ดร. สุทธิ สุนทรานุรักษ์
เราเริ่มต้นศักราช 2026 ด้วยความรู้สึกที่แตกต่างจากปีก่อนๆ อย่างสิ้นเชิง…หลังสิ้นสุดการระบาดใหญ่ของ Covid-19 เราอยู่ในช่วงเวลาแห่งความเปราะบาง หรือ BANI World
อย่างไรก็ดี ตั้งแต่ต้นปีนี้เราได้ก้าวเข้าสู่โลกยุคที่เรียกว่า NAVI World อย่างเต็มตัว
คำศัพท์ NAVI World นั้น ปรากฏอยู่ในรายงานหลายฉบับของ EY (Ernst & Young) ที่เผยแพร่ในช่วงปลายปี 2025 และต่อเนื่องมาถึงต้นปี 2026 เช่น รายงาน 2025 EY Global Risk Transformation Study
โลกยุค NAVI คือโลกที่อยู่ในสภาวะ Non-linear หรือ ความไม่เป็นเส้นตรง เต็มไปด้วยความวิตกกังวล (A – Anxious) ความผันผวน (V – Volatile) และมีความเชื่อมโยงกันอีรุงตุงนัง (I – Interconnected)
อย่างไรก็ดี คำใน NAVI ที่สะท้อนพลวัตของโลกวันนี้ได้ดีที่สุดคือตัว N – Non-linear…ความไม่เป็นเส้นตรง
โลกที่ไม่เป็นเส้นตรง คือ โลกที่เหตุการณ์หนึ่งไม่ได้นำไปสู่ผลลัพธ์ที่คาดเดาได้ง่าย ๆ อีกต่อไป แต่กลับกลายเป็นว่า “เหตุปัจจัยเพียงเล็กน้อย” สามารถส่งผลรุนแรงและกินวงกว้างอย่างไม่สมเหตุสมผล ซึ่งเห็นได้ชัดจากเหตุการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ที่กำลังดุเดือดเลือดพล่านอยู่ในขณะนี้
ภูมิรัฐศาสตร์ที่ย้อนกลับไปสู่ยุค “ล่าอาณานิคมใหม่” (Neo Colonialism)
เรื่องน่ากังวลที่สุดในช่วงต้นปี 2026 คือ เมื่อมหาอำนาจละทิ้ง “ระเบียบโลกที่อิงตามกฎเกณฑ์” (Rules-based Order) และหันมาใช้ “อำนาจดิบ” (Hard Power) ในรูปแบบที่ชวนให้นึกถึงการล่าอาณานิคมในศตวรรษก่อน
เริ่มต้นจาก “เวเนซุเอลา” ที่สหรัฐรุกคืบด้วยปฏิบัติการทางทหารที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอำนาจอย่างฉับพลัน นับเป็นการส่งสัญญาณว่าการควบคุมทรัพยากรพลังงานอาจสำคัญกว่าอธิปไตยในสายตาของมหาอำนาจ
ต่อมา คือ “กรีนแลนด์” ด้วยการประกาศสถานะกรีนแลนด์ให้เป็นพื้นที่ความมั่นคงและยุทธศาสตร์ด้านทรัพยากรของสหรัฐฯ
…นี่คือเครื่องยืนยันว่า “พรมแดนใหม่” ไม่ได้ถูกกำหนดด้วยแผนที่เพียงอย่างเดียว แต่ถูกกำหนดด้วยความต้องการแร่ธาตุหายากและเส้นทางอาร์กติก
และล่าสุด คือ “อิหร่าน” ที่สะท้อนแรงกดดันมหาศาลจากภายนอกได้บีบคั้นจนสถานการณ์ภายในระเบิดออกมา
…พลวัตเหล่านี้ คือ ความเป็น Non-linear อย่างชัดเจนที่สุด เพราะการขยับหมากจุดหนึ่ง กำลังสร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วระบบความมั่นคงและเศรษฐกิจโลกอย่างที่ไม่มีใครตั้งตัวติด
สุนทรพจน์ของ Mark Carney ที่ Davos: “The Power of the Powerless”
ท่ามกลางโลกที่มหาอำนาจกำลังเล่นเกมล่าอาณานิคมใหม่…ในเวที World Economic Forum (WEF) 2026 ณ เมือง Davos… Mark Carney นายกรัฐมนตรีแคนาดา ได้กล่าวสุนทรพจน์ที่จับใจ โดยเขาหยิบยกแนวคิดอันทรงพลังของ Václav Havel อดีตนักคิดและผู้นำของเชค เรื่อง “The Power of the Powerless” หรือ อำนาจของคนไม่มีอำนาจ
Carney ชี้ให้เห็นว่า โลกที่บิดเบี้ยวนี้ พวกเราหลายคนกำลัง “Living within a lie” หรือมีชีวิตอยู่กับการโกหกตัวเอง… เราแสร้งทำเป็นมองไม่เห็นการใช้อำนาจที่ฉ้อฉลเพียงเพื่อให้ชีวิตดำเนินต่อไปได้
Carney ย้ำว่าในโลกที่บิดเบี้ยวนี้ “พลังของผู้ที่มีอำนาจน้อยกว่า เริ่มต้นที่ความกล้าที่จะซื่อสัตย์ต่อความจริง”
…The power of the less powerful starts with honesty.
ความหมายที่ Carney สื่อสารออกมานั้นลึกซึ้งมากในยุค NAVI ที่ความวิตกกังวล (A – Anxious) ความผันผวน (V – Volatile) และความเชื่อมโยงกันอีรุงตุงนัง (I – Interconnected) ทวีความรุนแรงขึ้น
…การยืนหยัดในความจริง (Living in Truth) คือ อาวุธเดียวที่เหลืออยู่ของคนตัวเล็ก ๆ
เมื่อมหาอำนาจพยายามล่าอาณานิคมด้วยการบังคับ สิ่งที่จะหยุดยั้งได้ไม่ใช่กองกำลังที่ใหญ่กว่าเสมอไป แต่อยู่ที่การที่คนธรรมดา หรือประเทศเล็ก ๆ กล้าที่จะดึง “ป้ายลวงตา” ออก และปฏิเสธเป็นส่วนหนึ่งของระบบนั้น
ต้นปี 2026 คือ บททดสอบมโนธรรมของคนทั่วโลก เราอาจมองว่าตัวเองไม่มีอำนาจที่จะเปลี่ยนทิศทางของเวเนซุเอลา กรีนแลนด์ หรืออิหร่านได้ แต่หากเรายึดมั่นในความซื่อตรง (Integrity) และใช้ “อำนาจของคนไม่มีอำนาจ” ในการขับเคลื่อนความถูกต้องในพื้นที่เล็ก ๆ ของเรา… แรงสั่นสะเทือนนั้นอาจส่งผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่เกินคาดเดา
ผู้สนใจโปรดดู
