เรื่องเล่าจากลุงหมีปุ๊ (72) … space music – เพลงสรรเสริญจักรวาล

ดร.ชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์

เรื่องราวของจักรวาลอันกว้างใหญ่กระตุ้นความสนใจของมวลมนุษย์ไม่มีที่สิ้นสุด ในแง่วิทยาศาสตร์สาขาดาราศาสต์และฟิสิกส์มีการศึกษาค้นคว้าเพื่อเข้าใจความลี้ลับของจักรวาลอย่างต่อเนื่อง ในแง่วรรณกรรมมีการแต่งเรื่องราวเกี่ยวกับเทพเจ้าต่างๆ ที่มีถิ่นพำนักอยู่บนท้องฟ้า

ในวงการเพลงคลาสสิคมีการแต่งเพลงบรรยายถึงอวกาศและจักรวาลซึ่งมีความลี้ลับให้ค้นหา ลุงหมีขอเรียกเพลงเหล่านี้ว่าเป็น space music หรือเพลงสรรเสริญจักรวาล โดยเริ่มจากเพลงแรกแต่งโดยยอดคีตกวีเยอรมัน Richard Wagner ในผลงานโอเปรา แต่งในปี 1851 เรื่อง Ride of the Valkyries อันเป็นเรื่องราวตำนานเทพเจ้าของชาวไวกิ้ง valkyrie คือเทพนักรบหญิงซึ่งทำหน้าที่คัดเลือกนักรบชาวโลกที่ตายอย่างกล้าหาญในสงคราม เพื่อพาศพไปส่งที่ดินแดนเทพเจ้า โดยขี่ม้าบินขึ้นไปในท้องฟ้า ดนตรีของเพลงนี้จึงให้ความรู้สึกของการล่องลอยเหินหาวไปในอวกาศ (ในหนังซูเปอร์ฮีโรยอดฮิตของค่าย Marvel เรื่อง Avengers ก็มีตัวละคร valkarie ร่วมอยู่ด้วย)

คลิปที่เลือกมาเสนอเป็นการแสดงของ วง Berlin Philharmonic ในฉากเหาะเหินของเหล่า valkyrie โดยมีภาพประกอบจากหน้าปกแผ่นเสียงเพลงอายุ 60 ปีซึ่งลุงหมีสะสมไว้ 60 ปีมาแล้ว

เพลงที่สองเป็นผลงานของ Richard Strauss จากเพลงชื่อ Thus Spoke Zarathustra แต่งเมื่อปี 1896 จากแรงบันดาลใจของวรรณกรรมมีชื่อโดยนักปรัชญาชาวเยอรมัน Nietzsche บรรยายความเชื่อเรื่องพระเจ้า เพลงนี้เปิดด้วยท่อนสั้นๆ ชื่อว่า Sunrise ซึ่งเป็นที่รู้จักแพร่หลายเมื่อถูกนำมาใช้ประกอบฉากเปิดหนังวิทยาศาสตร์ระดับอมตะ ชื่อ 2001: A Space Odyssey สร้างเมื่อปี 1968 เล่าถึงการทางของมนุษย์ไปค้นหาความจริงเกี่ยวกับจักรวาล

ลุงหมีขอเสนอคลิปสั้นจากหนัง ซึ่งเปิดเรื่องด้วยฉากดวงอาทิตย์ลอยขึ้นจากเงาของโลกเมื่อมองจากยานอวกาศ โดยใช้ดนตรีจากเพลงคลาสสิกที่กล่าวไว้ พร้อมกับเสนอคลิปการบรรเลงเพลงบนเวทีให้เห็นการใช้เสียงของเครื่องดนตรีอันได้แก่ เปิดด้วยความเงียบ แล้วมีเสียงสะท้อนของเครื่องเป่าสลับกับเสียงกึกก้องจากการรัวกลอง


เพลงที่สามเป็นเพลงคลาสสิกสื่อถึงระบบสุริยะจักรวาล ชื่อ The Planets แต่งโดยคีตกวีชาวอังกฤษ Gustav Holst เมื่อปี 1914 ในรูปแบบของ suite คือ บทเพลงสั้นต่อเนื่องกัน 7 เพลง แต่ละเพลงพรรณนาถึงดาวเคราะ์ต่างๆ ในระบบสุริยะ ลุงหมีเลือกท่อนชื่อ Jupiter – Bringer of Jollity มานำเสนอ เพราะมีทั้งช่วงเปิดอย่างเร้าใจด้วยเสียงเครื่องเป่า ต่อด้วยช่วงหวานซึ้งด้วยเสียงของเครื่องสาย ซึ่งให้ความรู้สึกเพลิดเพลินสอดคล้องกับลักษณะของเทพเจ้าจูปิเตอร์ผู้นำมาแห่งความเบิกบานใจ คลิปที่เลือกมานำเสนอยาวหน่อย แต่มีคุณภาพเสียงก้องกังวานดีมาก และใช้มุมกล้องแสดงถึงการใช้เครื่องดนตรีต่างๆ ตามจังหวะเพลงอย่างชัดเจน ประกอบภาพด้วยปกแผ่นเสียงที่งดงาม


ขอปิดท้ายบทความด้วยเพลงประกอบหนังแนวสงครามอวกาศ มักจะมีเพลงบรรเลงโดยวงออเคสตราในลักษณะ light music ใช้เป็นเพลงโหมโรงบ้าง เพลงบรรยายเพื่อสร้างความรู้สึกถึงความอลังการของจักรวาลบ้าง มีเพลงที่แต่งขึ้นใหม่เพื่อการนี้ที่ขอนำเสนอให้รับฟัง คือเพลงบรรยาย main theme ของหนังยิ่งใหญ่ชุด Star Wars สร้างตอนแรกเมื่อปี 1977 แต่งเพลงประกอบโดย John Williams นักแต่งเพลงและอำนวยการวงดนตรีชาวอเมริกัน ผู้สร้างเพลงประกอบหนังแอนิเมชันของค่ายดิสนีย์จนได้รับรางวัลตุ๊กตาทองรวม 5 ตัว เพลง main theme นี้จะรวมท่วงทำนองเด่นจากหลายเพลงของหนังไว้ด้วยกัน

คลิปเพลงที่นำเสนอมีความพิเศษตรงที่เป็นการแสดงบรรเพลงของวงออเคสตราโดยมี John Williams เป็นวาทยกรด้วยตัวเอง