ดร.ชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์
ลูกเขยของลุงหมีซึ่งอยู่ที่อเมริกาชอบเล่นกีตาร์ ที่บ้านมีทั้ง classical guitar (สายดีดทำด้วยเส้นไนลอน) และ acoustic guitar (สายดีดทำด้วยลวดเหล็ก) และกีตาร์ไฟฟ้า เป็นกีตาร์ยี่ห้อชั้นนำคือ fender โดยในปี 1946 หรือ 80 ปี มาแล้ว leo fender ได้ออกแบบกีตาร์ไฟฟ้าตัวแรกขึ้นมา เพิ่มทางเลือกในการให้เสียงของกีตาร์และตั้งบริษัทผลิตกีตาร์รุ่นต่างๆออกมาจำหน่าย คนเล่นกีตาร์เป็นจะคุ้นกันดีกับรุ่นอมตะ คือ telecasterและ stratocaster ลูกเขยได้ถ่ายทอดความสนใจเล่นกีตาร์ให้แก่ลูกชายตั้งแต่วัยเด็ก จนลูกอายุ14 ขวบได้เป็นสมาชิกของวงร็อคเล็กๆจัดตั้งโดยครูสอนกีตาร์
แนวเพลงสำหรับเล่นกีตาร์ที่ลูกเขยชอบมากคือ แนวบลูส์- blues music ลุงหมีได้พูดคุยแลกเปลี่ยนความรู้ในเรื่องดนตรีแนวนี้กับลูกเขยจนลุงหมีมีความรู้เพิ่มเติมมาเล่าสู่กันฟังได้ในเรื่องเล่าครั้งนี้
เพลงแนว blues ถือกำเนิดโดยคนอเมริกันผิวดำ (สมัยนี้ต้องเรียกให้ถูกว่าผิวสีหรือ coloured people) ที่เป็นทาสอยู่ภาคใต้ของอเมริกันในช่วงศตวรรษ1800 เล่นเป็นเพลงพื้นบ้าน (folk song) เพื่อฟังพักผ่อน ระบายอารมณ์ทุกข์ยากหรือให้กำลังใจซึ่งกันและกัน
ช่วงแรกเป็นการเล่นเพลงกันเองในกลุ่มคนผิวสี ต่อมาผสมผสานกับแนวเพลงของโบสถ์คนผิวสี (gospel music) ซึ่งเน้นการแสดงอารมณ์ผ่านการร้องเพลง ทำให้แนวเพลง blues มีการพัฒนามากขึ้นจนมีรูปแบบ scale เพลงเป็นตัวของตัวเอง เสียงดนตรีเร้าอารมณ์มาก โดยการใช้เสียงโหยหวนจากเสียงร้องและเสียงกีตาร์ เพลงแนว blues จะมีช่วงเดี่ยวกีตาร์ให้คนฟังเสียงอย่างจุใจ ส่วนเนื้อร้องจะเป็นการเล่าเรื่อง การระบายอารมณ์ บ่อยครั้งเป็นการเสียดสีสังคมและบางครั้งแทรกอารมณ์ขัน
ศิลปินชั้นนำที่ถือว่าบุกเบิกให้เพลง blues ได้รับการยอมรับในวงกว้างขึ้นตั้งแต่ปี 1950 เป็นต้นมา มีสามคนใช้นามสกุล King เหมือนกันโดยไม่มีความเกี่ยวโยงทางญาติกัน คือ bb/ freddie / albert จนถูกขนานนามว่าเป็น three kings of blues
ลุงหมีขอแนะนำเพลงของ bb king เป็นพิเศษ เพราะได้รับการยกย่องสูงสุดว่าเป็นสุดยอดนักแต่งเพลงและเล่นกีตาร์แนว blues มีศิลปินระดับตำนานเคยร่วมงานกัน bb king หลายคนเช่น eric clapton และในหนังเรื่อง elvis (2022) ก็มีฉากที่ elvis ตามไปดูการแสดงและขอคำแนะนำจาก bb king
