ข่าวประชาสัมพันธ์

KKP Research ภายใต้กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร (KKP) ประเมินว่าปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño) ที่รุนแรงและยืดเยื้อ ผนวกกับระดับน้ำใช้การได้ในเขื่อนภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ลดลงจากปีก่อนอย่างมีนัยสำคัญจนเหลือต่ำกว่าระดับ 50% กำลังสร้างความเสี่ยงให้กับภาคเกษตรไทยในปี 2027 อย่างเต็มรูปแบบ โดยแม้เหตุการณ์น้ำท่วมในภาคกลางปีนี้จะทำให้ภาพรวมดูเหมือนมีน้ำมาก แต่ปริมาณฝนโดยรวมยังต่ำกว่าทั้งค่าเฉลี่ยและปีที่ผ่านมาอยู่ ดังนั้นปรากฏการณ์เอลนีโญในปี 2027 อาจทำให้รายได้ภาคเกษตรไทยพลิกจากที่เติบโต 8.8% ในปี 2026 กลับมาหดตัว 1–5% ตามค่าเฉลี่ยในอดีต และเสี่ยงหดตัวลึกถึง 15–20% หากภัยแล้งรุนแรงเทียบเท่าปี 2014–2016
กลุ่มที่เปราะบางที่สุดคือเกษตรกรนอกเขตชลประทานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และชาวนาที่พึ่งพารายได้จากข้าวนาปรังในภาคกลาง ซึ่งการหดตัวของรายได้จะส่งผลกระทบต่อเนื่องไปยังการบริโภคในต่างจังหวัด ความสามารถในการชำระหนี้ และภาพรวมเศรษฐกิจไทยในปี 2027 จึงแนะภาครัฐเร่งวางแผนบริหารจัดการน้ำตั้งแต่ฤดูเพาะปลูกข้าวนาปรัง 2026/27 ควบคู่กับมาตรการช่วยเหลือที่ตรงเป้าหมาย
ปัจจัยลบพลิกเกมในปี 2027
ในปี 2026 ภาคเกษตรไทยยังได้รับผลกระทบในวงจำกัด เนื่องจากเอลนีโญเริ่มก่อตัวช่วงฤดูฝนและมีปริมาณน้ำสำรองในเขื่อนใกล้ระดับสูงสุดในรอบทศวรรษ ส่งผลให้ผลผลิตยังขยายตัวได้ประมาณ 1.2% ขณะที่ราคาสินค้าเกษตรปรับขึ้น 7.5% จากภาวะอุปทานโลกตึงตัว หนุนให้รายได้ภาคเกษตรยังเติบโตได้ 8.8%
อย่างไรก็ตาม ปัจจัยบวกดังกล่าวกำลังพลิกกลับเป็น 2 ปัจจัยลบสำคัญในปี 2027 ได้แก่
1. เอลนีโญรุนแรงและลากยาวกว่าคาด: องค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐฯ (NOAA) ประเมินว่าเอลนีโญมีโอกาสอยู่ในระดับรุนแรงถึงรุนแรงมากต่อเนื่องจนถึงเดือน ก.พ. 2027 ก่อนทยอยลดระดับสู่ภาวะปกติในช่วงกลางปี โดยการประมาณการล่าสุดในเดือน ต.ค. ยังระบุถึงความเสี่ยงที่รอบนี้จะรุนแรงในระดับ “เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์” ซึ่งเพิ่มโอกาสที่ฤดูฝนไทยปี 2027 จะมาช้าหรือทิ้งช่วงนาน
2. น้ำใช้การได้ในเขื่อนต่ำกว่าปีก่อนมาก: แม้ตัวเลขปริมาณน้ำในเขื่อนภาพรวมอาจดูอยู่ในระดับดีจากฝนท้ายฤดูในภาคกลาง แต่ส่วนใหญ่เป็นมวลน้ำจากสถานการณ์น้ำท่วมที่ต้องทยอยระบายออก ขณะที่น้ำใช้การได้จริงในเขื่อนเก็บน้ำสำคัญกลับลดลงมาก โดยเขื่อนภาคเหนือเหลือเพียง 48.8% (จาก 71.6% ในปีก่อนหน้า) และภาคตะวันออกเฉียงเหนือเหลือเพียง 46.1% (จาก 69.6% ในปีก่อนหน้า)
นอกจากนี้ ลำดับความสำคัญของการจัดสรรน้ำจะกลับมาเป็นแรงกดดันอีกครั้ง เนื่องจากน้ำต้นทุนต้องถูกจัดสรรเพื่อการอุปโภคบริโภค การรักษาระบบนิเวศ และภาคอุตสาหกรรมก่อนภาคเกษตรกรรม ซึ่งการขยายตัวของอุตสาหกรรมที่ใช้น้ำปริมาณมากอย่าง Data Center อาจเพิ่มแรงกดดันต่อภาคเกษตร หากขาดการกำกับดูแลที่เหมาะสม
3 ระลอกผลกระทบและข้อจำกัดราคาข้าว
ภายใต้เงื่อนไขน้ำต้นทุนที่ต้องใช้ยาวนานขึ้นหากเกิดฝนทิ้งช่วง KKP Research ประเมินว่าผลผลิตเกษตรจะทยอยได้รับผลกระทบเป็น 3 ระลอก ดังนี้
- ระลอกแรก – ข้าวนาปรัง (ภาคกลาง): พืชที่พึ่งพาน้ำชลประทานเกือบทั้งหมด จะได้รับผลกระทบเร็วที่สุดในฤดูนาปรัง 2026/27 จากการจำกัดพื้นที่เพาะปลูกและการงดทำนาปรังรอบสอง
- ระลอกสอง – พืชไร่พึ่งพาน้ำฝน (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ): ได้แก่ มันสำปะหลัง อ้อย และข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ซึ่งจะได้รับความเสียหายหากฝนต้นฤดูปี 2027 ทิ้งช่วง
- ระลอกสาม – พืชไม้ยืนต้น: ได้แก่ ปาล์มน้ำมันและยางพารา แม้ไม่กระทบในทันที แต่ความร้อนและภัยแล้งสะสมจะชะลอการเจริญเติบโต ทำให้ต้องใช้เวลานานขึ้นกว่าจะเก็บเกี่ยวผลผลิตได้
ด้านราคาสินค้าเกษตร แม้เอลนีโญระดับรุนแรงจะกระทบผู้ผลิตรายใหญ่ในเอเชียและพยุงราคาสินค้าเกษตรโลกให้อยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง แต่สำหรับ “ข้าว” ซึ่งเป็นสินค้าเกษตรหลักของไทย โอกาสที่จะเห็นราคาพุ่งแรงเหมือนปี 2023 (ช่วงที่อินเดียจำกัดการส่งออก) มีค่อนข้างจำกัด เนื่องจากปัจจุบันปริมาณข้าวสำรองของอินเดียและผู้ส่งออกหลักอื่น ๆ กลับมาอยู่ในระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์
จากการประเมินเบื้องต้นของ KKP Research หากภัยแล้งรุนแรงเทียบเคียงปี 2014–2016 ที่ผลผลิตหดตัว 19% ขณะที่ราคาสินค้าเกษตรปรับขึ้นได้เพียง 0–4% จะฉุดให้รายได้ภาคเกษตรหดตัวสูงถึง 15–20% ในปี 2027 แต่หากผลผลิตหดตัวราว 5% ตามค่าเฉลี่ยช่วงปี 2005–2025 รายได้ภาคเกษตรจะหดตัวราว 1–5%
ข้อเสนอเชิงนโยบายรับมือภัยแล้ง
KKP Research เสนอแนวทางรับมือเชิงนโยบายในระยะสั้น 3 ประการ ได้แก่
1. บริหารจัดการน้ำอย่างเข้มงวดและสื่อสารล่วงหน้า: แจ้งเกษตรกรตั้งแต่เนิ่นๆ เรื่องการงดทำนาปรังรอบสองและการกันน้ำสำรองรับช่วงฝนทิ้งช่วง ควบคู่กับมาตรการชดเชยที่สมเหตุสมผล
2. ปรับเปลี่ยนชนิดพืช: ส่งเสริมการปลูกพืชใช้น้ำน้อยและพันธุ์อายุสั้นในพื้นที่เสี่ยง
3. เปลี่ยนมาตรการช่วยเหลือให้ตรงเป้า: เน้นช่วยเหลือเกษตรกรที่ผลผลิตเสียหายจริง เช่น การขยายระบบประกันภัยพืชผล แทนมาตรการพยุงราคาแบบหว่านแหที่มีต้นทุนสูงและได้ผลน้อยในภาวะที่ราคาสินค้าเกษตรอยู่ในระดับสูงอยู่แล้ว
ส่วนในระยะยาว ภาครัฐควรเร่งลงทุนขยายระบบชลประทาน โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ควบคู่กับการยกระดับผลิตภาพและผลผลิตต่อไร่ เพื่อสร้างเสถียรภาพด้านรายได้ให้เกษตรกรและเสริมความมั่นคงทางอาหารของไทยรับมือสภาพภูมิอากาศที่แปรปรวนในอนาคต
อ่านบทความฉบับเต็มได้ที่ https://media.kkpfg.com/document/2026/Nov/KKP%20Research_Prolonged%20El%20Nino%20risk.pdf
