วิรไท สันติประภพ

คอลัมน์

“ยกเครื่องเรื่องการลงทุน”

9 กรกฎาคม 2015

เครื่องยนต์ของเศรษฐกิจไทยเวลานี้ดูจะทำงานตะกุกตะกักอยู่หลายตัว คนพูดกันมากเรื่องการบริโภคชะลอตัวเพราะหนี้ครัวเรือนสูง ในขณะที่รายได้ของครัวเรือนไม่เพิ่มขึ้น การส่งออกหดตัวต่อเนื่องมาหลายเดือนเพราะเศรษฐกิจโลกฟื้นตัวช้า และสินค้าไทยสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน เห็นข่าวเกี่ยวกับการใช้จ่ายของภาครัฐเริ่มใจชื้นขึ้นบ้าง เครื่องยนต์เริ่มติดแม้ว่าจะยังเดินหน้าไม่เต็มที่ มีอีกหนึ่งเครื่องยนต์ของเศรษฐกิจไทยที่คนไม่ค่อยพูดถึงกัน คือการลงทุนของภาคเอกชน ซึ่งสถานการณ์ค่อนข้างน่าเป็นห่วง

เศรษฐกิจ จิตใจ แก้ไขพร้อมกัน

10 มิถุนายน 2015

เมื่อวันวิสาขบูชาที่ผ่านมา ผมเข้าไปกราบพระที่วัดอุโมงค์ และสะดุดใจกับป้ายธรรมอันหนึ่งที่เขียนไว้ว่า “เศรษฐกิจ จิตใจ แก้ไขพร้อมกัน” ไม่ทราบว่าเป็นเทศน์ของครูบาอาจารย์องค์ใด ผมเดาว่าคงเป็นของท่านอาจารย์พุทธทาส เพราะท่านอาจารย์เป็นผู้บุกเบิกการพัฒนาวัดอุโมงค์ให้ร่มรื่นย์ด้วยต้นไม้ ประวัติศาสตร์ และหลักธรรม

กำลังเกิดอะไรขึ้นกับเศรษฐกิจไทย?

13 พฤษภาคม 2015

ความสงสัยว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นกับเศรษฐกิจไทย และความหงุดหงิดว่านโยบายเศรษฐกิจของภาครัฐไม่เกิดผลแบบทันอกทันใจจะบรรเทาลง ถ้าเรายอมรับความจริงว่าเศรษฐกิจไทยกำลังป่วยด้วยปัญหาเชิงโครงสร้าง ต้องเลิกกินตามใจปาก ปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างจริงจัง และยอมเจ็บตัวผ่าตัดเปลี่ยนชิ้นกระดูกหลายจุดที่มีปัญหา การแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบเศรษฐกิจไม่มีทางลัด ต้องใช้ความอดทนและใช้เวลากว่าจะเห็นผล ตอนนี้ได้แต่หวังว่าหมอต้องมั่นคงและคนไข้ต้องเข้าใจ ไม่ใจอ่อน กลับมารักษาโรคเบาหวาน ความดัน และหัวใจ ด้วยยาหอม ยาดม ยาชูกำลัง แบบเดิมๆ

“ระเบิดเวลา ประเทศไทย”

11 มีนาคม 2015

ความอ่อนแอของระบบราชการจะเป็นระเบิดเวลาลูกใหญ่ของประเทศไทย เพราะเราจะต้องเผชิญกับปัญหาจากทั้งภายในและภายนอกประเทศที่ซับซ้อนมากขึ้น ระบบราชการต้องสามารถตอบสนองกับปัญหาต่างๆ ได้รวดเร็ว และจะต้องขับเคลื่อนประเทศไปข้างหน้าเชิงรุก ให้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นในโลก แต่น่าเสียดายที่เรายังไม่เห็นแนวทางปฏิรูประบบราชการอย่างเป็นรูปธรรม ระบบราชการมีแต่แนวโน้มที่จะอ่อนแอลงเรื่อยๆ เป็นอุปสรรคต่อการปฏิรูปทุกเรื่องสำคัญของประเทศ ไม่ว่าจะเป็นการปฏิรูปการศึกษา การต่อต้านคอร์รัปชัน การปฏิรูปการเมือง หรือการยกระดับความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจไทย

“ปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ…ทำทำไม ทำอย่างไร”

4 กุมภาพันธ์ 2015

ทำไมเราถึงต้องปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ แต่คำถามที่ยากกว่าคือ จะปฏิรูปรัฐวิสาหกิจอย่างไรให้เกิดผลเป็นรูปธรรมได้ภายในช่วงเวลาสั้นๆ ของโอกาสปฏิรูปประเทศไทยรอบนี้ ปัญหาของรัฐวิสาหกิจเป็นปัญหาที่หมักหมมมานาน หลายปัญหาไม่ได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง ผู้มีอำนาจรัฐที่ผ่านมามักจะซื้อเวลาและปล่อยไว้ให้เป็นปัญหาของรัฐบาลต่อไป จนรัฐวิสาหกิจหลายแห่งอยู่ในฐานะยากที่จะเยียวยา และเป็นแหล่งผลประโยชน์ที่มีผู้เกี่ยวข้องจำนวนมาก ผู้บริหารรัฐวิสาหกิจหลายแห่งก็ใช้วิธีซื้อเวลา หวังว่าเมื่อนักการเมืองกลับมามีอำนาจใหม่ ชีวิตแบบรัฐวิสาหกิจไทยไหลไปเรื่อยๆ ก็จะกลับมาเหมือนเดิม

