น ทำ Food Court ติดแอร์ กำไรน้อย แต่สำหรับผม กำไรไม่ได้เป็นตัวตั้ง แต่การได้เห็นความสุขของคนอื่นนี่แหละที่ทำให้ผมมีความสุข ได้เห็นถึงคุณค่าของสิ่งที่ตั้งใจทำ”
หลักคิดที่เป็นหัวใจของที่นี่คือ “มองตัวเองเป็นลูกค้า” ความพิถีพิถันของพี่อ้วนครอบคลุมถึงทุกส่วนในสถานีบริการ แม้กระทั่งอาหารและขนมที่จะวางขายในปั๊ม พี่อ้วนต้องชิมเองก่อนทุกครั้ง ถ้าไม่ผ่าน ก็ไม่อนุญาตให้นำมาขาย แม้จะเป็นแบรนด์แฟรนไชส์ก็เคยปฏิเสธมาแล้ว จุดเด่นที่สำคัญของสถานีบริการแห่งนี้คือ Food Court ติดแอร์และพื้นที่ให้สัตว์เลี้ยงเดินเล่น แม้จะต้องลงทุนสูง แต่พี่อ้วนก็ตั้งใจทำเพื่อลูกค้าและคนในชุมชน สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่พี่อ้วนเห็นในฐานะลูกค้า เพราะเชื่อว่าความสุขลูกค้าต้องมาก่อน
อีกหนึ่งหัวใจสำคัญคือความตั้งใจในการสร้างอาชีพให้คนในชุมชนตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ เริ่มจากพัฒนา “ศูนย์การเรียนรู้ภูทอง” ที่เปิดให้คนในชุมชนมาฝึกอาชีพฟรี ทั้งฝึกทักษะการทำขนมไทย เบเกอรี่ ไปจนถึงการสอนจิตรกรรมไทยและงานฝีมือ เมื่อชาวบ้านมีทักษะอาชีพและสินค้า พี่อ้วนก็เปิดตลาดนัดชุมชนวันหยุดในสถานีบริการ ให้ชาวบ้านได้มาค้าขายฟรีกทุกวันเสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ถือเป็นการสร้างอาชีพให้คนในชุมชนอย่างยั่งยืน
PTT Station โค้งวิไลไทยเสรี จ.กำแพงเพชร : เปลี่ยนของเหลือใช้ให้เป็นการให้
อีกหนึ่งสถานีบริการที่เปลี่ยนพื้นที่ธุรกิจเป็นพื้นที่แห่งโอกาส คือ ‘PTT Station โค้งวิไลไทยเสรี’ โดย “คุณ สิรินาฏ กฤชภากรณ์” หรือ “พี่นาฏ” ซึ่งทำให้เห็นว่าชุมชนและทุกคนก็มีส่วนร่วมกับการให้ได้
แนวคิดของพี่นาฏคือ การสร้างพื้นที่และแพลตฟอร์มของการแบ่งปัน นำมาสู่โครงการเพื่อสังคมหลากหลายรูปแบบ เช่น ช่วยเหลือผู้ป่วยติดเตียง สนับสนุนการบริจาคโลหิต และส่งเสริมการเรียนรู้ของเด็กและเยาวชน ที่สำคัญโครงการเหล่านี้ไม่ใช่แค่ CSR ที่ทำแล้วจบ
ตัวอย่างเช่น โครงการเสื้อผ้า 20 บาท ซึ่งเปิดรับบริจาคเสื้อผ้ามือสองสภาพดี แล้วนำมาขายชิ้นละ 20 บาท โดยรายได้ทั้งหมดไปซื้อผ้าอ้อมผู้ใหญ่และของจำเป็นสำหรับผู้ป่วยติดเตียงในชุมชน และทำงานร่วมกับ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เพื่อคัดเลือกผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือ
โครงการเต็มใจ เกี่ยวกับการบริจาคโลหิต จากความยากลำบากของผู้ป่วยและคนใกล้ตัวในการหาเลือดเพื่อรักษา PTT Station โค้งวิไลไทยเสรี จึงเปิดสถานีเป็นจุดรับบริจาคโลหิตในพื้นที่ พร้อมจัดกิจกรรมให้ความรู้เพื่อลดความกังวลของผู้ที่ยังไม่กล้าบริจาค เพื่อปลูกฝังจิตอาสาและแก้ปัญหาการขาดแคลนเลือดสำรองในโรงพยาบาล วันนี้โครงการขยายไปสู่ระดับประเทศ ดำเนินงานโดยมูลนิธิดั่งพ่อสอน ร่วมกับศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย
โครงการละเล่นไทย ภายใต้แคมเปญ “Heroes Battle ศึกฮีโร่ ละเล่นไทย” เป็นตัวอย่างที่ทำให้สถานีบริการกลายเป็นสนามของการละเล่นพื้นบ้านอย่างตุ๊กตุ่นและทอยเส้น ทำงานร่วมกับโรงเรียนและชุมชน ผลคือเด็กๆ ได้ใช้เวลากับเพื่อนมากขึ้น ฝึกการสื่อสารและการทำงานเป็นทีมนอกโลกออนไลน์ ชักชวนให้เยาวชนลดการใช้เวลากับโทรศัพทมือถือ จากเวทีในพื้นที่ ปัจจุบันการแข่งขันพัฒนาสู่ระดับประเทศ
นอกจากนี้ พี่นาฏยัง ส่งเสริมโครงการตลาดเกษตรอินทรีย์ “ภูมิใจ” ให้เกษตรกรท้องถิ่นมีรายได้ นำสินค้ามาขายฟรี คัดแยกขยะและนำเศษอาหารเข้าระบบหมุนเวียน เช่น นำเศษอาหารไปเลี้ยงหนอน BSF เพื่อนำไปเป็นอาหารไก่ออร์แกนิกและทำปุ๋ยหมุนเวียนใช้ในแปลงปลูกกล้วยไข่ GI ปลอดสารพิษหลังปั๊ม และทำดอกไม้จันทน์จากลอตเตอรี่ที่ไม่ถูกรางวัล เพื่อเพิ่มคุณค่าให้ของที่เหลือใช้
สถานีบริการ หรือที่เรียกกันว่าปั๊มน้ำมัน สำหรับนักเดินทางอาจเป็นจุดแวะพักผ่อนหย่อนใจ แต่สำหรับชุมชนในพื้นที่ PTT Station ไม่ใช่แค่พื้นที่ธุรกิจ แต่เป็นทั้งตลาด ห้องเรียนฝึกอาชีพ สนามเด็กเล่น โครงการเพื่อสังคม และอื่นๆ อีกมากมาย
