การเงินที่ยั่งยืน

ในยุคที่สถาบันการเงินทั่วโลกถูกประณามว่าเป็นตัวการก่อวิกฤติ หนุนเสริมการพัฒนาที่ไม่ยั่งยืน วงการสวนกระแสที่ใช้ชื่อรวมๆ ว่า “การเงินที่ยั่งยืน” และ “การเงินเพื่อสังคม” กำลังเติบโตขึ้นทั่วโลก ไทยพับลิก้าคัดสรรความคืบหน้าและกรณีศึกษาของวงการนี้มานำเสนอ

ข่าว

กลไกใหม่ๆ สำหรับ “การเงินเพื่อสังคม” (จบ): การเติบโตของวงการ “การลงทุนอย่างยั่งยืน” (sustainable investment)

20 มีนาคม 2014

ในบรรดาสินทรัพย์ทางการเงินทุกชนิดที่มีตลาดให้คนซื้อ หรือที่เรียกว่า “asset class” วงการที่เติบโตอย่างน่าสนใจที่สุดตั้งแต่ศตวรรษที่ 21 เปิดฉาก หนีไม่พ้น “การลงทุนอย่างยั่งยืน” (sustainable investment) ชื่อใหม่ของวงการ “การลงทุนที่รับผิดชอบต่อสังคม” (socially responsible investing ย่อว่า SRI) ซึ่งเติบโตแตกหน่อในทุกทวีปทั่วโลก ด้วยอัตราไม่ต่ำกว่าร้อยละ 15-25 ต่อปี

กลไกใหม่ๆ สำหรับ “การเงินเพื่อสังคม” (4): ได้เวลาของ “ประกันดัชนีสภาพอากาศ”

20 กุมภาพันธ์ 2014

ธนาคารโลกได้นำแนวคิดดังกล่าวมาพัฒนากรมธรรม์ดัชนีสภาพอากาศ และได้ดำเนินการไปแล้วในหลายประเทศ อาทิ แคนาดา มาลาวี ยูเครน เอธิโอเปีย อินเดีย และเม็กซิโก อินเดียถือเป็นกรณีที่ประสบความสำเร็จอย่างดีเยี่ยม โดยมีเกษตรกรได้รับประโยชน์กว่า 250,000 ราย และมีสถาบันการเงินชุมชน และบริษัทประกันเอกชน เข้าร่วมโครงการจำนวนมาก

กลไกใหม่ๆ สำหรับ “การเงินเพื่อสังคม” (3): ประสบการณ์จาก “พันธบัตรเพื่อสังคม” ของจริง

23 มกราคม 2014

ตอนที่แล้วผู้เขียนอธิบายแนวคิด ข้อดีและข้อเสียของ “พันธบัตรเพื่อสังคม” (social impact bond) ซึ่งถูกออกแบบมาเชื่อมนักลงทุนเอกชนเข้ากับโครงการสาธารณะของรัฐ ด้วยความหวังว่า การ “ผนึก” แรงจูงใจของเอกชน วินัยของตลาด กับเป้าหมายทางสังคมเข้าด้วยกัน จะช่วยให้โครงการดีๆ ซึ่งสร้างผลลัพธ์ทางสังคมในทางที่ช่วยรัฐประหยัดเงิน ได้เข้าถึงแหล่งทุนมากกว่าทุกยุคที่แล้วมา วันนี้มาดูพันธบัตรเพื่อสังคมที่ออกจริงไปแล้วกัน

กลไกใหม่ๆ สำหรับ “การเงินเพื่อสังคม” (2): “พันธบัตรเพื่อสังคม” (social impact bond)

26 ธันวาคม 2013

นวัตกรรมทางการเงินที่กำลังได้รับความนิยมและทดลองใช้มากขึ้นเรื่อยๆ ในหลายประเทศ ตั้งแต่อังกฤษ อเมริกา ข้ามทวีปไปออสเตรเลียและประเทศอื่น คือ “พันธบัตรเพื่อสังคม” (social impact bond หรือ social benefit bond หรือ Pay for Success Bond ในกรณีของอังกฤษ)

กลไกใหม่ๆ สำหรับ “การเงินเพื่อสังคม” (1): สิบวิธีที่การเงินจะเป็น “พลังที่ดีงาม”

3 ตุลาคม 2013

“…เมื่อมองไปข้างหน้า เราจะต้องคิดว่าจะทำอย่างไรให้การเงินทำงานสู่สังคมที่เราทุกคนสุขสบาย และกระตุ้นให้เราเคลื่อนไปข้างหน้าด้วยในเวลาเดียวกัน ผมมองว่าจะทำแบบนี้ได้ เราต้องปรับแก้โครงสร้างเชิงสถาบันบางประการของสถาบันการเงิน เพื่อให้มันทำงานดีกว่าเดิมเพื่อทุกคน และขยายขอบเขตของการเงินไปครอบคลุมความเสี่ยงและกิจกรรมต่างๆ ของเรามากขึ้น นั่นแปลว่าเราจะต้องขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญทางการเงิน ไม่ใช่โยนนักการเงินจำนวนมากเข้าคุกหรือไล่ปิดสถาบันการเงิน” ใน Finance and the Good Society (การเงินกับสังคมที่ดี) หนังสือเล่มใหม่ของ Robert Shiller นักเศรษฐศาสตร์การเงินชื่อดัง เขาเสนอความคิดบางประการที่จะทำอย่างนี้ได้

“ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) (จบ): ตัวอย่างโครงการที่ “เวิร์ค”

5 กันยายน 2013

ตัวอย่างโครงการและบริการที่ประสบความสำเร็จบอกเราว่า “โครงการให้ความรู้ทางการเงิน” แบบดั้งเดิมที่ชอบทำกันในไทย คือยึดตำรา ใช้ศัพท์แสงวิชาการ พูดซ้ำซากว่า “ต้องเป็นผู้บริโภคที่รับผิดชอบ” และทำให้คนฟังรู้สึกว่าตัวเองไม่มีที่พึ่งเมื่อออกจากห้องเรียนไปแล้ว นอกจากจะใช้ไม่ได้แล้ว ยังไม่น่าจะช่วยแก้ปัญหาทางการเงินให้กับคนไทยได้อย่างตรงจุดอีกด้วย

“ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) (3): จากพฤติกรรมสู่วิธีให้ความรู้

8 สิงหาคม 2013

เครื่องมือให้ความรู้ทางการเงินนั้นจะต้องมีการ ‘ฝัง’ คำแนะนำที่สร้างสรรค์ แสดงผล (ฟีดแบค) อย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างแรงจูงใจให้คนใช้เครื่องมือจริงๆ เพราะอย่าลืมว่า สิ่งที่เราอยากเห็นคือ คนไทยมี “ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) ซึ่งต้องแสดงให้เห็นว่าผ่านการใช้ “ทักษะทางการเงิน” (financial capabilities) ไม่ใช่ว่า “ได้รับการศึกษา” (financial education) อย่างเดียว แต่ไม่นำความรู้ไปใช้เลย แบบนั้นก็แปลว่ายังไม่มีทักษะ ยังไม่มีความรู้เรื่องทางการเงินจริงๆ

“ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) (2): พฤติกรรมทางการเงินของคนไทย

11 กรกฎาคม 2013

คนไทยจำนวนมากทำบัญชีเป็น แต่พวกเขาเลือกที่จะไม่ทำต่อหลังจากทำไป 1-2 เดือน กลุ่มตัวอย่างราวหนึ่งในห้าบอกว่า พวกเขารู้สึก “เครียด” ที่เห็นรายจ่ายยาวเป็นหางว่าวมากกว่ารายได้ จำนวนน้อยกว่านั้นรู้สึกว่าตัวเองมี “รายได้ไม่แน่นอน” เลยไม่อยากบันทึก “มองไม่เห็นประโยชน์” ของการบันทึก หรือไม่ก็รู้สึก “ขี้เกียจ” ทำต่อ

“ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) (1): หลักสากลและวิธีวัด

13 มิถุนายน 2013

ในยุคที่ประชาชนเป็นหนี้ท่วมหัวเอาตัวไม่ค่อยรอด รายได้เพิ่มช้ากว่าหนี้สินและสวนทางกับอัตราการออม “ความรู้เรื่องทางการเงิน” (financial literacy) เริ่มเป็นที่พูดถึงหนาหูขึ้นเรื่อยๆ ว่าเป็นสิ่งจำเป็นในการใช้ชีวิต และหลายคนก็เริ่มมองว่าภาครัฐต้องมีบทบาทสำคัญในการปลูกฝังความรู้เรื่องทางการเงินตั้งแต่เด็ก สำคัญไม่แพ้การสอนให้เด็กๆ อ่านออกเขียนได้

อาลัยครูชบ ยอดแก้ว ผู้บุกเบิกสวัสดิการชุมชนไทย

23 พฤษภาคม 2013

วันที่ 1 พฤษภาคม 2556 คนไทยทั่วประเทศฉลองหยุดวันแรงงาน แต่มีน้อยคนที่จะรู้ว่า ประเทศไทยได้สูญเสีย “ผู้ประกอบการเพื่อสังคม” ชั้นครู และนักบุกเบิกการเงินชุมชนไทยไปหนึ่งคน ผู้เขียนขออุทิศพื้นที่ในวันนี้ให้กับชีวิตและผลงานของปรมาจารย์เศรษฐศาสตร์ชุมชนไทย ผู้คิดค้น “นวัตกรรมสังคม” ที่น่าทึ่งบนฐานคิดและวิถีชีวิตของคนไทย และปัจจุบันแนวคิดของท่านก็ขยายผลเติบโตทั่วประเทศ