รัฐวิสาหกิจกับการแข่งขัน (อย่างเท่าเทียม)

14 มกราคม 2015

ท่ามกลางสภาวะการแข่งขันที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว รัฐวิสาหกิจมีทางเลือกสองแนวทาง แนวทางแรก พยายามรักษาอำนาจผูกขาดของตนให้มากที่สุด หรือหาทางใช้อำนาจรัฐลดการแข่งขัน รวมทั้งทำทุกวิธีที่จะกีดกันคู่แข่งรายใหม่ๆ ไม่ให้เกิดขึ้น แนวทางที่สอง เร่งปรับปรุงตัวเองให้สามารถแข่งขันกับคู่แข่งได้อย่างจริงจัง แต่เนื่องจากรัฐวิสาหกิจมีความสัมพันธ์เป็นพิเศษกับอำนาจรัฐ และผู้มีอำนาจรัฐซึ่งมักจะเข้าไปนั่งเป็นกรรมการในรัฐวิสาหกิจไม่เคยทำธุรกิจที่ต้องแข่งขัน จึงหนีไม่พ้นที่รัฐวิสาหกิจในอดีตส่วนใหญ่เลือกแนวทางที่หนึ่ง คือหาทางหลีกเลี่ยงการแข่งขันให้มากที่สุด

Qianhai เขตเศรษฐกิจพิเศษยกกำลังสอง

10 ธันวาคม 2014

เฉียนไห่จัดได้ว่าเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษยกกำลังสอง เพราะเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษใหม่ที่ตั้งอยู่ภายในเขตเศรษฐกิจพิเศษเซินเจิ้นที่เรารู้จักกันดี ประธานาธิบดีเติ้ง เสี่ยว ผิง จัดตั้งเขตเศรษฐกิจพิเศษเซินเจิ้นในปี 1980 โดยมีวัตถุประสงค์ที่ให้เป็นพื้นที่ทดลองแนวคิดระบบเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมและกลไกตลาด ก่อนที่จะนำไปใช้ทั่วประเทศจีน สามสิบปีเศษผ่านไป เซินเจิ้นเปลี่ยนแปลงรวดเร็วมาก จากหมู่บ้านชาวประมงชายแดน กลายเป็นหนึ่งในเมืองใหญ่สามสิบอันดับแรกของโลก

“รัฐวิสาหกิจ เล็กดี รสโต”

12 พฤศจิกายน 2014

ในช่วงสี่ห้าปีที่ผ่านมา รัฐวิสาหกิจโดยรวมมีขนาดใหญ่ขึ้นมากเมื่อเทียบกับขนาดของระบบเศรษฐกิจ โดยเฉพาะรัฐวิสาหกิจที่เป็นสถาบันการเงินขนาดที่ใหญ่ขึ้นของรัฐวิสาหกิจไม่ได้มาพร้อมกับความสามารถในการแข่งขันที่เพิ่มขึ้นหรือความสามารถในการทำกำไรที่ดีขึ้น แต่ขนาดที่ใหญ่ขึ้นได้ทำให้รัฐวิสาหกิจหลายแห่งเทอะทะ ปรับตัวยาก ไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของผู้บริโภค คู่แข่ง และสภาวะตลาด และกลายเป็นบ่อเงินบ่อทองให้ผู้มีอำนาจรัฐเข้าไปหาผลประโยชน์ จนผู้บริหารและพนักงานของรัฐวิสาหกิจที่มีความสามารถและรักองค์กรไม่สามารถทำงานได้ เกิดปัญหาสมองไหล ฉุดให้รัฐวิสาหกิจหลายแห่งถดถอยไปมากกว่าเดิม

“ปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ…นับหนึ่ง”

8 ตุลาคม 2014

ผมตั้งชื่อบทความนี้ว่า “ปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ…นับหนึ่ง” ก็เพราะว่าในการประชุม คนร. ครั้งล่าสุดเมื่ออาทิตย์ที่แล้ว เราได้ข้อสรุปที่สำคัญสองเรื่อง ซึ่งผมคิดว่าเป็นเรื่องใหญ่ ที่จะมีผลต่อการยกระดับมาตรฐานการทำงานและการกำกับดูแลรัฐวิสาหกิจในระยะยาว

ไลบีเรีย…ที่ผมรู้จัก

10 กันยายน 2014

ประสบการณ์การทำงานในไลบีเรียเป็นเครื่องเตือนใจผมอยู่ตลอดเวลาว่าโชคดีนักหนาที่เกิดเป็นคนไทย ปัญหาที่เราเผชิญในช่วงห้าปีที่ผ่านมาเป็นเพียงเรื่องน้อยนิดเมื่อเทียบกับประวัติศาสตร์ไลบีเรีย ได้แต่หวังว่าคนไทยจะช่วยกันป้องกันทุกวิถีทางไม่ให้สังคมไทยใช้ความรุนแรง และหยุดไม่ให้ความแตกแยกทางความคิดนำไปสู่สงครามกลางเมือง ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม