การเงินที่ยั่งยืน

การเงินที่ยั่งยืน

ในยุคที่สถาบันการเงินทั่วโลกถูกประณามว่าเป็นตัวการก่อวิกฤติ หนุนเสริมการพัฒนาที่ไม่ยั่งยืน วงการสวนกระแสที่ใช้ชื่อรวมๆ ว่า “การลงทุนที่ยั่งยืน” และ “การลงทุนเพื่อสังคม” กำลังเติบโตขึ้นทั่วโลก ไทยพับลิก้าคัดสรรความคืบหน้าและกรณีศึกษาของวงการนี้มานำเสนอ

42 ข่าวในประเด็นนี้

“ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) (จบ): ตัวอย่างโครงการที่ “เวิร์ค”

ตัวอย่างโครงการและบริการที่ประสบความสำเร็จบอกเราว่า “โครงการให้ความรู้ทางการเงิน” แบบดั้งเดิมที่ชอบทำกันในไทย คือยึดตำรา ใช้ศัพท์แสงวิชาการ พูดซ้ำซากว่า “ต้องเป็นผู้บริโภคที่รับผิดชอบ” และทำให้คนฟังรู้สึกว่าตัวเองไม่มีที่พึ่งเมื่อออกจากห้องเรียนไปแล้ว นอกจากจะใช้ไม่ได้แล้ว ยังไม่น่าจะช่วยแก้ปัญหาทางการเงินให้กับคนไทยได้อย่างตรงจุดอีกด้วย

“ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) (3): จากพฤติกรรมสู่วิธีให้ความรู้

เครื่องมือให้ความรู้ทางการเงินนั้นจะต้องมีการ ‘ฝัง’ คำแนะนำที่สร้างสรรค์ แสดงผล (ฟีดแบค) อย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างแรงจูงใจให้คนใช้เครื่องมือจริงๆ เพราะอย่าลืมว่า สิ่งที่เราอยากเห็นคือ คนไทยมี “ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) ซึ่งต้องแสดงให้เห็นว่าผ่านการใช้ “ทักษะทางการเงิน” (financial capabilities) ไม่ใช่ว่า “ได้รับการศึกษา” (financial education) อย่างเดียว แต่ไม่นำความรู้ไปใช้เลย แบบนั้นก็แปลว่ายังไม่มีทักษะ ยังไม่มีความรู้เรื่องทางการเงินจริงๆ

“ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) (2): พฤติกรรมทางการเงินของคนไทย

คนไทยจำนวนมากทำบัญชีเป็น แต่พวกเขาเลือกที่จะไม่ทำต่อหลังจากทำไป 1-2 เดือน กลุ่มตัวอย่างราวหนึ่งในห้าบอกว่า พวกเขารู้สึก “เครียด” ที่เห็นรายจ่ายยาวเป็นหางว่าวมากกว่ารายได้ จำนวนน้อยกว่านั้นรู้สึกว่าตัวเองมี “รายได้ไม่แน่นอน” เลยไม่อยากบันทึก “มองไม่เห็นประโยชน์” ของการบันทึก หรือไม่ก็รู้สึก “ขี้เกียจ” ทำต่อ

“ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) (1): หลักสากลและวิธีวัด

ในยุคที่ประชาชนเป็นหนี้ท่วมหัวเอาตัวไม่ค่อยรอด รายได้เพิ่มช้ากว่าหนี้สินและสวนทางกับอัตราการออม “ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) เริ่มเป็นที่พูดถึงหนาหูขึ้นเรื่อยๆ ว่าเป็นสิ่งจำเป็นในการใช้ชีวิต และหลายคนก็เริ่มมองว่าภาครัฐต้องมีบทบาทสำคัญในการปลูกฝังความรู้เรื่องทางการเงินตั้งแต่เด็ก สำคัญไม่แพ้การสอนให้เด็กๆ อ่านออกเขียนได้

อาลัยครูชบ ยอดแก้ว ผู้บุกเบิกสวัสดิการชุมชนไทย

วันที่ 1 พฤษภาคม 2556 คนไทยทั่วประเทศฉลองหยุดวันแรงงาน แต่มีน้อยคนที่จะรู้ว่า ประเทศไทยได้สูญเสีย “ผู้ประกอบการเพื่อสังคม” ชั้นครู และนักบุกเบิกการเงินชุมชนไทยไปหนึ่งคน ผู้เขียนขออุทิศพื้นที่ในวันนี้ให้กับชีวิตและผลงานของปรมาจารย์เศรษฐศาสตร์ชุมชนไทย ผู้คิดค้น “นวัตกรรมสังคม” ที่น่าทึ่งบนฐานคิดและวิถีชีวิตของคนไทย และปัจจุบันแนวคิดของท่านก็ขยายผลเติบโตทั่วประเทศ

สินเชื่อ สิ่งแวดล้อม และสิทธิมนุษยชน (จบ): บทเรียนที่ยังไม่จบจากเขื่อนไซยะบุรี

รายงาน SEA เสนอให้ลาวชะลอการก่อสร้างเขื่อนไซยะบุรีและเขื่อนขนาดใหญ่อื่นๆ ในแม่น้ำโขงออกไปอีก 10 ปี ส่วนหนึ่งเพื่อให้มีเวลาเก็บข้อมูลฐาน (baseline data) เกี่ยวกับระบบนิเวศและการดำรงชีพของประชากรในบริเวณก่อน หลังจากที่นักวิทยาศาสตร์หลายคนเตือนแล้วเตือนอีกว่า รัฐบาลลุ่มน้ำโขงยังไม่มีข้อมูลที่เพียงพอต่อการตัดสินใจและประเมินผลกระทบจากเขื่อน นอกจากนี้ รายงานของ Pöyry บริษัทที่ปรึกษาจากฟินแลนด์ซึ่งรัฐบาลลาวจ้างมาศึกษาว่า รายงาน EIA, SIA และผลการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการนี้สอดคล้องกับหลักการออกแบบของคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงหรือไม่ ก็ระบุอย่างชัดเจนว่า EIA ของโครงการนี้ยังขาดข้อมูลเกี่ยวกับพันธุ์ปลา ความสำคัญทางเศรษฐกิจของพันธุ์ปลา ถิ่นที่อยู่ของปลา ผลกระทบข้ามพรมแดนของเขื่อน ไม่ระบุกลไกเยียวยาชาวประมงที่สูญเสียแหล่งรายได้ รวมถึงยังไม่มีความชัดเจนว่า “ทางปลาผ่าน” ที่จะสร้างนั้นมีหน้าตาอย่างไร อีกทั้งยังไม่เคยผ่านการทดลองว่าใช้ได้จริงหรือไม่

สินเชื่อ สิ่งแวดล้อม และสิทธิมนุษยชน (2): เขื่อนไซยะบุรีที่ไร้หลักอีเควเตอร์

หลายธนาคารบอกว่าหลักอีเควเตอร์ช่วยปรับปรุงกลไกบริหารจัดการความเสี่ยงภายในของธนาคาร ซึ่งเป็นหัวใจของโมเดลธุรกิจธนาคารพาณิชย์ นอกจากนี้ยังช่วยลด “ความเสี่ยงด้านชื่อเสียง” เพราะหลักอีเควเตอร์เป็นมาตรฐานระดับสูง การนำไปใช้โดยเฉพาะในประเทศที่กฎหมายประชาพิจารณ์และธรรมาภิบาลยังไม่ได้มาตรฐานสากล ทำให้ธนาคาร “ดูดี” ยิ่งขึ้นในสายตาประชาคมโลก และทำให้ลูกหนี้ผู้ดำเนินโครงการต้องไปทำงานกับผู้มีส่วนได้เสียในชุมชนอย่างใกล้ชิดและเปิดกว้างมากขึ้น ลดความไม่ไว้วางใจของคนในชุมชนลง น่าเสียดายที่เขื่อนไซยะบุรีในลาว โครงการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำมูลค่ากว่าแสนล้าน นอกจากจะไม่ใช้หลักอีเควเตอร์ ยังน่าข้องใจว่าเป็นการ “ส่งออก” กระบวนการด้อยมาตรฐานจากไทยไปยังประเทศเพื่อนบ้านที่ด้อยพัฒนากว่าหรือไม่