คลิปการแสดงของ bb king ที่นำมาให้ดู แสดงถึงบรรยากาศในเวทีของคนผิวสี bb king พูดเล่นในทำนองเสียดสีการเหยียดผิว แสดงฝีมือเดี่ยวกีตาร์ จากนั้นจึงร้องเพลงเล่าเรื่องด้วยอารมณ์ขัน ตลอดเวลาของการแสดงจะได้ยินเสียงตระโกนโต้ตอบของคนดูแบบกันเอง
ความนิยมต่อเพลงแนว blues แผ่ขยายขึ้นตามกาลเวลา จากภาคใต้ของอเมริกาเข้าสู่ภาคเหนือ จากคนผิวสีสู่คนผิวขาว และข้ามไปยังต่างประเทศอังกฤษเป็นประเทศหนึ่งซึ่งตอบรับแนวเพลง blues เข้าประยุกต์ในเพลงร็อค ศิลปินอังกฤษระดับตำนานที่สร้างผลงาน rock and blues ให้เป็นที่รู้จักคือ eric clapton ผลงานเพลงชื่อ layla ในปี 1970 ติดชาร์ตอันดับหนึ่งและถือเป็นเพลงร็อคที่ยิ่งใหญ่เพลงนึง เนื้อเพลงเล่าถึงตำนานรักไม่สมหวังจากนิยายอาราเบียเก่าแก่ ในคลิปการแสดงสดจะเห็น clapton แสดงฝีมือเดี่ยวกีตาร์แนว blues ผสมผสานไปกับเสียง keyboard จนจบเพลง
แนวเพลง blues ได้ cross over ไปยังเพลงแนว country ของอเมริกาด้วย เพลงที่ได้รับความนิยมมากเพลงหนึ่ง คือ tennessy whisky แต่งขึ้นตั้งแต่ปี 1983 แต่ได้รับความนิยมสูงสุดในปี 2015 เมื่อ chris stapleton นำเพลงนี้มาร้องในแนว r&b (rhythm and blues) จนติดชาร์ต hot country music
สำหรับตัวอย่างเพลงแนว rock- blues ยุคปัจจุบัน ขอเลือกเพลงชื่อ gravity เล่นโดย john mayor คลิปการแสดงสดมีความยาว 7 นาที โดยครึ่งหลังของเพลงเป็นการเดี่ยวกีตาร์ซึ่งมีปฏิกริยาตอบรับของผู้ชมอย่างคึกคัก
เพลงแนว blues ที่พวกเราคนไทยคุ้นเคยกัน คือ เพลงที่ในหลวงร.9 ทรงนิพนธ์ไว้ ชื่อ h.m. blues เป็นเพลงแสดงถึงพระปรีชาสามารถและพระอารมณ์ขัน เมื่อเปิดแสดงเพลงนี้ทรงขอให้คนฟังทายชื่อเพลงว่า h.m. ย่อมาจากอะไร คนฟังก็ทายว่ามาจากคำ his majesty แต่เมื่อฟังเพลงจบจึงรู้ว่าหมายถึง hungry man คือนักดนตรีทั้งหลายซึ่งเล่นดนตรีให้คนฟังอย่างยาวนานโดยยังไม่ได้กินอาหารเลย (แต่คนฟังกินกันมาแล้ว)
เพลงนี้แต่งเป็นแนว blues ผสม jazz ลุงหมีจึงเลือกคลิปแสดงที่ใช้คนผิวสีร้องเพลงด้วยอารมณ์และความสนุกสนาน ขอให้สังเกตท่อนเดี่ยวแซกโซโฟน แล้วใช้จินตนาการว่าในหลวงจะทรงเล่น saxophone ด้วยความสุขเพียงใด
ทำนองของเพลง h.m. blues นี้ ต่อมาได้นำมาใส่เนื้อร้องภาษาไทย ใช้ชื่อเพลงว่าชะตาชีวิต ทำให้กลายเป็นเพลงปรัชญาชีวิตที่แฝงความเศร้า อันแสดงให้เห็นว่าเนื้อร้องของเพลงสามารถสร้างอารมณ์ได้หลากหลายมากแล้วแต่การนำเสนอของผู้เรียบเรียงทำนองเพลงและการใส่เนื้อร้อง
คลิปที่เลือกมาเสนอเป็นการร้องโดยก้อง สหรัถซึ่งแฟนเพลงรู้จักกันดี
หมายเหตุ : ที่มา.. รูปจาก google และคลิปเพลงจาก you tube