สินเชื่อ สิ่งแวดล้อม และสิทธิมนุษยชน (1): ที่แล้วมาไม่ยั่งยืน

ในเมื่อการพัฒนาที่ไม่ยั่งยืนให้บทเรียนที่เป็นรูปธรรมชัดเจนมาแล้วนับครั้งไม่ถ้วน ธนาคารโลกเองซึ่งเป็นเจ้าหนี้ใหญ่ของโครงการเขื่อนปากมูลก็ยอมรับว่า “พลาด” จึงไม่น่าแปลกใจที่เราจะได้เห็นองค์กรระหว่างประเทศอย่างธนาคารโลกและธนาคารเพื่อการพัฒนาเอเชีย (เอดีบี) พยายามมากขึ้นที่จะเรียกร้อง “ความรับผิดชอบ” จากฝ่ายที่ไม่ใช่รัฐ โดยเฉพาะบริษัทผู้ดำเนินโครงการและสถาบันการเงินที่ปล่อยสินเชื่อให้กับบริษัท แนวทางนี้น่าสนใจเพราะรัฐมักจะทำตัวให้ประชาชนไม่ไว้ใจ ถ้าสถาบันการเงินคำนึงถึงผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมมากขึ้น บริษัทซึ่งเป็นลูกหนี้ก็ย่อมจะต้องระมัดระวังมากขึ้นตามคำสั่งของเจ้าหนี้เวลาอยากทำโครงการขนาดใหญ่

จาก “ลับเพื่อลูกค้า” สู่ “โปร่งใสเพื่อสังคม” ? : ก้าวใหม่ของหมู่เกาะเคย์แมน

มหกรรมปรับสถาบันการเงินสะท้อนให้เห็นว่า ระบบการเงินโลกกำลังค่อยๆ เคลื่อนย้ายออกจากยุคที่สถาบันการเงินใหญ่น้อยต่างท่อง “เราต้องรักษาความลับของลูกค้า” เป็นข้ออ้างครอบจักรวาล เข้าสู่ยุคที่ประชาชนกดดันให้ภาคการเงิน “รับผิด” และ “โปร่งใส” มากขึ้นเรื่อยๆ เส้นแบ่งระหว่าง “ความลับเพื่อลูกค้า” กับ “ความโปร่งใสเพื่อสังคม” กำลังถูกขีดขึ้นใหม่ และตัวอย่างหนึ่งที่สะท้อนอย่างน่าติดตามว่าจะขีดกันอย่างไร คือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นบนหมู่เกาะเคย์แมน (Cayman Islands) ดินแดนปลอดภาษีอันดับต้นๆ ของโลก

ผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่รับผิดชอบ (4): การ(ไม่)ทำธุรกิจกับลูกค้าที่ทุจริต

ในอเมริกาและอังกฤษ ตลอดระยะเวลา 4 ปีที่ผ่านมานับตั้งแต่วิกฤตแฮมเบอร์เกอร์ปะทุปี 2008 ลุกลามเป็นวิกฤตเศรษฐกิจที่ระบาดไปทั่วโลก ไม่มีเสียงเรียกร้องใดจะดังเท่ากับเสียงเรียกร้องจากประชาชนให้รัฐ “จัดการ” กับสถาบันการเงินที่พวกเขามองว่า เป็น “ตัวการ” ที่ก่อให้เกิดวิกฤต แถมยังฉ้อฉลและหลอกลวงลูกค้ากับสังคม ไม่ใช่ว่าโลภมากอย่างเดียว

1 2 3 4 5